Uzasadnienie
W dniu 20 listopada 2015 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód netto wynosi 943,89 zł i stanowi go świadczenie emerytalne obciążone zajęciem komorniczym. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi udział 1/3 we własności domu po rodzicach o powierzchni 44 m² i wartości 200 tys. zł oraz 1/2 mieszkania o powierzchni 22m² i wartości 60 tys. zł. Skarżąca nie posiada zasobów pieniężnych w postaci oszczędności, czy papierów wartościowych, ani przedmiotów wartościowych. Ma debet na rachunku bankowym w wysokości -1.793,17 zł.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy D. M. podniosła, iż jest osobą schorowaną. Kwota wpisu sądowego w wysokości 500 zł - przy jej dochodach – jest bardzo wysoka. Miesięczne wydatki skarżącej przedstawiają się następująco: prąd 84 zł, gaz 40 zł, telefon 50 zł, czynsz za mieszkanie 170 zł, lekarstwa około 200 zł. Do wniosku załączone zostało oświadczenie, że emerytura z ZUS jest jedynym źródłem utrzymania skarżącej. Dodatkowo załączone zostały kopie następujących dokumentów: zaświadczenia ZUS z dnia 21 sierpnia 2015 roku o wysokości świadczenia emerytalnego (1.346,49 zł), zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 lipca 2013 roku o stanie zdrowia skarżącej, faktury za wodę z dnia 28 września 2015 roku na kwotę 212,47 zł, trzech odcinków płatności za energię elektryczną (terminy płatności październik, listopad i grudzień 2015 roku) na kwoty odpowiednio 205,74 zł, 87,80 zł i 87,80 zł, faktury za gaz za wrzesień 2015 roku na kwotę 36,13 zł, wyciągu z rachunku bankowego za okres od 18 października do 18 listopada 2015 roku (saldo – 1.753,17 zł), dowodu wpłaty podatku od nieruchomości z dnia 8 września 2015 roku na kwotę 49 zł.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Na wstępie należy podnieść, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy jako instytucja o wyjątkowym charakterze winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W świetle powołanych wyżej przepisów strona obowiązana jest zatem wykazać, że nie posiada jakichkolwiek możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowoadminiatracyjnego.
Jak wynika ze złożonego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym D. M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą starszą i schorowaną, pozostaje w stałym leczeniu z powodu przewlekłej i nieuleczalnej choroby. Miesięczne koszty związane z leczeniem wynoszą około 200 zł. Pozostałe wydatki związane z koniecznym utrzymaniem wynoszą 605,40 zł (87,80 zł energia elektryczna, 36,13 zł gaz, 50 zł telefon, 170 zł czynsz, 212,47 zł woda, 49 zł podatek od nieruchomości). Zestawiając tę kwotę z wysokością dochodów skarżącej (943,89 zł netto) należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu sądowego od złożonej skargi w wysokości 500 zł i przyszłych ewentualnych kosztów sądowych może stanowić dla niej zbyt duże obciążenie finansowe, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Stąd decyzja orzekającego o zwolnieniu skarżącej z konieczności uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie całkowitym nie mógł został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą uwzględnienia wniosku w takim zakresie jest brak jakichkolwiek możliwości uzyskania środków finansowych, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Sytuacja majątkowa skarżącej nie nosi bowiem znamion ubóstwa, czy biedy. D. M. jest współwłaścicielką dwóch nieruchomości o znacznej wartości (dom 200 tys. zł, mieszkanie 60 tys. zł). O ile jedna z nich służy zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych strony, to druga z nieruchomości może być źródłem dodatkowego dochodu (np. z tytułu najmu), bądź tez stanowić zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli właścicielowi zabraknie bieżących środków finansowych na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym.
Ponadto skarżącej nie grozi całkowite pozbawienie środków do życia, posiada ona bowiem stałe i pewne źródło utrzymania w postaci świadczenia emerytalnego. Ma ona zatem możliwości, aby z uzyskiwanych dochodów poczynić oszczędności na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika, jeśli jego udział w sprawie uznaje za potrzebny.
Podkreślenia wymaga, że na obecnym etapie postępowania udział radcy prawnego nie jest obowiązkowy. Poza tym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd obowiązany jest do orzekania w granicach danej sprawy w jej całokształcie tzn. biorąc pod uwagę wszelkie uchybienia zaistniałe w postępowaniu przed organami administracji, także te, które nie zostały wskazane w skardze strony, co w sposób dostateczny zabezpiecza prawa stron postępowania.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.