Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2025 r. skierowanym do Komendy Miejskiej Policji w [...] O. R. zwrócił o udostępnienie wszelkich nagrań z kamer nasobnych oraz notatek służbowych z zatrzymania go i przeszukania (protokół).
Decyzją nr [...]) z dnia [...] sierpnia 2025 r. Komendant Miejski Policji w [...], powołując się na dyspozycję art. 5 ust. 1, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej u.d.i.p.), art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 20a ust. 1 i art. 20b ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 636 ze zm.), odmówił O. R. udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2025 r., powołując się na nadużycie prawa wnioskującego do informacji publicznej.
Uzasadniając decyzję Komendant Miejski wskazał, iż wniosek O. R. o udostępnienie wszelkich nagrań z kamer nasobnych, notatek służbowych oraz protokołu dotyczył informacji związanych z przeprowadzoną w dniu [...] czerwca 2025 r. w [...]kontrolą drogową, w toku której wnioskodawca przewieziony został do szpitala celem przeprowadzenia badań na zawartość narkotyków. Mimo iż żądane informacje, jako dotyczące działań funkcjonariuszy publicznych podczas wykonywania przez nich ustawowych działań, stanowią - co do zasady - informację publiczną, to rozpoznawany aktualnie wniosek nie został złożony w celu realizacji interesu publicznego, związanego z transparentnością działań Policji w zakresie kontroli ruchu drogowego, czy badań na zawartość środków odurzających, lecz w celu związanym bezpośrednio z indywidualną sytuacją wnioskodawcy i wykonanymi z jego udziałem czynnościami służbowymi. Żądanie udostępnienia materiałów z konkretnej kontroli drogowej służy zaspokojeniu prywatnego interesu wnioskodawcy, potencjalnie związanego z zamiarem kwestionowania zasadności przeprowadzonych z jego udziałem czynności.
Organ zaznaczył, że wnioskodawca ma prawo do uzyskania informacji i dokumentów dotyczących przeprowadzonej kontroli w trybie właściwym dla ochrony jego indywidualnych praw i interesów w tej konkretnej sprawie (np. w postępowaniu w sprawach o wykroczenia), a nie w trybie dostępu do informacji publicznej, którego celem jest zapewnienie transparentności działań władzy publicznej w interesie ogółu społeczeństwa.
W skierowanym do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. piśmie z dnia [...] września 2025 r. O. R. zakwestionował decyzję Komendanta Miejskiego Policji w [...]nr [...]z dnia [...] sierpnia 2025 r., zarzucając jej m.in.:
- 1) naruszenie praw pokrzywdzonego do zapoznania się z materiałem dowodowym i tym samym sprzeczność z art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 46 ze zm. dalej k.p.k.), prowadzącą do pozbawienia wnioskodawcy możliwości skorzystania z przysługujących mu praw procesowych,
- 2) nieuzasadnione powoływanie się na nadużycie prawa do informacji publicznej, gdy tymczasem pokrzywdzony w sprawie karnej nie może być ograniczony taką podstawą, bowiem przedstawione organowi żądanie dotyczyło prawa wglądu do akt i materiałów dowodowych (w uzasadnieniu pisma doprecyzował, iż wnioskował o dostęp do materiałów dowodowych w postępowaniu karnym, a nie o informację publiczną).
Powołując się na powyższe, O. R. wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji, o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanych nagrań i innych dowodów związanych z interwencją oraz przeprowadzenie działań umożliwiających mu skorzystanie z prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym w ramach postępowania karnego.
Komendant Wojewódzki Policji w [...]. decyzją nr [...]z dnia [...] października 2025 r. wydaną w rezultacie rozpoznania odwołania, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5 ust. 1, art. 16 ust. 1 oraz art. 17 u.d.i.p., a także art. 20 ustawy o Policji, decyzję Komendanta Miejskiego Policji w [...]nr [...]z dnia [...] sierpnia 2025 r. utrzymał w mocy.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż nagrania, notatki i protokoły z interwencji (dotyczące jednostkowego zdarzenia z udziałem wnioskodawcy) stanowią materiał z czynności służbowych bezpośrednio związanych z wykonywaniem ustawowych zadań Policji w indywidualnej sprawie i jako dokumenty wytworzone przez organ publiczny mogą zawierać informację publiczną, jednakże ich żądanie służy w niniejszej sprawie dochodzeniu interesu prywatnego wnioskodawcy i zastąpieniu szczególnego trybu dostępu uregulowanego w procedurze karnej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie służy kontroli i rekonstrukcji materiału dowodowego konkretnego postępowania wobec indywidualnej osoby, ani "równoległemu" do art. 156 k.p.k. trybowi, jeśli w sprawie toczy się postępowanie karne.
W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z treści odwołania wynika, że celem wnioskodawcy jest wykorzystanie żądanego materiału w ramach obrony własnych praw w postępowaniu karnym, co stanowi klasyczny przykład nadużycia, w którym ustawa o dostępie od informacji publicznej staje się substytutem dostępu do akt i dowodów regulowanego w Kodeksie postępowania karnego, a nie narzędziem kontroli społecznej działań Policji. W ocenie organu II instancji zarzut dotyczący naruszenia art. 156 k.p.k. jest chybiony, gdyż uprawnienia stron (w tym pokrzywdzonego) do wglądu w akta oraz uzyskiwania kopii i odpisów realizuje się przed organem prowadzącym postępowanie karne, w trybie i na zasadach w Kodeksie przewidzianych - w fazie przygotowawczej z reguły za zgodą prowadzącego (art. 156 § 5 k.p.k.). Organ rozpoznający wniosek w reżimie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest właściwy do rozstrzygania o dostępie do akt w trybie karnoprocesowym i nie może zastępować rozstrzygnięcia prokuratora lub sądu. W tym sensie żądanie złożone na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi próbę obejścia reżimu szczególnego i potwierdza nadużycie prawa do informacji.
Pismem z dnia [...] grudnia 2025 r. O. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję organu odwoławczego, zrzucając w niej organom obu instancji instrumentalne użycie prawa celem ukrycia materiału dowodowego i uniemożliwienia skarżącemu - jako pokrzywdzonemu kontroli działań Policji. Skarżący szeroko odniósł się do prowadzonej przez złożeniem wniosku z organem I instancji korespondencji (pisma Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lipca 2025 r.), a dalej podkreślił, że organ formalnie wskazał mu dopuszczalną formę udostępnienia informacji, wprowadzając skarżącego w przekonanie, że materiał zostanie mu udostępniony, a następnie - po akceptacji tej formy przez wnioskodawcę - odmówił jej przekazania, jakby wcześniejsze zobowiązanie nigdy nie miało miejsca. To działanie rażąco lekceważy ustawę, tworzy pozór realizacji obowiązków, a w praktyce pozbawia skarżącego konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej.
Raz wskazana i zaakceptowana forma udostępnienia informacji wiąże organ, a obowiązek jej udostępnienia staje się bezwzględny i natychmiast wykonalny. W tej sytuacji zaniechanie udostępnienia informacji stanowi w jego ocenie rażące naruszenie art. 1 i art.14 u.d.i.p., jak i zasad praworządności wynikających z art. 7 k.p.a.
Ponadto, zdaniem skarżącego, konstrukcja nadużycia przez wnioskodawcę prawa do informacji publicznej została zastosowana przez organy w sposób instrumentalny, wbrew ustawie i orzecznictwu sądowoadministracyjnemu, w którym podnosi się, że motyw wnioskodawcy nie ma znaczenia prawnego. Podkreślił dalej, że dokumenty dotyczące czynności funkcjonariuszy Policji są informacją publiczną, która musi być udostępniona niezależnie od toczącego się postępowania przygotowawczego.
Wskazując na naruszenie przez organy obu instancji przepisów art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d i pkt 4 lit. a, art. 13-14, art. 16 u.d.i.p. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, o zobowiązanie Komendanta Miejskiego Policji do udostępnienia - w określonym terminie - żądanej informacji w formie wskazanej we wniosku, o stwierdzenie, że wydając decyzje organy obu instancji rażąco naruszyły prawo, o wymierzenie grzywny oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Odpowiadając na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...]., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W sprawie nie było sporne, iż objęty wnioskiem skarżącego materiał z czynności służbowych bezpośrednio związanych z wykonywaniem ustawowych zadań Policji w indywidualnej sprawie może zawierać informację publiczną, a jedyną przyczyną wydania na podstawie 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej było stwierdzenie przez organy, że złożony przez skarżącego wniosek stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej, gdyż został złożony w celu związanym bezpośrednio z indywidualną sytuacją wnioskodawcy i wykonanymi z jego udziałem czynnościami służbowymi.
Sąd nie podziela stanowiska, że o nadużyciu może świadczyć tylko i wyłącznie złożenie wniosku w sytuacji, w której wnioskodawca jest zainteresowany treścią informacji publicznej ze względu na chęć ochrony własnych interesów. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych dla odkodowania treści pojęcia informacji publicznej jako informacji o działalności organów wskazanych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., czy art. 6 ust. 1 u.d.i.p., nie ma znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę, który jest podmiotem publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, również w powiązaniu z kategorią "sprawy własnej", ani cel, dla jakiego wnioskodawca żąda udostępnienia informacji publicznej. Sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, a tym samym i interesu stanowiącego podstawę tego prawa, może być wprawdzie analizowany z perspektywy ewentualnego zjawiska nadużywania tego prawa, jednak przy uwzględnieniu takiej okoliczności należy zachować szczególną ostrożność.
W sytuacji, gdy prawo do informacji publicznej ma rangę konstytucyjną, a jego celem jest zapewnienie społecznej kontroli nad organami władzy publicznej, to wszelkie pozaustawowe przesłanki ograniczające to prawo mogą utrudnić lub uniemożliwić kontrolę społeczną nad funkcjonowaniem instytucji publicznych. W związku z tym ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej (por. np. wyroki NSA z 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21, z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4371/21, z 12 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 112/25).
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy nie wykazały, aby wniosek skarżącego stanowił tego rodzaju "skrajny przypadek", co świadczyłoby o nadużyciu prawa do informacji publicznej. Organy powoływały się jedynie na fakt, że żądanie skarżącego służy dochodzeniu interesu prywatnego wnioskodawcy i zastąpieniu szczególnego trybu dostępu uregulowanego w procedurze karnej. Taka argumentacja nie jest, w ocenie Sądu, wystarczająca, do przyjęcia, że w sprawie wystąpiła przesłanka do odmowy udostępnienia żadnych informacji publicznych, z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej. Jak już wskazano wyżej kryterium "sprawy własnej" nie może być dyskryminujące dla wnioskodawcy w stosunku do innych osób, prowadząc do przyjęcia, że wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, prawo to nie służy "każdemu", gdyż żądana informacja o podejmowanej działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych byłaby dostępna dla "każdego" za wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy.
Całkowicie odrębną kwestią jest natomiast możliwość uzyskania żądanej informacji w oparciu o przepisy innej ustawy – Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają też stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym ustawie o dostępie do informacji publicznej. Jeżeli zatem organy uznałyby, że wniosek skarżącego powinien być realizowany w trybie i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego (art. 156 k.p.k.) to w sprawie nie miały zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej i organ I instancji nie mógł wydawać decyzji z odwołaniem się do art. 16 ust. 1 tej ustawy.
Skoro organ zdecydował o rozpoznaniu wniosku skarżącego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, to ewentualna możliwość uzyskania żądanych informacji na podstawie przepisów innej ustawy (kodeksu postępowania karnego) nie stanowi przesłanki nadużycia prawa do informacji publicznej.
Jak już wyżej wskazano, zastosowanie przesłanki nadużycia prawa do informacji publicznej może mieć miejsce jedynie w sytuacjach wyjątkowych, a ograniczenie przez organ konstytucyjnego prawa do dostępu do informacji publicznej wymaga od organu starannego i wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia z powołaniem się na indywidualne okoliczności danej sprawy świadczące w sposób niebudzący wątpliwości, że strona, która wystąpiła z jednym wnioskiem, nadużywa przysługujących jej uprawnień. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organ takich szczególnych okoliczności w sposób przekonywujący nie wykazał, a tym samym brak było podstaw do wydania decyzji odmownej w oparciu o art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1. sentencji.
Sąd w punkcie 2. sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w zakresie żądania zobowiązania Komendanta Miejskiego Policji do udostępnienia - w określonym terminie - żądanej informacji w formie wskazanej we wniosku, stwierdzenia, że wydając decyzje organy obu instancji rażąco naruszyły prawo i wymierzenia grzywny. O żądaniach tych sąd zgodnie z art. 149 p.p.s.a. mógłby orzec pozytywnie tylko w przypadku wniesienia skargi na bezczynność organu, nie zaś w przypadku rozpoznawania skargi na decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Skarga na bezczynność jest odrębnym środkiem dyscyplinującym organ, stosowanym wtedy, gdy w ogóle nie doszło do udzielenia informacji lub wydania decyzji. Nie jest natomiast ona uzasadniona w sytuacji kwestionowania wydanej w terminie decyzji odmownej.
O kosztach postępowania w punkcie 3. sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego organ uwzględni przedstawioną ocenę prawną, w szczególności odnośnie do warunków zastosowania przesłanki nadużycia prawa do informacji publicznej oraz relacji pomiędzy postępowaniem prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.