Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.z 17 lipca 2026 r., sygn. akt II SA/Go 328/26

Uzasadnienie

Pismem z dnia [...] kwietnia 2026 r. K. B. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na "działanie Gminy - [...] polegające na udzieleniu pomocy osobom prywatnym (państwu R.) w celu zmiany udziałów w nieruchomości wspólnej". Skarżąca podniosła, iż jest współwłaścicielką nieruchomości przy ul. [...] w [...], wobec której części wspólnych Gmina podjęła działania zmierzające do włączenia powierzchni strychowych do lokalu nr 3 oraz do zmiany udziałów w nieruchomości wspólnej, posługując się przy tym radcą prawnym, który reprezentując interes Gminy wspierał także działania właścicieli lokalu nr 1. Wskutek powyższego, w ocenie skarżącej, Gmina wykorzystała finansowaną ze środków publicznych obsługę prawną Urzędu Miasta do wsparcia osób prywatnych w sporze cywilnym, naruszając tym samym sformułowaną w art. 7 Konstytucji RP zasadę legalizmu oraz doprowadzając - w sposób nieuprawniony - do ingerencji w stosunki cywilnoprawne pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości.

Powyższe powtórzone zostało przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia[...]czerwca 2026 r., w którym powołując się na stanowisko organu podkreśliła dodatkowo, że "Państwo R. nie ponosili kosztów tej obsługi prawnej, a czynności te wykonywał radca prawny zatrudniony przez Urząd Miasta".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skargę należało odrzucić.

Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.

Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.). W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie,
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;

4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Wyliczenie to stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że wniesienie skargi w kwestiach nieuwzględnionych w powyższym katalogu powoduje, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a skarga - na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - podlega odrzuceniu.

W niniejszej sprawie K. B. Z. wniosła skargę do sądu administracyjnego na działanie Gminy (o statusie miejskim) [...], reprezentowanej na zewnątrz przez jej Burmistrza, zarzucając wykorzystanie finansowanej ze środków publicznych obsługi prawnej Urzędu Miasta do reprezentacji interesów podmiotów zewnętrznych (osób fizycznych) niezwiązanych organizacyjne z Gminą.

Skargę tę należy zakwalifikować jako tzw. skargę obywatelską, o której mowa w art. 227 i następnych ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej k.p.a.). Przedmiotem takiej skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 277 k.p.a.). Wnosi się ją do właściwych organów wymienionych w art. 229 k.p.a., a nie do sądów administracyjnych, których kognicja nie obejmuje orzekania zarówno w sprawach tych skarg, jak i sposobu ich rozpoznania. Powyższe stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 lutego 1997 r., sygn. akt III SAB 1/97, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA 2668/00, z dnia 23 lipca 2001 r., sygn. akt II SAB 213/00).

Sąd administracyjny nie jest zatem właściwy ani do rozpatrzenia skargi złożonej w trybie art. 227 k.p.a., ani też do przeprowadzenia kontroli postępowania skargowego prowadzonego przez organ, ponieważ nie nadzoruje działalności organów administracji publicznej, a do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności zaskarżonych czynności, aktów i decyzji administracyjnych oraz bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach, w których owe czynności, akty i decyzje są wydawane. Z kolei w myśl art. 229 pkt 3 k.p.a. organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej m.in. działalności burmistrzów jest rada gminy. Zamieszczone w dziale VIII k.p.a. przepisy o postępowaniu skargowo-wnioskowym nie mają zastosowania do postępowania sądowoadministracyjnego.

Podsumowując, skoro materia poruszona przez K.B. Z. może stanowić jedynie przedmiot skargi z art. 227 k.p.a. to niniejsza skarga nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być rozpatrywana przez ten sąd. W konsekwencji uznania, iż zaskarżone działanie nie należy do żadnej kategorii spraw mieszczących się w katalogu z art. 3 § 2-3 p.p.s.a., na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.