Uzasadnienie
Decyzją z dnia z [...] września 2025 r. nr [...]Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...].(dalej jako NUCS, organ I instancji),powołując się na art. 22 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. h, art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 4a i ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1218 ze zm., dalej jako: ustawa SENT), w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej jako: O.p.) oraz § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz objęty jest systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowi (Dz.U. z 2024 r., poz. 1157), wymierzył E.spółce z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako skarżąca, spółka) karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za podanie w zgłoszeniu [...] danych dot. masy towaru niezgodnych ze stanem faktycznym.
Od powyższej decyzji spółka wniosła odwołanie podnosząc zarzut naruszenia przepisu art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie w sprawie, pomimo istnienia przesłanek do zastosowania. Zdaniem spółki: a) naruszenie miało charakter oczywistej omyłki bez wpływu na cel ustawy SENT i bez ryzyka fiskalnego, b) nałożenie kary 20.000 zł jest nieproporcjonalne (brak przydatności i niezbędności w rozumieniu testuz wyroku NSA II GSK 671/21) i sprzeczne z interesem publicznym, c) decyzja nie zawiera przekonującego wyjaśnienia, jak i dlaczego sankcja realizuje cel ustawy SENT w okolicznościach sprawy, co czyni wadliwą ocenę przestanek z art. 22 ust. 3 ustawy SENT.
Decyzją z dnia [...] lutego 2026 r., znak sprawy [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej jako DIAS, organ II instancji) działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 22 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. h, art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 4a i ust. 5 ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji DIAS podał, że jak wynika z akt sprawy [...] stycznia 2025 r. na Drogowym Przejściu Granicznym w [...] na drodze [...] funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. przeprowadzili kontrolę towaru przewożonego zestawem ciężarowym o numerach rejestracyjnych [...]. Spółka występowała w przewozie w charakterze przewoźnika. Przedmiotem przewozu, realizowanego z Norwegii do Niemiec przez terytorium Polski, były odpady z opakowań z papieru i tektury o kodzie systemowym 0005 (kod odpadu 15 01 01). W toku kontroli stwierdzono naruszenie przepisów ustawy o SENT, polegające na podaniu w zgłoszeniu przewozu [...] danych dotyczących towaru niezgodnych ze stanem faktycznym. W zgłoszeniu wskazano masę przewożonych odpadów wynoszącą 39 520 kg, podczas gdy z okazanych w toku kontroli dokumentów wynikało, że rzeczywista masa przewożonego towaru wynosiła 23 920 kg. Sporządzono protokół z kontroli nr [...].
Spółka w dniu [...] lipca 2025 r. złożyła wyjaśnienia, z których wynika, że – cyt. "W związku z wyżej wymienioną sprawą przewozu [...] niniejszym informuję, że rozbieżność wagi w zgłoszeniu wynikały z pomyłki ujęcia wagi brutto całego zestawu, czyli towaru + naczepy + ciągnika co dało 39.520 kg zamiast wagi brutto towaru 23.920 kg. Nie miało to wpływu na udostępnienie sygnału i nadzorowaniu całego procesu przewozowego z granicy w [...]. Podczas weryfikacji zgłoszenia SENT nie była widoczna waga i nie można było wychwycić pomyłki."
W ocenie organu odwoławczego NUCS zasadnie uznał, że zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania a w konsekwencji do wymierzenia spółce kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT. Spółka będąc w sprawie przewoźnikiem, nie wywiązała się z obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. h) ustawy SENT tj. podała dane niezgodne ze stanem faktycznym w zgłoszeniu [...], dotyczące masy towaru. Była podmiotem zobowiązanym do podania danych dot. rodzaju towaru, ilości czy masy, zgodnych ze stanem faktycznym.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu wyjaśnił istotę monitorowania przewozu towarów wrażliwych, która opiera się na prawidłowej rejestracji przewozów w systemie SENT. Podanie wszystkich danych w systemie zgodnych ze stanem faktycznym, daje właściwym organom pełną możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli, które nie ograniczają się wyłącznie do sprawdzania pojazdów na drodze krajowej. Precyzyjne zarejestrowanie wszystkich danych w systemie umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów i rodzaju wykonywanego przewozu. Odpowiedzialność za dokonywanie poszczególnych czynności w rejestrze zgłoszeń, ponoszą podmioty gospodarcze wymienione w ustawie SENT. Wszelkie skutki złej realizacji obowiązków ustawowych, obciążają podmiot obowiązany do realizacji tych obowiązków, w tym przypadku przewoźnika. Wprowadzony ustawy obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru wrażliwego do rejestru, nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki.
Oceniono je, jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które podlegają ochronie. Przedmiotem monitorowania przewozu towarów są towary określane, jako wrażliwe i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję. Nieuchronność, katalog i wysokość kar, wynikające z ustawy SENT, mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu.
System kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość oznacza karę administracyjna albo grzywnę w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów nieopłacalne. Ustawa w żaden sposób nie przewiduje stopniowania kar w zależności do stopnia zawinienia. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym, decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Z kolei wysokość kary nie jest uzależniona od subiektywnej oceny organu orzekającego przyczyn naruszenia przepisów ustawy SENT. Wysokość kary pieniężnej została ustalona w sposób sztywny.
Organ II instancji odniósł się do możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem organu "ważny interes podatnika" występuje wtedy, kiedy obniżają się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itd. Pojęcia "ważnego interesu podatnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej podatnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i dla rodziny, to trzeba mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany.
DIAS wskazał, że organ I instancji poinformował spółkę o instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz powiadomił o możliwości przedstawienia dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do ewentualnego zastosowania odstąpienia od nałożenia ww. kary. W odpowiedzi spółka złożyła wyjaśnienia dotyczące przyczyny powstania nieprawidłowości, nie przedstawiłajednak żadnych dokumentów stanowiących o sytuacji finansowej firmy, mogących wskazywać na ważny interes przewoźnika w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej. Dlatego NUCS z urzędu, w oparciu o informacje pozyskane z [...] Urzędu Skarbowego w [...] oraz ZUSOddział w [...]dokonał analizy sytuacji finansowej spółki.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] poinformował, że strona nie posiada zaległości podatkowych, w okresie ostatnich 3 lat nie przeprowadzono kontroli podatkowych, postępowań podatkowych i nie wydano decyzji oraz nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec spółki. W latach 2021-2024 spółka była stroną w zakresie zbycia - nabycia składników majątkowych, w tym nabycia 46 pojazdów. W latach 2023-2025 zakupiła środki trwałe w łącznej kwocie 754.776 zł netto. Nie występowała z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Spółka złożyła deklarację CIT-8E (CIT estoński) za rok 2023 z załącznikiem CIT/EZ wykazując łączne przychody z działalności w wysokości 49.425.531,59 zł. Za rok 2024 strona w CIT-8E (CIT estoński) z załącznikiem CIT/EZ wykazała łączne przychody z działalności w wysokości 8.110.488,63 zł. Za rok 2022 w zeznaniu CIT-8strona wykazała dochód 987.551,82 zł i 1.101.212,99 zł.
ZUS poinformował, że spółka jako płatnik składa dokumenty rozliczeniowe, nie posiada zaległości w opłacaniu składek.
Organ I instancji przeanalizował również częstotliwość przewozów międzynarodowych "towarów wrażliwych", jakie zaewidencjonowałastrona na platformie PUESC. W okresie od [...] stycznia 2021 r. do [...] stycznia 2025 r. (dzień kontroli) stwierdził 795 zarejestrowanych zgłoszeń w rejestrze. W systemie Karta2 NUCSodnotował 13 postępowań, w tym zakończone zaskarżoną decyzją, z zakresu naruszenia przepisów ustawy o SENT. W siedmiu z nich odstąpił całkowicie lub częściowo od nałożenia na spółkę kary pieniężnej. Jedna sprawa zakończyła się umorzeniem postępowania.
Dalej, wydruku w aplikacji SUDOP, dot. informacji o wielkości pomocy publicznej, wskazuje, że w okresie od [...] września 2022 r. do [...]września 2025 r. spółka otrzymała pomoc publiczną w wysokości 40.000 zł. Przyznana pomoc de minimis wynika z trzech wcześniejszych decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT tj. z [...] stycznia 2023 r., z [...] listopada 2023 r., z [...] lipca 2025 r.
DIAS wskazał, że spółka była stroną transakcji dotyczących zbycia i nabycia składników majątkowych, co świadczy o rozwoju działalności gospodarczej i stabilnej sytuacji finansowej. Organ zwrócił uwagę, że strona zakupiła środki trwałe o wartości 754 776 zł oraz otrzymała pomoc publiczną w wysokości 40 000 zł. Zatem zapłata kary pieniężnej nałożonej przez NUCSw kwocie 20.000,00 zł nie spowoduje drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej firmy w taki sposób, aby spółkabyła zmuszona do wyzbycia się majątku trwałego lub brakowało jej środków na bieżącą działalność gospodarczą. W sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Organ odwoławczy podzielił również pogląd NUCS, że "interes publiczny", to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należnościbędzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. W odniesieniu do należności wynikających z kar pieniężnych organ podkreślił szczególny charakter tych należności. Sposób ich powstania i tytuł określający ich istotę wyrażają się w tym, że obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa na pierwszy plan wysuwa się funkcja sankcyjna, bowiem kara jest konsekwencją naruszenia przez konkretny podmiot określonych obowiązków nałożonych na ten podmiot i wynikających bezpośrednio z przepisów prawa.
Zatem podmioty, które dokonały naruszeń są zobowiązane do poniesienia określonego wydatku, a celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie zobowiązanego. Z tego powodu odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co do zasady, obciążone jest negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego. Odstąpienie to jest wyjątkiem wymagającym szczególnego uzasadnienia. Negatywna ocena może ulec zmianie, ale jedynie w następstwie stwierdzenia szczególnych okoliczności, którym należy przyznać większą wagę w określaniu, co jest interesem publicznym, niż obowiązkowi poniesienia kary za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy, czy zasadzie obowiązku zapłaty należności i ochronie dochodów Skarbu Państwa. Zdaniem organu odwoławczego okoliczności sprawy nie wskazują, aby wystąpiły także inne istotne przesłanki, które dawałyby organom uprawnienie do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny.
Organ zwrócił uwagę, że szeroko rozumiany "interes publiczny" w monitorowaniu przewozu towarów wynika przede wszystkim z zagrożenia występowania "szarej strefy" i oszustw podatkowych w handlu towarami uznanymi za "wrażliwe". Intencją organów kontrolujących prawidłowość stosowania przepisów ustawy SENT nie jest uderzenie w przedsiębiorców legalnie i rzetelnie prowadzących działalność gospodarczą, którzy odprowadzają należne daniny publicznoprawne, lecz skuteczne monitorowanie rynku "towarów wrażliwych". Z tego też względu ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nawet jeśli nieprawidłowości w rejestrze powstały wskutek nieumyślnego błędu ludzkiego.
Organ odwoławczy nie stwierdził również naruszenia zasady proporcjonalności i realizacji wyłącznie celu fiskalnego. Wyjaśnił, że organy administracji publicznej winny podejmować działania proporcjonalne do zamierzonego celu. Nie powinny nakładać na stronę obowiązków niewspółmiernych do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu. Dotyczy torównież podejmowania środków dyscyplinujących, czy też o charakterze sankcyjnym w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku nałożonego w drodze ustawy. W rozpoznawanej sprawie kara pieniężna w wysokości 20.000 zł za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałyby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. W tej sprawie skala stwierdzonych naruszeń nie miała nieistotnego charakteru i w konsekwencji uniemożliwiła osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów.
W ocenie organu odwoławczego NUS prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie i w oparciu o wyczerpująco rozpatrzony materiał dowodowy, dokonał właściwych ustaleń faktycznych w sprawie oraz określił prawidłowy stan prawny o przepisy go regulujące, w następstwie czego dokonał subsumpcji ustalonych faktów do obowiązujących w sprawie przepisów prawa.
Od decyzji DIAS strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc zarzut naruszenie:
- 1. art. 22 ust. 3 ustawy SENT przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzi ani ważny interes przewoźnika, ani interes publiczny, mimo że stwierdzona rozbieżność była wynikiem oczywistej omyłki przy wpisaniu masy towaru, nie dawała Skarżącej żadnej korzyści, nie powodowała zagrożenia dla zobowiązań publicznoprawnych i nie niweczyła celu ustawy SENT,
- 2. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy SENT - poprzez zaakceptowanie zastosowania sankcji administracyjnej w sposób nieproporcjonalny do charakteru uchybienia, w sytuacji, gdy omyłka miała charakter wyłącznie pisarski, nie wiązała się z ukrywaniem przewozu i nie skutkowała jakimkolwiek uszczupleniem należności publicznoprawnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że interes publiczny nie przemawia za sankcjonowaniem podmiotów prowadzących legalną działalność za nieistotne omyłki w systemie SENT. W szczególności stanowisko to wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2020 r., II GSK 220/20; analogiczny kierunek wykładni przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 14 marca 2024 r., II SA/Go 706/23.
- 3. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p. przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, pominięcie istotnych okoliczności sprawy i sporządzenie uzasadnienia nieuwzględniającego rzeczywistego znaczenia stwierdzonej omyłki, w szczególności: a) braku wpływu omyłki na możliwość monitorowania przewozu, b) braku jakiegokolwiek znaczenia tej omyłki dla zobowiązań publicznoprawnych, c) faktu, że w zgłoszeniu wpisano masę wyższą, a nie niższą od rzeczywistej, co wyklucza zamiar zatajenia towaru, d) braku wykazania przez organ, że powoływane wcześniejsze postępowania dotyczyły tożsamego rodzaju uchybienia;
- 2. art. 121 § 1 O.p. (zasada zaufania do organów podatkowych) - poprzez prowadzenie postępowania w sposób nadmiernie formalistyczny, skutkujący wymierzeniem przedsiębiorcy kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł z tytułu oczywistej omyłki pisarskiej, przy jednoczesnym dopuszczeniu się przez organ uchybień formalnych i redakcyjnych, w tym skierowaniu decyzji do "Kancelarii Adwokackiej", mimo że pełnomocnikiem strony był radca prawny, a także błędnym przytoczeniu podstawy zarzutu odwoławczego. Standard staranności wymagany od organu władzy publicznej nie powinien być niższy niż standard oczekiwany od uczestnika obrotu gospodarczego.
Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. z dnia [...] września 2025 r., znak: [...], poprzedzającej Decyzję, oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a skarżąca nie sprzeciwiła się temu w przepisanym terminie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując analizy zgromadzonego w trakcie postępowania administracyjnego materiału dowodowego, treści rozstrzygnięcia oraz zarzutów podniesionych w skardze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Na wstępie podnieść należy, że celem wprowadzenia regulacji zwartych w ustawie SENT była ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za wrażliwe, ułatwienie walki z szarą strefą oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Nie było natomiast celem ustawodawcy uzyskanie dodatkowych dochodów budżetowych przez nakładanie dotkliwych kar pieniężnych na działające legalnie podmioty, które dopuściły się uchybień formalnych nie stanowiących realnego zagrożenia dla interesów Skarbu Państwa (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).
Zatem celem systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, regulowanego ustawą SENT jest zapobieganie i zwalczanie nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, a obecnie także odpadami i innymi towarami zaliczanymi do,,wrażliwych". Z tych też względów transport tych towarów podlega szczególnemu nadzorowi i daleko idącej formalizacji. Z obowiązkami nałożonymi na uczestników tego obrotu (podmioty wysyłające, podmioty odbierające, przewoźników i kierujących) sprzężony jest system sankcji administracyjnoprawnych nakładanych w przypadku naruszenia przepisów tej ustawy. Nakładanie kar pieniężnych za brak przestrzegania obowiązków nałożonych we wspomnianej ustawie ma zarówno charakter represyjny jak i prewencyjny. Nie jest związane z wykazaniem powstania po stronie Państwa określonej szkody np. uszczuplenia w należnych Państwu daninach.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W art. 3 ust. 2 ustawy przewidziano katalog towarów objętych systemem, który uzupełnia rozporządzenie ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydane na podstawie art. 3 ust. 11 ustawy SENT (Dz. U. z 2024 r. poz. 1157).
Okoliczności faktyczne sprawy nie były sporne. W dniu [...] stycznia 2025 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. przeprowadzili na byłym Drogowym Przejściu Granicznym w [...] drodze [...] w kierunku wywozowym kontrolę przewozu towaru przewożonego zestawem pojazdów o nr. rej. [...]. Przewóz wykonywany był z Norwegii do Niemiec przez Polskę, a dotyczył odpadów z opakowań z papieru i tektury o kodzie odpadu 15 01 01 i masie 23 920 kg, a skarżąca była przewoźnikiem. Stwierdzone zostało naruszenie obowiązków wynikających z przepisów ustawy SENT polegające na podaniu danych, dotyczących towaru niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu, mianowicie w zgłoszeniu podano wagę odpadów 39520 kg., podczas gdy faktycznie wynosiła 23 920 kg. Wyniki kontroli zostały ujęte w protokole kontroli z [...] stycznia 2025r.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Z kolei w myśl art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. h ustawy SENT zgłoszenie zawiera dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru.
Poczynione przez organ I instancji ustalenia wskazują, iż w odniesieniu do poddanego kontroli w dniu [...] stycznia 2025 r. przewozu objętego zgłoszeniem [...] stwierdzono nieprawidłowość w systemie SENT, polegające na podaniu w zgłoszeniu przewozu [...] danych dotyczących towaru, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. h ustawy SENT, niezgodnych ze stanem faktycznym. W zgłoszeniu wskazano masę przewożonych odpadów wynoszącą 39 520 kg, podczas gdy z okazanych w toku kontroli dokumentów wynikało, że rzeczywista masa przewożonego towaru wynosiła 23 920 kg. Powyższe potwierdza protokół z kontroli z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...]oraz wydruki zgłoszenia SENT z systemu, wskazujące na treść zgłoszenia.
Organy orzekające w sprawie zasadnie stwierdziły, iż powyższe stwierdzone nieprawidłowości, wyczerpały przesłankę wynikającą z art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w wersji obowiązującej w dacie kontroli powyższego środka transportu. W myśl tego przepisu w przypadku stwierdzenia, że twierdzenia, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu przez przewoźnika w zgłoszeniu na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 000 zł. Taka też kara została nałożona na skarżącą Spółkę za opisane wyżej naruszenie w zakresie podania przez przewoźnika w zgłoszeniu SENT danych dotyczących towaru (w tym przypadku co do masy) niezgodnych ze stanem faktycznym.
W istocie skarżąca w toku postępowania nie kwestionowała w/w okoliczności. W toku postępowania administracyjnego skarżąca wyjaśniła, że różnica w wadze wynikała z pomyłki ujęcia wagi brutto łącznie towaru, naczepy i ciągnika zamiast wagi brutto towaru, a pomyłki tej nie można było wychwycić, bo podczas weryfikacji zgłoszenia SENT nie była widoczna waga.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż organy prawidłowo na tle ustalonego stanu faktycznego, znajdującego odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, stwierdziły naruszenie art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. h ustawy SENT, czego konsekwencją było stwierdzenie podstaw do nałożenia na skarżącą na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT kary pieniężnej.
Przepisy ustawy SENT, m.in. jej art. 22 ust. 1 pkt 2, przewidują co do zasady obligatoryjną sankcję za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego czy osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz. Uzasadnienie projektu ustawy SENT przewiduje, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów, jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 25 maja 2018 r., III SA/Gd 52/18 oraz WSA w Białymstoku z 14 stycznia 2021 r., II SA/Bk 847/20).
Zauważyć należy, iż w sytuacji stwierdzenia przez organ zaistnienia przesłanki do nałożenia kary, przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT przewiduje, że organ - albo na wniosek strony albo z urzędu - dokonuje jeszcze oceny czy z uwagi na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa m.in. w art. 22 ust. 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy SENT. W myśl art. 26 ust. 3 organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Zastosowanie cyt. art. 22 ust. 3 ustawy SENT jest więc uzależnione od wystąpienia co najmniej jednej z dwóch przesłanek: ważnego interesu podmiotu lub interesu publicznego. Niewątpliwie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest jedynie w przypadkach wyjątkowych. Z instytucji tej nie można z pewnością czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku uiszczenia kary. Użycie przez ustawodawcę w treści art. 22 ust. 3 ustawy SENT sformułowania, że organ,,może odstąpić" wskazuje na uznaniowy charakter wydawanej przez organ w tym zakresie decyzji i pozostawienie organowi tzw.,,luzu decyzyjnego", co oczywiście nie oznacza w żadnym razie dowolności w tej kwestii.
W odniesieniu do przesłanki ważnego interesu przewoźnika wskazać należy, że o jej spełnieniu nie decyduje subiektywne przekonanie przewoźnika, lecz kryteria zobiektywizowane, uwzględniające różne aspekty sprawy. Użycie przez ustawodawcę słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowanej instytucji odstąpienia od nałożenia kary, z uwagi na tenże interes. W orzecznictwie wskazuje się, że przez ważny interes podmiotu należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami jego egzystencji; sytuację, gdy – czasem z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków – nie jest on w stanie uregulować zaległości finansowych (np. utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też – w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną (por. wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., II GSK 1267/24, LEX nr 3841591; wyrok WSA w Gliwicach z 25 stycznia 2024 r., III SA/Gl 838/23, LEX nr 3691567) i odpowiednio mogących zagrażać bytowi podmiotu będącego osobą prawną.
Z kolei odnośnie interesu publicznego należy wyjaśnić, iż w judykaturze przyjmuje się, że jest to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/1, z 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19, CBOSA). Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.
Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Tylko w przypadku tak wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z wspominanymi wyżej negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Jak wynika zatem z uzasadnienia ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny.
W orzecznictwie wskazuje się również, że przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinny nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA). Z jednej strony podnosi się, że nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA: z 12 października 2021 r., II GSK 771/21, z 23 września 2021 r., II GSK 1058/21, z 19 lutego 2021 r., II GSK 1353/20, 9 kwietnia 2021 r., II GSK 291/21, CBOSA).
Z drugiej strony zwraca się uwagę, że stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie można pominąć przy ocenie możliwości zastosowania odstąpienia od nałożenia kary tego, czy stwierdzone naruszenie nosi znamiona działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków. Niewątpliwie jednak zawsze właściwe odczytanie treści pojęcia interesu publicznego w konkretnej sprawie winno nastąpić przez pryzmat zasady proporcjonalności, w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT i ocena w tym zakresie dokonywana jest na tle konkretnego stanu faktycznego w określonej sprawie (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2024 r., (II GSK 327/24 oraz II GSK 204/24, CBOSA) odnosząc się do kwestii stosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT wskazał, iż oparta na konstrukcji uznania administracyjnego instytucja wymaga oceny czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej, co jednocześnie nie uzasadnia wniosku, że działanie podejmowane na podstawie w/w przepisu oznacza dowolność. NSA przyjął, iż "przywołany przepis prawa nie daje, ani też nie tworzy podstaw, aby w odniesieniu do pojęć, którymi na jego gruncie operuje ustawodawca, na przykład ograniczać rozumienie pojęcie "ważnego interesu przewoźnika" do sytuacji nadzwyczajnych, czy też jego kondycji finansowej (ekonomicznej) podobnie, jak i nie uzasadnia, aby użyte na jego gruncie pojęcie "interesu publicznego" rekonstruować przez pryzmat podejścia orzecznictwa sądowego do instytucji ustanowionych w art. 67a i art. 67b ustawy – Ordynacja podatkowa, albowiem w relacji do przedmiotu, celów i funkcji regulacji podatkowych, zdecydowanie inne są cele i funkcje regulacji wprowadzających sankcje administracyjne, które z całą pewnością, co trzeba podkreślić, nie mają charakteru fiskalnego. (...).
Jeżeli z konwencji językowej stosowanej dla potrzeb redakcji wypowiedzi normatywnej zawartej w ust. 3 art. 22 ustawy SENT wynika, że ważny interes podmiotu, o którym w nim mowa lub interes publiczny ma być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być przy tym uzasadniony, a więc innymi słowy, że odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej jest motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją w jakiej pozostaje do ważnego interesu tego podmiotu lub interesu publicznego, to za uprawniony należy uznać wniosek, że ocena odnośnie do zaktualizowania się przesłanki "przypadku uzasadnionego" (ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym), nie może pomijać tego koniecznego aspektu oceny, który wiąże się z potrzebą rozpoznawania omawianej przesłanki po pierwsze w relacji do celów ustawy SENT, zaś po drugie w relacji do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, co w tym też kontekście wiąże się z potrzebą uwzględniania konsekwencji wynikających z zasady proporcjonalności (...).
Jakkolwiek faktem jest, że odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków określonych w ustawie SENT ma charakter zobiektywizowany, zaś sankcja administracyjna ma postać kary pieniężnej bezwzględnie określonej, która nie podlega miarkowaniu, a kary te zostały ukształtowane na stosunkowo wysokim poziomie, to jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że sam ustawodawca zróżnicował tę wysokości uwzględniając charakter naruszenia, a co za tym idzie – jeżeli nie przede wszystkim – rodzaj i charakter naruszonego obowiązku. Co więcej – a nie jest to również bez znaczenia – wobec treści i funkcji art. 22 ust. 3 (art. 24 ust.
3) ustawy SENT, nakładanie kar pieniężnych nie ma również charakteru automatycznego, albowiem – o czym mowa była powyżej – organ administracji publicznej nie jest pozbawiony uprawnienia odnośnie do oceny celowości jej nałożenia, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że ustanowienie instytucji kar pieniężnych oraz – jeżeli nie zwłaszcza – ich nakładanie na podstawie wymienionej ustawy, nie było i nie jest determinowane wyłącznie funkcją represyjną. Jest bowiem poprzedzone oceną odnośnie do celowości jej nałożenia determinowaną przydatnością i niezbędnością dla zapewnienia realizacji celów tej ustawy."
Niewątpliwie rozpoznając "interes publiczny", o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT w kontekście, który w relacji do okoliczności rozpatrywanej sprawy nakazuje uwzględniać istotę oraz cele przywołanej ustawy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że nie jest w interesie publicznym akceptowanie i tolerowanie działań oraz zachowań, które realizacji tych celów nie służą, a to z uwagi na rodzaj naruszonego obowiązku.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy zdaniem Sąd z pewnością zwraca uwagę, iż skarżony organ poświęcił kwestii analizy i oceny ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego przeważającą część uzasadnienia decyzji, a zatem nie była to ocena pobieżna.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że jak wynika z analizy akt sprawy, w toku postępowania administracyjnego organ I instancji poinformował skarżącą o możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i możliwości złożenia w tym zakresie stosownych dokumentów, przemawiających za jego zastosowaniem. Jak zaznaczył słusznie organ, skarżąca nie przedstawiła w odpowiedzi na to wezwanie żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację i kondycję finansową, bądź wskazujących na szczególne, nadzwyczajne okoliczności w sprawie, a jedynie złożono wyjaśnienia dotyczące przyczyny nieprawidłowości.
Mając na uwadze brak złożenia w toku postępowania przez organem I instancji NLUCS z urzędu dołączył dokumenty dotyczące sytuacji finansowej skarżącej. Z dokumentów tych wynika, iż skarżąca nie posiada zaległości podatkowych, w latach 2021-2024 była stroną zbycia – nabycia składników majątkowych, w tym nabycia 46 pojazdów, w latach 2023-2025 zakupiono środki trwałe w łącznej kwocie 754.776 zł, nie występowano o przyznanie ulg w spłaie zobowiązań podatkowych, według deklaracji CIT-8E za rok 2023 przychody wyniosły 49.425.531,59 zł, a za 2024 rok – 8.110.488,63 zł., w 2022 r. spółka osiągnęła dochód 987.551,82 zł i 1.101.212,99 zł., według rachunku zysku i strat w 2023 r. zysk netto wyniósł 840.277,06 zł, a za 2024 r. – 425.620,890 zł. Z kolei z informacji udzielonej przez ZUS wynika, że spółka składa dokumenty rozliczeniowe, nie posiada zaległości w opłacaniu składek.
Dodatkowo organ podał, iż w okresie od [...] stycznia 2021 r. do [...] stycznia 2025 r. spółka miała 795 zgłoszeń zarejestrowanych, co wskazuje na znajomość procedur związanych z rejestracją towarów wrażliwych. Jednocześnie odnotowano 13 postępowań, w tym zakończone decyzją z zakresu naruszenia przepisów ustawy SENT, a w 7 z nich organ odstąpił całkowicie lub częściowo od nałożenia kary pieniężnej, a jedna sprawa zakończyła się umorzeniem.
Mając na uwadze powyższe dane zdaniem Sądu organ w sposób uzasadniony stwierdził brak przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes przewoźnika, gdyż nie wyłania się z tych danych nadzwyczajna sytuacja skarżącej, której wyjątkowość uzasadniałaby zastosowanie odstąpienia. Skarżony organ poddał szczegółowo analizę w/w sytuacji finansowej spółki wskazując na wynikający z w/w dokumentacji rozwój działalności gospodarczej i stabilną sytuację finansową spółki. Organy zwróciły uwagę na zakup środków trwałych na kwotę 754.776 zł i otrzymanie pomocy publicznej w wysokości 40.000 zł. W ocenie Sądu powyższą ocenę uznać należy za szczegółową i prawidłową. Słusznie skarżony organ uznał, że zapłata kary pieniężnej nie spowoduje drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej spółki.
Natomiast sama dolegliwość wynikająca z konieczności uiszczenia kary nie może stanowić przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje prezentowane w orzecznictwie stanowisko, w myśl którego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony postępowania, prowadząc do zmniejszenia jej obciążeń finansowych, bądź spożytkowania środków z nałożonej kary na inne cele strony (wyrok NSA z 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19). Nie jest to jednak równoważne z przesłanką "ważnego interesu" w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Obowiązkiem każdego podmiotu jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją ich naruszenia jest właśnie sankcja przewidziana prawem. Kara pieniężna wiąże się z wypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego. Zasadą jest uiszczanie należności publicznych, w tym kar, a odstąpienie od nich stanowi wyjątek i powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które realnie zagrażają bytowi osoby wnioskującej, ale też które jednoznacznie wynikają z załączonym do akt sprawy dokumentów.
Skarżąca w tym zakresie takich okoliczności nie wykazała w toku postępowania mimo pouczeń organu, a z kolei z zebranego przez organ z urzędu materiału dowodowego okoliczności takie także nie przemawiają za odstąpieniem.
Dodać przy tym należy, iż także naruszenie z którym związane jest nałożenie kary w przedmiotowej sprawie nie było spowodowane okolicznościami, na które przewoźnik nie miał wpływu, gdyż jako przewoźnik będący przedsiębiorcą funkcjonującym w obrocie profesjonalnym, na co wskazuje ilość dokonanych zgłoszeń SENT, odpowiada za działania i zaniechania zatrudnionych pracowników, a nie wystąpiła żadna nadzwyczajna, wyjątkowa okoliczność z którą związane byłoby wystąpienie naruszenia.
Z kolei odnosząc się do przesłanki "interesu publicznego", scharakteryzowanej wcześniej. Z jednej strony w interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 28 lipca 2021 r., II SA/Go 467/21). Udzielanie pomocy w jakiejkolwiek formie nie może przy tym stanowić zakłócenia konkurencji na rynku poprzez sprzyjanie tylko niektórym przedsiębiorcom, stawianie ich w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów i prowadzić do zachwiania zasady proporcjonalności oraz równości wobec prawa. Z drugiej natomiast strony wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do omawianej ustawy oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem.
Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach. Jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ powinien uwzględnić także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. Interes publiczny sprowadza się również do przeciwdziałania sytuacjom, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej podmiotu, że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. W interesie publicznym leży zatem, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje, ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną (por. wyroki NSA z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11, z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19, z 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19).
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji oceniając podstawy ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie nosi cech dowolności. Wynik tej analizy i oceny należy uznać za zgodny z prawem.
Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu Spółki co do braku znaczenia naruszenia dla zobowiązań publicznoprawnych, należy wskazać, że istota odpowiedzialności za naruszenia przepisów omawianej ustawy polega na karaniu także za uchybienia formalne. Natomiast dla odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny muszą wystąpić inne, poza formalnym charakterem naruszenia, okoliczności uzasadniające przyjęcie, że mimo naruszenia, w sytuacji tego konkretnego podmiotu, nie pozostawałoby w interesie publicznym jego ukaranie. Z akt sprawy powinno wynikać, że istnieją podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Ponadto ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie należy się zgodzić, że celem tych kar nie powinno być zwiększenie dochodów budżetu państwa, jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy SENT jest wspomniana funkcja prewencyjna, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów.
Dodać należy, iż stwierdzone nieprawidłowości polegały na naruszeniu przez spółkę jako przewoźnika obowiązku prawidłowego zgłoszenia SENT zawierającego niezbędne dane dotyczące przewoźnika zgodne ze stanem faktycznym, w tym w zakresie masy przewożonego towaru, co jest istotne z punktu widzenia nadzoru nad prawidłowością przewozu towarów wrażliwych. Dlatego nie można ocenić tego tak samo, jak naruszenia określanego jako "drobne" czy jako omyłkę pisarską. Podawanie w zgłoszeniu SENT innych danych niż wynikające z dokumentów przewozowych nie stanowi błahej, nieistotnej wady tego zgłoszenia, tym bardziej gdy dotyczy to odpadów. Nie ulega wątpliwości, iż podanie w zgłoszeniu SENT danych, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. h ustawy SENT, w sposób niezgodny ze stanem faktycznym (i to niezależnie czy w wymiarze wyższym czy niższym od wynikającego z dokumentów) z punktu widzenia celów ustawy SENT ma istotne znaczenie.
Naruszenie to jest istotne z perspektywy działania całego systemu monitorowania i nie stanowi wyłącznie nieistotnego uchybienia formalnego. Jest ono również następstwem braku należytej staranności ze strony przewoźnika, o czym dodatkowo świadczy fakt, iż odnośnie skarżącej wszczęte zostało przez organy 13 postępowań (nie ma przy tym znaczenia czy dotyczyły tożsamego naruszenia) dotyczących naruszeń ustawy SENT, co przemawia też za prewencyjnym aspektem kary pieniężnej. Do tego wobec skarżącej uprzednio, jak podały organy, kilkukrotnie odstąpiono od nałożenia kary w całości lub w części, co także w sposób uzasadniony zostało przez organ uwzględnione przy ocenie kwestii możliwości zastosowania odstąpienia od wymierzenia kary.
Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 23 ustawy o SENT wskazał, w jakich sytuacjach występują rozbieżności w zakresie ilości, masy lub objętości towaru, których wystąpienie wyłącza stwierdzenie nieprawidłowości. Wynika z tego przepisu, że dane dotyczące ilości, masy lub objętości towaru uważa się za prawidłowe, jeżeli stwierdzone rozbieżności w stosunku do ilości, masy lub objętości towaru wskazanego w zgłoszeniu wynoszą nie więcej niż 10%. W przedmiotowej natomiast sprawie ta różnica przekroczyła ten dopuszczalny próg.
Sąd nie dostrzegł, aby w tym zakresie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności, o której mowa była powyżej, biorąc pod uwagę rodzaj naruszenia i jego okoliczności, a także cele przyświecające ustawie SENT.
Zdaniem Sądu, mając na uwadze przytoczone okoliczności oraz rozważania, organy były uprawnione do niezastosowania w przedmiotowej sprawie odstąpienia od wymierzenia kary wobec skarżącej. Organy w tym zakresie w sposób wyczerpujący i kompleksowy uzasadniły swoje stanowisko.
Podkreślić przy tym należy, iż skarżąca Spółka nie przedstawiła w istocie w sprawie dowodów czy okoliczności, które przemawiałyby za stwierdzeniem, że wystąpiła w sprawie sytuacja nadzwyczajna, niezależna od niej, która uniemożliwiałaby wywiązanie się z ciążącego na niej obowiązku i uiszczenie wymierzonej kary.
Podsumowując, ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy prawidłowo i w sposób kompletny zgromadziły materiał dowodowy w sprawie, poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, omówiły ich treść oraz prawidłowo je zastosowały, czemu dały wyraz w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy czy nieobiektywny, zaś dokonana ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. Nie doszło zdaniem Sądu do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 121, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 199, art. 233 § 1 pkt 1 o.p. Natomiast okoliczność, że organy na podstawie ustalonego stanu faktycznego nie znalazły podstaw do przyjęcia zaistnienia przesłanki ważnego interesu skarżącego czy interesu publicznego, nie może przesądzać o niewłaściwie i błędnie ustalonym stanie faktycznym. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 o.p.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał zarzuty, zarówno dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, jak i przepisów prawa materialnego oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP za nieuzasadnione.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu