Uzasadnienie
- 1. Pismami z dnia [...] stycznia 2026 r. Prezydent Miasta [...] (w imieniu którego działał Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych, Funduszu Alimentacyjnego i Dodatków [...] CPR poinformował M. L. (skarżący) będącego dłużnikiem alimentacyjnym o przyznaniu dwoma odrębnymi decyzjami - z dnia [...] grudnia 2025 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci skarżącego J. L. oraz O. L..
- 2. Pismem z dnia [...] stycznia 2026 r. M. L. złożył wspólne odwołanie od obydwu tych decyzji kwestionując ich zasadność i domagając się ich uchylenia. W odwołaniu skarżący podał prawidłowo daty decyzji, natomiast oznaczył je numerami pism informacyjnych z dnia [...] stycznia 2026 r., które były inne, niż numery decyzji.
- 3. Procedując w przedmiocie odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odrębnymi postanowieniami z dnia [...] marca 2026 r. na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej k.p.a.). stwierdziło niedopuszczalność obu odwołań przyjmując, że przedmiotem zaskarżenia są pisma informacyjne, a nie decyzje, wobec czego nie podlegają one zaskarżeniu.
- 4. Na oba te postanowienia skargi, z zachowaniem terminu, złożył M.L. podnosząc, że przedmiotem jego odwołań były decyzje o przyznaniu alimentów obojgu jego dzieciom, a nie pisma informacyjne. Wskazał, że podał numery pism ponieważ decyzje nie zostały mu doręczone.
- 5. Przedmiotem niniejszej kontroli jest skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2026 r. nr [...] dotycząca stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od informacji z dnia [...] stycznia 2026 r. o przyznaniu alimentów J. L..
- 6. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
7. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. b lub lit. c p.p.s.a.).
- 8. Sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3p.p.s.a.).
- 9. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. Musi on zatem bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę. Związek normatywny między interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu, a postępowaniem administracyjnym wyraża się w tym, że postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu.
- 10. W doktrynie i orzecznictwie od wielu lat przyjmuje się jednolicie, że stroną postępowania w przedmiocie przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest wyłącznie osoba uprawniona (jej przedstawiciel ustawowy), bowiem to jej wniosek, stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 79; dalej u.p.o.u.a.), inicjuje postępowanie w sprawie ustalenia prawa do wskazanego świadczenia i to na tej osobie spoczywa obowiązek wykazania uprawnienia do jego otrzymania. Nadto, że przepisy rozdziału 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zatytułowanego "Warunki nabywania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego", a także rozdział 4 "Zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego" nie przewidują aktywnej roli dłużnika alimentacyjnego w toczącym się postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu.
Źródłem obowiązków, o których mowa w art. 27 u.p.o.u.a., w szczególności zwrotu organowi należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, jest okoliczność uzyskania przez osobę zobowiązaną do alimentów statusu dłużnika alimentacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy. Organ administracji nie orzeka zatem o prawach i obowiązkach dłużnika alimentacyjnego, gdyż stanowią one konsekwencję bezskuteczności egzekucji.
11. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 7 pkt 1 u.p.o.u.a.organ właściwy wierzyciela przekazuje dłużnikowi alimentacyjnemu, o ile adres zamieszkania dłużnika jest znany, oraz organowi właściwemu dłużnika informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz o obowiązku zwrotu wraz z odsetkami należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej. Skoro ustawodawca, w tym przepisie, przewidział wyłącznie obowiązek informowania dłużnika alimentacyjnego o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz związanych z tym obowiązków, to brak jest podstaw do przyjęcia, że jest on stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania tych świadczeń. Rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mają wpływu na sytuację prawną dłużnika alimentacyjnego, lecz mogą mieć wyłączny wpływ na jego sytuację faktyczną. Zatem dłużnik alimentacyjny nie ma interesu prawnego do zaskarżenia decyzji o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego na rzecz zobowiązanego (z wielu por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2026 r., I OSK 107/25, CBOSA).
12. W niniejszej sprawie skarżący złożył odwołanie od decyzji przyznających takie świadczenia, co jasno i wyraźnie wynika z treści odwołania. Nieprawidłowo zatem Kolegium uznało, że przedmiotem zaskarżenia są pisma informujące skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego o wydaniu obu decyzji. Jednakże to naruszenie przepisów postępowania nie miało wpływu na wynik sprawy bowiem, co omówiono w punkcie wyżej, odwołanie skarżącego od decyzji z dnia [...] grudnia 2025 r. o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego na rzecz obojga zobowiązanych (w tym J. L.) było niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 k.p.a. Nie mogło być zatem merytorycznie rozpatrzone.
Z tych względów mimo błędnego uzasadnienia postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania skarżącego wydane w sprawie przez Kolegium odpowiada prawu.
Wobec braku stwierdzenia innych naruszeń prawa, które co najmniej mogły mieć wpływ na wynik sprawy, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
Ponieważ odwołanie skarżącego od decyzji wydanych w sprawie było nieodpuszczalne kontrola sądowa nie mogła dotyczyć ich merytorycznych treści.