Uzasadnienie
W dniu 24 maja 2019 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej: "PINB") wpłynęło pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Zarządu Zlewni w Z., informujące, że na działce nr [...] w miejscowości C., gmina W., będącej w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K., znajduje się część budynku mieszkalnego, ogrodzenie oraz altana z grillem.
W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego organ I instancji decyzją z dnia 27 września 2019 r., nr [...], nakazał M. i J. S. rozbiórkę wiaty z grillem o wymiarach 4,68 m x 3,12 m, powierzchni zabudowy 14,60 m², wysokości około 2,80 m do kalenicy oraz około 2,15 m do okapu, zlokalizowanej na przedmiotowej działce, która nie jest przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: "ŚWINB") z dnia 10 grudnia 2019 r., nr [...], następnie wyrokiem z dnia 3 lipca 2020 r. o sygn. akt II SA/Gl 102/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. i J. S. W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II OSK 2957/20, uchylił przywołany wyrok z dnia 3 lipca 2020 r., a także decyzje organów obu instancji - ŚWINB z dnia 10 grudnia 2019 r. i PINB z dnia 27 września 2019 r. oraz uznał, że wiatę z grillem należy traktować jako urządzenie codziennej rekreacji, w rozumieniu § 40 ust. 2 pkt 2 lit. c) obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa C. Ponownie rozpoznając sprawę, PINB postanowieniem z dnia 29 grudnia 2023r., nr [...], wydanym na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775; aktualny publikator: Dz. U. z 2025 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") i art. 49b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.
Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm., dalej w skrócie: "P.b."), nałożył na inwestorów - M. i J. S. obowiązek przedłożenia dokumentów wymienionych w art. 49b ust. 2 P.b., w terminie do dnia 30 kwietnia 2024 r., celem zastosowania procedury legalizacyjnej.
W dniu 29 lutego 2024 r. do PINB wpłynął wniosek M. S. o wyłączenie "od udziału w sprawie Pana M. F. oraz wszystkich osób mu podległych bezpośrednio lub pośrednio - z uwagi na domniemany brak bezstronności" (k. 21 akt administracyjnych).
PINB pismem z dnia 5 marca 2024 r. przesłał wniosek do ŚWINB, który pismem z dnia 12 marca 2024 r. dokonał interpretacji art. 24 i art. 25 k.p.a. oraz w trybie art. 65 k.p.a. przekazał wniosek do PINB, celem jego rozpatrzenia przez organ właściwy.
Postanowieniem z dnia 22 marca 2024 r., nr [...], PINB odmówił wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym wskazanego we wniosku M. F. oraz innych jego pracowników.
W dniu 28 maja 2024 r. PINB powziął informację, że J. S. zmarł, a właścicielami działki nr [...] w miejscowości C. są oprócz M. S. również M. M., R. S., R. S. i J. T. (pismo z dnia 28 maja 2024 r. k. 27 akt). Wymienione osoby zostały zawiadomione w dniu 5 czerwca 2024r. o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie budowy altany z grillem i żadna z nich w wyznaczonym terminie nie wniosła dodatkowych uwag.
PINB decyzją z dnia 28 czerwca 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 49b ust. 3 P.b., po bezskutecznym upływie terminu do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, nakazał M. S. (dalej: "skarżąca") rozbiórkę wybudowanej w 2012 r. altany z grillem, usytuowanej na działce nr [...] w miejscowości C., gmina W., będącej własnością Skarbu Państwa w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K., bowiem skarżąca wraz ze zmarłym mężem J. S. jako inwestorzy nie posiadali prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dodatkowo wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek, w którym wskazano inwestorów powstałej samowolnej zabudowy, dlatego aktualnie wszystkie nakazy wynikające z przepisów P.b. postanowił kierować wyłącznie do skarżącej.
Skarżąca złożyła odwołanie, w którym podała, iż wniosek o wyłączenie pracownika został rozpoznany przez osobę, której wyłączenia się domagała. Zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie prawa do czynnego udziału stron w postępowaniu i ich nieprawidłowe ustalenie wobec śmierci jednej z osób - uznawanych wcześniej za inwestora (J. S.), a także naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez przyjęcie, że organy nadzoru budowlanego były właściwe do wydania decyzji w sprawie obiektu niezwiązanego trwale z gruntem.
Decyzją z dnia 26 września 2024 r., nr WINB.WOA.7721.242.2024.DS, ŚWINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 81, art. 83 ust. 2, art. 84 P.b., utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 28 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że w świetle przepisów P.b., obowiązujących w dacie powstania przedmiotowego obiektu, kiedy to budowa wiat i altan o powierzchni do 25 m² nie wymagała pozwolenia na budowę, ale wymagała zgłoszenia. Z tego względu właściwym trybem była procedura legalizacyjna przewidziana w art. 49b P.b., bowiem obiekt w postaci altany z grillem powstał w 2012 r. bez dokonania zgłoszenia oraz bez uzyskania pozwolenia na budowę (zgodnie z oświadczeniem J. S. z dnia 2 lipca 2019 r., złożonym do protokołu k. 5/1-4 i k.6 akt administracyjnych). Skarżąca, w wyznaczonym terminie, nie przedłożyła dokumentacji legalizacyjnej obiektu.
W takiej sytuacji, PINB był zobowiązany do wydania nakazu jego rozbiórki. Jednocześnie zgodnie z oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II OSK 2957/20, obiekt jest zgodny z planem miejscowym. Odnosząc się do zarzutów dotyczących adresata nakazu, ŚWINB wskazał, że inwestorami obiektu byli skarżąca - M. S. i jej zmarły w toku postępowania mąż J. S., jednak uznał, że obowiązek rozbiórki, jako obowiązek administracyjnoprawny wynikający z P.b., nie podlega dziedziczeniu. Zatem jedynym podmiotem zobowiązanym do wykonania nakazu jest wyłącznie skarżąca. Odniósł się również do pisma skarżącej z dnia 27 czerwca 2024 r., wniesionego jako skarga w trybie art. 227 k.p.a. i dotyczącego braku wyłączenia pracownika PINB. Pismo to zostało włączone do postępowania odwoławczego, dlatego ŚWINB dokonał analizy okoliczności podnoszonych w odwołaniu, z punktu widzenia art. 24 i art. 25 k.p.a. oraz uznał, że subiektywne odczucia skarżącej, związane ze sposobem prowadzenia sprawy nie stanowią podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia organu ani też jego pracownika.
Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca. Zarzuciła w niej naruszenie prawa materialnego, zwłaszcza art. 49b ust. 1 i 3 P.b., przez ich niewłaściwe zastosowanie w sposób sprzeczny z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2023 r. o sygn. akt II OSK 2957/20, oraz naruszenie art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2, art. 80-81 k.p.a., poprzez oparcie ustaleń faktycznych na dowodach przeprowadzonych już wcześniej i niezapewnienie udziału aktualnym stronom postępowania w czynnościach dowodowych. Ponadto, zarzuciła naruszenie przepisów o właściwości, w związku z rozpoznaniem przez osobę zajmującą stanowisko Powiatowego Inspektora PINB wniosku o jego wyłączenie od udziału w sprawie, a także naruszenie właściwości instancyjnej, gdyż kwestia wyłączenia została oceniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Domagała się w związku z tym uchylenia decyzji organów obu instancji oraz postanowień wydanych w przedmiocie wyłączenia, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia 24 grudnia 2024 r. uczestnik postępowania - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, wniosło o oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 21 marca 2025r. sygn. akt II SA/Gl 1530/24 uwzględnił skargę i uchylił decyzje organów obu instancji z przyczyn procesowych (wadliwego rozpatrzenia wniosku o wyłączenie funkcjonariusza i pracownika PINB).
Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 maja 2026 r., sygn. akt II OSK 1476/25, uchylił powyższy wyrok i uznał, że spór o właściwy model formalny rozpoznania wniosku o wyłączenie pracownika był oceniony zarówno przez PINB, jak i przez ŚWINB, co nie zwalniało z obowiązku pełnej merytorycznej oceny rozpatrzenia tego wniosku i zastosowania przepisów dotyczących wyłączenia oraz wyznaczenia kręgu stron postępowania z uwzględnieniem art. 52 p.b., a także odniesienia się do całości rozważań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują inne środki określone w ustawie.
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 września 2023 r. sygn. akt II OSK 2957/20 uznał, że wiatę z grillem należy traktować jako urządzenie codziennej rekreacji, w rozumieniu § 40 ust. 2 pkt 2 lit. c) obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa C. W związku z powyższym należy zgodzić się z kwalifikacją prawną obiektu, jak i z ustaleniami stwierdzającymi, że przedmiotem postępowania jest samowolna budowa wiaty (altany) wraz z grillem.
Na gruncie przepisów P.b. obowiązuje ogólna zasada, że co do zasady roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem wyjątków zawartych w przepisach, a wyjątki zostały zawarte w art. 29-31 P.b.
W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że przedmiotem postępowania jest altana powstała ok. 2012 r. Obiekt ten ma powierzchnię zabudowy 14,60 m² i znajduje się pod nim grill ogrodowy. Wiata znajduje się na działce nr [...] w miejscowości C., która nie jest przeznaczona pod budownictwo.
Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b., obowiązującego w dacie jej powstania nie wymaga pozwolenia na budowę budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki. Natomiast, w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b., zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3, pkt 5-19 i pkt 21.
Zgodzić się przyjdzie, że dla oceny czy roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z właściwą procedurą reglamentacji robót budowlanych (pozwolenie na budowę lub zgłoszenie), organy nadzoru budowlanego uwzględniają przepisy właściwe dla robót z daty ich wykonania. Natomiast dla oceny zgodności inwestycji z przepisami prawa - w ramach zastosowanego przez organ I instancji trybu postępowania nadzorczego - organy nadzoru budowlanego biorą pod uwagę stan faktyczny i prawny z daty orzekania w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego, co jest zgodne z obowiązującą w prawie i postępowaniu administracyjnym zasadą aktualności jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego.
W tym stanie sprawy, w okresie budowy przedmiotowej wiaty (altany), jak i obecnie o powierzchni 14,60 m² wymagane jest zgłoszenie właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Właściwym trybem postępowania dla wiaty z grillem jest procedura przewidziana w art. 49b P.b.
Przedmiot postępowania, tj. altana z grillem powstała w sposób nielegalny bez wymaganego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną stała się prawidłowości wyłączenia osoby funkcjonariusza Powiatowego Inspektora PINB, ustalenia stron postępowania, zwłaszcza spadkobierców zmarłego męża skarżącej, który w 2012 r. był między innymi inwestorem obiektu w postaci wiaty z grillem, oraz zastosowania możliwości legalizacji samowoli budowlanej, a w konsekwencji nie zastosowania się do wyznaczonego terminu, podjęcia decyzji o jej rozbiórce na podstawie art. 49b ust. 3 P.b.
Odnosząc się do pierwszej kwestii wniosek skarżącej z dnia 29 lutego 2024 r. o wyłączenie osoby funkcjonariusza oraz wszystkich mu podległych pracowników został rozpoznany przez funkcjonariusza Powiatowego Inspektora PINB, który odmówił wyłączenia zarówno funkcjonariusza, jak i pracowników.
W okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na brak bezpośredniego przełożonego osoby piastującej funkcję powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, organem właściwym do rozpoznania wniosku o wyłączenie był organ wyższego stopnia, to jest Wojewódzki Inspektor ŚWINB. Stąd też rozstrzygnięcie w przedmiocie wyłączenia powinno zapaść w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, lecz które może być kwestionowane w odwołaniu od decyzji, stosownie do art. 142 k.p.a. W sytuacji, w której organem właściwym do rozpoznania wniosku o wyłączenie jest organ wyższego stopnia, będący zarazem organem drugiej instancji, rozstrzygnięcie to podlega następnie kontroli sądu administracyjnego na etapie rozpatrywania skargi na decyzję kończącą postępowanie. ŚWINB w postępowaniu skargowym może ocenić zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez PINB, naruszenie praworządności lub interesów osób skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
Jak wynika z akt sprawy, ŚWINB pismem z dnia 12 marca 2024 r. przekazał PINB wniosek skarżącej z dnia 16 lutego 2024 r. o wyłączenie osoby funkcjonariusza i podległych mu pracowników PINB od udziału w postępowaniu administracyjnym. Stąd też zapadło przywołane postanowienie PINB z dnia 22 marca 2024 r. o odmowie wyłączenia się funkcjonariusza i pracowników PINB od rozpatrywania niniejszej sprawy.
Pismem z dnia 27 czerwca 2024 r. skarżąca ponowiła wniosek o wyłączenie funkcjonariusza Powiatowego Inspektora PINB wraz ze skargą na działanie PINB. W jego treści zarzuciła PINB brak bezstronności poprzez rozpoznanie sprawy, "która dotyczy go bezpośrednio", jak też zauważyła, że "zachodzi podejrzenie, że działania tego rodzaju, podjęte w powziętym z góry celu wyrządzenia innym stronom postępowania szkody majątkowej mogły spełnić art. 231 § 1 pkt 1 Kodeksu karnego". Wskazała, iż ŚWINB jako organ II instancji powinien wyłączyć PINB od rozpatrywania sprawy, bowiem czynności PINB stanowią "rodzaj odwetu za przegraną sprawę".
W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że PINB wyjaśnił, iż w sprawie nie zaszły żadne okoliczności uzasadniające wyłączeniu organu bądź jego pracowników. Również w skardze z dnia 16 lutego 2024 r. skarżąca wniosła o wyłączenie PINB, jak i jego pracowników od jej rozpatrzenia.
Nie mniej jednak podstawą do wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od załatwienia zawisłej przed nim sprawy administracyjnej jest uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek określonych w treści art. 24 § 1 k.p.a., natomiast podstawą wyłączenia organu administracji publicznej jest art. 25 k.p.a.
Zgodnie z treścią art. 24 § 1 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie:
- 1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki,
- 2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia,
- 3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli,
- 4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.,
- 5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji,
- 6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne,
- 7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej.
Jeżeli zatem w sprawie prowadzonej przez pracowników PINB zaistnieje prawdopodobieństwo wystąpienia którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek, to wówczas PINB, jako ich bezpośredni przełożony, jest obowiązany na ich żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć ich od udziału w postępowaniu, zgodnie z art. 24 § 3 k.p.a.
Tymczasem na mocy art. 25 k.p.a., organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych jego (1) kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. albo (2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Aby zatem mogło dojść do wyłączenia organu administracji publicznej lub jego pracownika wnioskodawca musi uprawdopodobnić zaistnienie w niniejszej sprawie okoliczności wskazanych w art. 24 § 1 lub 25 § 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów stron postępowania, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
W ocenie składu orzekającego, obecnie rozpatrującego sprawę, ocena merytoryczna dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozwala uznać, że brak odrębnego postanowienia ŚWINB, dotyczącego wniosku o wyłączenie osoby sprawującej funkcję Powiatowego Inspektora PINB może wiązać się z wynikiem postępowania zakończonego decyzją nakazującą rozbiórkę altany z grillem, zważywszy na czas prowadzenia przez PINB od dnia 24 maja 2019 r. postępowania oraz nie ustalenie daty śmierci zmarłego inwestora, jak również kręgu jego spadkobierców.
Nie ulega wątpliwości, że PINB postanowieniem z dnia 29 grudnia 2023 r. nałożył na inwestorów - M. i J. S. obowiązek przedłożenia dokumentów wymienionych w art. 49b ust. 2 P.b., celem zastosowania procedury legalizacyjnej, wyznaczony termin został nie zachowany (tj. 30 kwietnia 2024 r.), jednak nie wiadomo, czy prawidłowo oznaczono adresatów nałożonego obowiązku.
Nadmienić w tym miejscu należy, że dla PINB miało to postanowienie charakter wiążący. Zgodnie z art. 49e pkt 1 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Decyzja wydawana na podstawie tego przepisu ma charakter decyzji związanej. O ile zatem w obrocie prawnym pozostawało postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b., skierowane do prawidłowo oznaczonych inwestorów i przy tym nie został złożony wniosek o legalizację, w terminie określonym w tym postanowieniu, o tyle na organie ciążył obowiązek wydania decyzji rozbiórkowej. Jeżeli natomiast postanowienie to w sposób oczywisty pozostawałoby w sprzeczności z przepisami prawa, wówczas rolą PINB byłoby rozważenie jego uchylenia lub zmiany w trybach przewidzianych przepisami k.p.a.
Nie można jednak tej sankcji administracyjnej stosować w sytuacjach, kiedy stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób wyczerpujący, pełny i jednoznaczny.
Z protokołu z oględzin z dnia 2 lipca 2019 r. wynika, iż PINB w sprawie dotyczącej budynku o sygn. [...], ustalił, że na działce o nr [...] znajduje się dwukondygnacyjny budynek murowany z wysokim przyziemiem, zbudowany około 1988 r. J. S. oświadczył, że budynek mieszkalny łącznie z budynkiem pensjonatu zostały wybudowane w oparciu o pozwolenie na budowę, które nie zachowało się. Pierwotnie budynek mieszkalny był budynkiem gospodarczym. Czynności kontrolne PINB w sprawie o sygn. [...] wykazały, że na terenie działki o nr [...] znajduje się ogrodzenie siatkowe ze słupkami stalowymi o wysokości 168 cm i betonową podmurówką. Oględziny w sprawie pod sygn. akt [...] wykazały, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się drewniany obiekt o wymiarach ok. 468 x 312 cm, wysokość od poziomu terenu do kalenicy, to ok. 280 cm, a do okapu 215 cm, wybudowany około 7 lat temu bez zgłoszenia. Obiekt znajduje się w odległości ok. 14,40 m od budynku mieszkalnego i ok. 80 cm od ogrodzenia.
Słupy obiektu zakotwione są w betonowych stopach, dach jest dwuspadowy, kryty blachą dachówkową. Teren pod obiektem został wybrukowany. Wewnątrz konstrukcji znajduje się grill ogrodowy. Do protokołu z oględzin dołączono wydruk mapy z systemu Web EWID z naniesionymi obiektami, będącymi przedmiotem postępowań administracyjnych oraz dokumentację fotograficzną.
Dodatkowo, pismem z dnia 4 lipca 2019 r. PINB zwrócił się z prośbą do Urzędu Gminy W. o wydanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy dla działek o nr ewid. [...], [...],[...] i [...] w miejscowości C. oraz o wydanie dokumentacji, na podstawie której została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę budynków na wymienionych działkach, wraz z dokumentami potwierdzającymi zakończenie budowy budynków, w związku z prowadzonymi i przywołanymi postępowaniami administracyjnymi.
Pismem z dnia 3 września 2019 r. PINB zawiadomił strony o prawie zapoznania się z dokumentacją i zebranymi dowodami w sprawie budowy altany z grillem na działce nr [...] w miejscowości C..
Już w dniu 9 września 2019 r. do PINB wpłynęło pismo nowego nabywcy nieruchomości sąsiedniej - G. D. (aktualnie uczestnika postępowania), w którym prosił o ustalenie faktycznego stanu prawnego wszystkich wyszczególnionych inwestycji (w tym skarżącej i jej męża) oraz usunięcie nieprawidłowości i zagrożeń dla zdrowia i mienia, zważywszy na prowadzenie przez nich działalności gospodarczej w części potoku [...], na terenie ogrodzonej działki nr [...] w miejscowości C., co powoduje uszkodzenia narzutu kamiennego i możliwość przesuwania się koryta w stronę [...], jak również zalewania jego działki nr [...], która stała się większa o 0,6 kosztem potoku, co jest niezgodne z mapą projektową wykonaną dla potrzeb wydanego już pozwolenia budowlanego nr [...] (por. k. 17 akt administracyjnych).
Okoliczność ta nie była przedmiotem jakichkolwiek rozważań chociaż dotyczy działki nr [...] w miejscowości C., będącej w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K., objętej z urzędu postępowaniem wszczętym na wniosek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w Z. z dnia 24 maja 2019 r., na której znajduje się część budynku mieszkalnego, ogrodzenie oraz altana z grillem.
Nie ulega wątpliwości, że dwa wyroki kasacyjne Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie powodują określone konsekwencje, albowiem zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tychże wyrokach z dnia 5 września 2023 r. o sygn. akt II OSK 2957/20 i z dnia 28 maja 2026 r. o sygn. akt II OSK 1476/25.
Zakres kognicji sądu w niniejszym postępowaniu jest zatem zawężony do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał każdą ze złożonych skarg kasacyjnych i wydał orzeczenie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
W praktyce oznacza to, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy odstąpienie od wykładni dokonanej przez NSA jest niedopuszczalne. Również niedopuszczalne jest rozważanie na nowo kwestii, które zostały już wcześniej przesądzone, a które nie były przedmiotem kontroli NSA (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2005 r. sygn. akt I FSK 294/05 i wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt II OSK 1117/05).
Skład orzekający w sprawie niniejszej, pozostając związany oceną prawną uznał, że przedmiotem badania NSA, w świetle wskazanych wyżej kryteriów, nie była kwestia związana z oceną przesłanek zastosowania art. 24 i art. 25 k.p.a., a także sprawa związana ze śmiercią jednego z inwestorów oraz ustalenia kręgu jego spadkobierców, jak również kwestia sygnalizowana pismem uczestnika postępowania.
Brak w tym zakresie istotnych ustaleń faktycznych i prawnych, na co wskazuje dokonana i opisana powyżej analiza akt administracyjnych, nie daje możliwość przejścia do merytorycznej oceny sprawy.
Nie jest wystarczające powołanie się w tym zakresie jedynie na pismo ŚWINB z dnia 23 maja 2024 r., w którym poinformowano PINB o śmierci strony postępowania - J. S.. To skutkowało dołączeniem w dniu 28 maja 2024 r. do akt postępowania danych z operatu ewidencyjnego w zakresie gruntów, wedle którego właścicielami działki nr [...] w C. są następujące osoby: M. S., M. M., R. S., R. S. oraz J. T.. Wówczas do akt postępowania dołączono akt notarialny spisany w dniu 26 czerwca 2023 r., wedle którego D. D. (obecnie M.) nie jest już właścicielem działki nr [...], a w jej miejsce wstąpił uczestnik postępowania - G. D.. Dostrzeżone w tym zakresie uchybienie po stronie organów Sąd nie może samodzielnie rozstrzygać, bowiem to PINB powinien był dokładnie wyjaśnić krąg stron postępowania prowadzonego z urzędu, również z tego powodu, iż ma wiedzę o innych sprawach wszczętych z urzędu tym samym wnioskiem.
W takich okolicznościach PINB powinien ponownie merytorycznie ocenić sprawę, jak też uprzednio przekazać sprawę wniosku o wyłączenie funkcjonariusza Powiatowego Inspektora PINB do ŚWINB, celem odrębnego rozpoznania, co nie ma samodzielnie przesądzającego znaczenia dla wyniku sprawy. Jednakże nie zwalnia z obowiązku rozpatrzenia przez organ wyższy stopniem. To stanowisko powinno stać się przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej z chwilą złożenia skargi do Sądu.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., na które składa się wpis od skargi w wysokości 500,- zł. oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 480,- zł., odpowiadające stawce określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 118).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.qov.pl.