Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 26 lutego 2026 r., nr 010070/680/8419638/2023 (423654966) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "Prezes ZUS" lub "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "Organ I instancji" lub "ZUS") z 15 marca 2024 r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego.
Powyższa decyzja Prezesa ZUS zapadła w następującym stanie sprawy.
ZUS odmówił M.B. (dalej "Skarżąca") przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N. B. na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. W uzasadnieniu decyzji z 15 marca 2024 r. wskazał, że Skarżąca wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2023/2024 na ww. dziecko złożyła 18 sierpnia 2023 r. Po rozpatrzeniu tego wniosku, ZUS przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 sierpnia 2023 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku, do 31 maja 2024 r., o czym Skarżąca została poinformowana pismem z 4 września 2023 r. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 810 z późn. zm.; dalej "u.p.p.w.d.") prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.
W odwołaniu od decyzji Skarżąca wyjaśniła, że 18 sierpnia 2023 r. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na córkę. Wniosek złożyła po terminie, gdyż była przekonana, że wcześniej już go składała i że ciągłość świadczenia zostanie zachowana. Otrzymała świadczenie od 1 sierpnia 2023 r., a zatem wnosi o jego wyrównanie, tj. wypłatę świadczenia za czerwiec i lipiec 2023 r.
Nie przychylając się do argumentacji odwołania, Prezes ZUS zaskarżoną obecnie decyzją utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu przywołał treść art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d. i wskazał, że wniosek o świadczenie wychowawcze Skarżąca złożyła dopiero 18 sierpnia 2023 r. Wobec tego świadczenie wychowawcze zostało prawidłowo przyznane od miesiąca złożenia wniosku, tj. od 1 sierpnia 2023 r. Termin wskazany w art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d. jest terminem prawa materialnego i nie może zostać przywrócony.
W skardze osobistej wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżąca wyjaśniła, że była przekonana, że ciągłość świadczenia zostanie zachowana. Nadto została poproszona przez agenta ZUS o napisanie pisma w celu "wyrównania" świadczenia. ZUS również nie dotrzymał ustawowego terminu dotyczącego wniesionego odwołania. Data wydania decyzji wykracza poza wszelkie normy przyzwoitości. Dalej Skarżąca opisała swoją sytuacją rodzinną i wniosła o wypłatę świadczenia za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. wraz z odsetkami.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji nie naruszają bowiem prawa materialnego, nie są dotknięte kwalifikowanymi wadami skutkującymi wznowieniem postępowania bądź stwierdzeniem nieważności ani nie uchybiają regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Przypomnieć należy, że świadczenie wychowawcze przyznawane jest wyłącznie na wniosek (art. 13 ust. 1 u.p.p.w.d.). Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej "k.p.a.") datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
Wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na kolejny okres są przyjmowane od dnia 1 lutego danego roku (art. 21 ust. 3 u.p.p.w.d.). Stosownie do art. 18 ust. 1 u.p.p.w.d. prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego. Prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką, przysposobienia dziecka lub faktycznego umieszczenia dziecka w domu pomocy społecznej albo w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d.).
W świetle art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 3 u.p.p.w.d. w związku z art. 61 § 3 k.p.a. dopiero doręczenie ZUS wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego.
W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że Skarżąca 18 sierpnia 2023 r. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. na dziecko N. B. Skarżącej przyznano prawo do wnioskowanego świadczenia na okres od 1 sierpnia 2023 r. do 31 maja 2024 r. (informacja z 4 września 2023 r.).
Pismem z 5 października 2023 r. Skarżąca zwróciła się o "wyrównanie" świadczenia wychowawczego, tj. o jego przyznanie także za miesiące czerwiec i lipiec 2023 r. Organy ZUS odmówiły Skarżącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. powołując się na zasadę wynikającą z art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d.
Rozstrzygnięcia organów ZUS należy uznać za prawidłowe.
Z treści art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d. jednoznacznie wynika, że termin ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest ściśle związany z terminem złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. Przepisy u.p.p.w.d. nie przewidują możliwości przyznania świadczenia wychowawczego za miesiące poprzedzające złożenie wniosku, za wyjątkiem sytuacji opisanych w art. 18 ust. 2a – ust. 2c, które nie zachodzą w przypadku Skarżącej.
Podkreślić należy, że termin określony w art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d. jest terminem prawa materialnego. Oznacza to, że nie może on być modyfikowany przez organy, nie jest także dopuszczalne jego przywrócenie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dalej "WSA", w Gliwicach z 11 października 2019 r., II SA/Gl 737/19; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 30 stycznia 2014 r., II SA/Go 974/13; wyrok WSA w Bydgoszczy z 28 grudnia 2023 r., II SA/Bd 915/23 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec tego, skoro początkowa data przyznania świadczenia wychowawczego jest związana z datą złożenia wniosku, to Skarżąca nie może żądać przyznania świadczenia wychowawczego wstecz. Przyczyny braku wcześniejszego złożenia wniosku przez Skarżącą, w tym ewentualny brak jej winy, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia, jaka związana jest z datą złożenia wniosku.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.