Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 14 lipca 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 924/25

Uzasadnienie

1. 1. Zaskarżoną decyzją z 11 września 2025r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: "organ II instancji", "Kolegium", "SKO"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Człuchowa przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w dniu 12 sierpnia 2025r. o przyznaniu R. Ł. zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej od dnia 01.06.2025r. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność tj. 31.10.2025r. w kwocie 1113 zł miesięcznie. W decyzji wskazano, że zasiłek będzie przekazywany na wskazane konto do ostatniego dnia każdego miesiąca, zasiłek stały za miesiąc VI 2025r. w wys. 1.113zł i VII.2025r. w wys. 1.113 zł zostanie wypłacony w dniu 12.08.2025r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
2. 2. Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego:
3. 2.1. W dniu 16 czerwca 2025 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. zgłosił się Skarżący, wnosząc o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego.

Wnioskodawca dostarczył zaświadczenie potwierdzające złożenie kolejnego wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności i określające termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej dotychczasową ważność, tj. do dnia 31.10.2025r. W trakcie przeprowadzonego 25 czerwca 2025 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiadał orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do 18 kwietnia 2025 r., mieszka w trzypokojowym mieszkaniu, nie osiąga dochodów.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.; dalej: u.p.s.), zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Zgodnie z art. 37 ust 2 u.p.s. zasiłek stały ustala się w wysokości – w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1229,00 zł miesięcznie.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. - za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (...). Na podstawie zebranych w toku postępowania dokumentów i oświadczeń organ ustalił, że w miesiącu maju 2025 r. źródłem utrzymania wnioskodawcy była pomoc od córki w wys. 200 zł. W złożonym w dniu 24.06.2025r. oświadczeniu córka K. K. oświadczyła, że w maju przekazała wnioskodawcy kwotę 200 zł, ponadto córka zadeklarowała stałą pomoc finansową w wysokości 200 zł miesięcznie na jego rzecz. Uzyskany dochód mieści się w kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 1010,00zł.

Zasiłek stały został wyliczony w następujący sposób: kryterium dochodowe 1010 zł x 130% = 1313 zł; dochód faktyczny 200,00 zł (pomoc od córki), zatem wysokość zasiłku stałego 1313 zł – 200 zł = 1113 zł.

2.2. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący kwestionując wysokość przyznanego świadczenia. Wskazał w nim, że dotychczas otrzymywał na mocy decyzji organu I instancji wydanej w dniu 2 stycznia 2025 r. zasiłek w wysokości 1229 zł, a teraz otrzymał w kwocie 1113 zł. Tymczasem jego stan zdrowia nie ulega poprawie, a pogorszeniu. Ma wyznaczone kolejne zabiegi operacyjne. W ocenie odwołującego brak jest podstaw do zmniejszenia kwoty zasiłku.

2.3. Kolegium, w uzasadnieniu wskazanej na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzji z dnia 11 września 2025 r. przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Przytoczyło brzmienie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 2 u.p.s.

Organ II instancji przywołał ustalenia poczynione przez organ I instancji podkreślając, że w sytuacji finansowej strony nastąpiła zmiana, gdyż córka przekazuje odwołującemu 200 zł miesięcznie. Okoliczność ta skutkowała koniecznością zmiany wysokości przyznanego zasiłku stałego, gdyż kwota przekazywana przez córkę stanowi dochód wnioskodawcy. W takiej sytuacji organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość zasiłku stałego od 1.06.2025 r. w kwocie 1113 zł.

Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i odwołanie skarżącego nie może być uwzględnione, gdyż jak wskazano, wysokość zasiłku stałego uzależniona jest od faktycznie uzyskiwanego dochodu. Dlatego też zaskarżona decyzja nie pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.

1. 3. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję organu odwoławczego z 11 września 2025 r. wywiódł Skarżący.

Nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem i wniósł o uchylenie ww. decyzji w całości i prawidłowe obliczenie zasiłku stałego. Podkreślił, że dotychczas otrzymywał zasiłek stały w kwocie 1229 zł na mocy decyzji z 2 stycznia 2025 r., która zmieniła decyzję wydaną w dniu 23 listopada 2023 r. poprzez podwyższenie kwoty zasiłku do 1229 zł. Nie wystąpiła żadna przerwa w ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, tym samym brak jest postawy do zmiany wysokości zasiłku stałego. W dniu 4 lipca 2025 r. skarżący uzyskał kolejne orzeczenie o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

1. 4. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

5.1.Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż zostały w niej wskazane.

5.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne badają, czy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

5.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości decyzji przyznającej stronie zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej, od dnia 1 czerwca 2025 r. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do dnia 31 października 2025 r. w wysokości 1.113 zł miesięcznie.

Skarżący zarówno w trakcie prowadzonego postępowania przed organami jak i w skardze kwestionuje wysokość przyznanego zasiłku stałego podkreślając, że dotychczas otrzymywał zasiłek stały w wysokości 1229 zł. miesięcznie na podstawie decyzji wydanej w dniu 2 stycznia 2025 r.

W aktach sprawy znajduje się pismo Skarżącego z dnia 16 czerwca 2025 r. o udzielenie pomocy poprzez przyznanie zasiłku stałego. Skarżący posiadał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu 10 lipca 2023 r. ustalające stopień niepełnosprawności do dnia 18 kwietnia 2025 r. W dniu 11 czerwca 2025 r. przedstawił w organie pierwszej instancji zaświadczenie potwierdzające złożenie wniosku o kolejne orzeczenie o niepełnosprawności i określające termin ważności dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej dotychczasową ważność, tj. do dnia 31.10. 2025 r.

Zaświadczenie to znajduje umocowanie w treści art. 6bb ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 884), jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.

W aktach administracyjnych znajduje się również orzeczenie z dnia 4 lipca 2025 r. ustalające umiarkowany stopnień niepełnosprawności dla Skarżącego i z jego treści wynika, że wniosek o jego wydanie Skarżący złożył w dniu 4 kwietnia 2025 r., a więc w okresie ważności posiadanego orzeczenia.

Organy orzekające w sprawie potraktowały pismo z dnia 16 czerwca 2025 r. jako nowy wniosek o przyznanie zasiłku stałego i w konsekwencji wydały rozstrzygnięcie o przyznaniu zasiłku stałego od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek. Uwzględniły przy tym wykazaną przez Skarżącego okoliczność, że pozostaje w mocy orzeczenie o ustaleniu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i jako datę końcową przyznania zasiłku stałego wskazały 31.10.2025 r.

Wskazać również należy, że w dniu 18 lipca 2025 r. Skarżący złożył w organie I instancji orzeczenie z dnia 4 lipca 2025 r. ustalające umiarkowany stopień niepełnosprawności, wydane do dnia 31 lipca 2026 r.

Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, że zasadniczo zasiłek stały przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Wyjątek od tej generalnej zasady odnosi się do sytuacji opisanej w art. 106 ust. 7 -11 u.p.s., w której wnioskodawca, składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego, nie posiada jeszcze stosownego orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, lecz wystąpił już wówczas z wnioskiem o uzyskanie takiego orzeczenia. W takiej sytuacji złożenie wniosku o zasiłek stały wszczyna postępowanie, które zawiesza się do czasu dostarczenia przez wnioskodawcę orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jeżeli takie orzeczenie zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, organ po podjęciu postępowania, wydaje decyzję o ustaleniu prawa do zasiłku stałego, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie tego świadczenia.

Niewątpliwie wyjątek od generalnej zasady wyrażonej w art. 106 ust. 3 u.p.s. należy interpretować ściśle. Skoro jego zastosowanie wymaga potwierdzenia w dacie złożenia wniosku o zasiłek stały uprzedniego złożenia wniosku o orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie może budzić wątpliwości, że późniejsze przyznanie zasiłku stałego za okres wsteczny (od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie) uzależnione jest od złożenia w okresie zawieszenia postępowania orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, uzyskanego na skutek wniosku, którego złożenie nastąpiło przed wystąpieniem o zasiłek stały i zostało wówczas potwierdzone. Oznacza to, że jeżeli wnioskodawca nie uzyska orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na skutek wniosku złożonego przed złożeniem wniosku o zasiłek stały, przepis art. 106 ust. 9 u.p.s. nie może mieć zastosowania.

Jednakże w aktach rozpoznawanej sprawy brak jest decyzji z dnia 2 stycznia 2025 r., na którą powołuje się Skarżący, co uniemożliwia ustalenie na jaki okres przyznano zasiłek na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego w dniu 10 lipca 2023 r. oraz czy zaskarżona decyzja nie dotyczy przyznania zasiłku na okres objęty poprzednią decyzją.

Dodatkowo organy nie uwzględniły, że Skarżący złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności w okresie ważności posiadanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a nadto pominęły, że posiadają już orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 4 lipca 2025 r. z datą ważności do 31 lipca 2026 r. Okres na jaki obecnie został przyznany zasiłek stały (ani data początkowa, ani data końcowa) na mocy zaskarżonego orzeczenia nie koreluje w żaden sposób ze stanem faktycznym sprawy. Skarżący także w odwołaniu kierowanym do organu odwoławczego podnosił okoliczność, że miał wcześniej przyznany zasiłek stały na podstawie decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta Człuchowa przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Człuchowie z dnia 2 stycznia 2025 r. nr MPOPS-DPS.5010.419.12025.

Natomiast organ odwoławczy powielił argumentację organu pierwszej instancji, nie weryfikując prawidłowości poczynionych przez organ I instancji ustaleń, w szczególności nie dokonując żadnych ustaleń w zakresie dotyczącym na jaki okres przyznany był zasiłek stały na podstawie powołanej przez stronę decyzji oraz czy decyzja wydana w niniejszej sprawie obejmuje przyznanie zasiłku stałego na inny okres niż w decyzji poprzedniej.

W ramach kompetencji przyznanych organowi odwoławczemu na podstawie art 138 k.p.a. organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Ocena ta nie powinna być jedynie formalna w znaczeniu przyjętym dla kasacyjnego modelu orzekania, lecz powinna być poprzedzona, o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności decyzji, przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności uzupełni akta sprawy o poprzednio wydane decyzje w przedmiocie zasiłku stałego, następnie rozważy czy wnioskowane świadczenie nie powinno zostać przyznane na zasadzie kontynuacji, a następnie określi datę początkową i końcową zasiłku w wydanym rozstrzygnięciu.

Nieuwzględnienie powyższych okoliczności stanowiło o naruszeniu przez organ II instancji art 7, 77 § 1 i 80 w zw. z art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy również zaznaczyć, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Sąd administracyjny ocenia, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Brak pełnego materiału dowodowego w niniejszej sprawie we wskazanym zakresie uniemożliwiło Sądowi przeprowadzenie kontroli prawidłowości stanowiska organu.

Mając na uwadze powyższe przedwczesna jest ocena pozostałych zarzutów skargi.

1. 5.4. Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną oraz wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

1. 5.5. Z podanych wyżej powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.