Uzasadnienie
T. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 6 marca 2026 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia w sprawie wstrzymania robót budowlanych. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim postanowieniem z 11 grudnia 2025 r. wstrzymał roboty budowlane przy budowie budynku pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym C. ([...]), gmina W.. W postanowieniu poinformowano również o możliwości złożenia wniosku o legalizację budynku w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 grudnia 2025 r.
Skarżący pismem z 12 stycznia 2026 r. adresowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim złożył wniosek o legalizację budynku. Pismem z tego samego dnia adresowanym do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożył także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 11 grudnia 2025 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. We wniosku wskazał, że postanowienie otrzymał w okresie przedświątecznym, a więc okresie, który stwarza ograniczone możliwości działania oraz zajęcia merytorycznego stanowiska, zarówno ze względu na wyjazdy rodzinne jak i niepełne działanie placówek pocztowych oraz pozyskanie niezbędnych wiadomości w zakresie doradztwa prawnego.
Skarżący wyjaśnił, że jest to nadto okres, w którym corocznie wyjeżdża na zaplanowane urlopy i tak też było w tym przypadku. Skarżący powołał się na załączone do pisma zaświadczenie z zakładu pracy, z którego to zaświadczenia wynika, że T. L. w okresie od 15 grudnia 2025 r. do 9 stycznia 2026 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym. Dalej skarżący wskazał, że w tych okolicznościach nie miał możliwości wywiązania się z tak krótkiego terminu, jaki zawarty jest w pouczeniu do postanowienia, aby skutecznie złożyć zażalenie. Jednocześnie brak wcześniejszego zawiadomienia organu przed wydaniem przez niego postanowienia uniemożliwił skarżącemu skuteczne przygotowanie się do merytorycznego wypowiedzenia w trakcie biegu terminu z postanowienia, a także przesunięcia zaplanowanego wcześniej wyjazdu rodzinnego i urlopu.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku postanowieniem z 6 marca 2026 r. odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim z 11 grudnia 2025 r. Organ odwoławczy wskazał, że wniosek z 12 stycznia 2026 r. został złożony w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jak wynika z treści wniosku, T. L. przebywał od 15 grudnia 2025 r. do 9 stycznia 2026 r. na urlopie wypoczynkowym, a zatem za pierwszy dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia zażalenia należy uznać zakończenie urlopu wypoczynkowego, czyli 10 stycznia 2026 r.
Organ odwoławczy uznał następnie, że okoliczności wskazane przez skarżącego nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Postanowienie organu pierwszej instancji z pouczeniem o możliwości i terminie wniesienia zażalenia zostało doręczone T. L. w dniu 22 grudnia 2025 r. W ocenie organu dłuższe przebywanie poza miejscem zamieszkania np. w związku z urlopem nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Wyjazd na urlop zależy od woli strony, nie jest przeszkodą obiektywną, nie uniemożliwia też odbierania korespondencji. Strona należycie dbająca o swoje interesy, planując dłuższy pobyt poza miejscem swojego zamieszkania, powinna wskazać organowi inny adres do korespondencji bądź ustanowić pełnomocnika procesowego lub do doręczeń, aby w ten sposób zapobiec niekorzystnym skutkom w postępowaniu administracyjnym.
Natomiast brak winy w uchybieniu terminu przyjąć można tylko wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym życiem, zdrowiem lub nie narażając siebie lub innych na poważne straty majątkowe. T. L. wiedząc o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] C., gmina W., udając się na około 3-tygodniowy urlop nie wskazał organowi innego adresu do korespondencji ani nie ustanowił pełnomocnika, by umożliwić prawidłowe doręczenie korespondencji, a następnie ewentualne skorzystanie z przysługującego środka zaskarżenia.
T. L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 6 marca 2026 r., wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucił naruszenie art. 7a § 1 oraz art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nałożenie obowiązku w sprawie, w której są wątpliwości co do treści normy prawnej. Wyjaśnił, że postanowienie organu pierwszej instancji z 11 grudnia 2025 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych otrzymał w okresie przedświątecznym, a więc w okresie, który stwarza ograniczone możliwości działania oraz zajęcia merytorycznego stanowiska zarówno ze względu na wyjazdy rodzinne, jak i niepełne działanie placówek pocztowych oraz pozyskanie niezbędnych wiadomości w zakresie doradztwa prawnego. W tym okresie skarżący corocznie wyjeżdża też na zaplanowane urlopy.
W ocenie skarżącego działanie organu było działaniem celowym, które miało na celu skuteczne ograniczenie możliwości złożenia zażalenia na postanowienie oraz uniemożliwiało merytoryczne odniesienie się do wątpliwości prawnych, jakie mają miejsce w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli akt może zostać uchylony w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z prawem, a skarga nie może być uwzględniona.
Kontroli Sądu zostało poddane postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie, którego przedmiotem było m.in. wstrzymanie robót budowlanych.
Stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691), zwanej dalej k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.
Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu.
Skarżący argumentował, że postanowienie zostało mu doręczone w dniu 22 grudnia 2025 r., a więc w okresie przedświątecznym, który stwarza ograniczone możliwości działania oraz zajęcia merytorycznego stanowiska zarówno ze względu na wyjazdy rodzinne, jak i niepełne działanie placówek pocztowych oraz pozyskanie niezbędnych wiadomości w zakresie doradztwa prawnego. W tym okresie skarżący corocznie wyjeżdża też na zaplanowane urlopy. W ocenie skarżącego działanie organu było działaniem celowym, które miało na celu skuteczne ograniczenie możliwości złożenia zażalenia na postanowienie oraz uniemożliwiało merytoryczne odniesienie się do wątpliwości prawnych, jakie mają miejsce w przedmiotowej sprawie.
W ocenie Sądu słusznie organ uznał, że w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia. Wprawdzie argumentacja organu, że skarżący udając się na urlop nie wskazał organowi innego adresu do korespondencji ani nie ustanowił pełnomocnika, by umożliwić prawidłowe doręczenie korespondencji, jest o tyle nietrafiona, że w sprawie tej doszło do skutecznego doręczenia korespondencji – skarżący bowiem mimo przebywania na urlopie korespondencję odebrał w dniu 22 grudnia 2025 r. – niemniej jednak nie zmienia to faktu, że podane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia.
Po pierwsze, skarżący nie wykazał, aby nie przebywał w miejscu zamieszkania w okresie świątecznym, z przedłożonego przez niego zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę wynika jedynie, że skarżący przebywał na urlopie w okresie od 15 grudnia 2025 r. do 9 stycznia 2026 r. Zaświadczenie to wskazuje, że skarżący nie świadczy pracy w powyższym okresie, ale nie wskazuje, gdzie w tym czasie skarżący przebywał. Przebywanie na urlopie nie jest równoznaczne z wyjazdem z miejsca zamieszkania. Po drugie, mimo przebywania na urlopie skarżący odebrał kierowaną do niego korespondencję i mógł się zapoznać z zawartym w postanowieniu pouczeniem. W każdym razie skarżący nie kwestionuje, że był świadomy, iż zażalenie powinno być przez niego wniesione w ciągu 7 dni od otrzymania postanowienia.
Po trzecie, skarżący nie wykazał, że istniały obiektywne przeszkody uniemożliwiające mu złożenie zażalenia w terminie do dnia 29 grudnia 2025 r. Jego argumentacja o "niepełnym działaniu placówek pocztowych" jest o tyle nietrafiona, że 29 grudnia 2025 r. był dniem pracującym, w związku z czym działały urzędy pocztowe. Skarżący miał również możliwość skorzystania z innych dróg komunikacji z organem, nie tylko poprzez urząd pocztowy (art. 63 § k.p.a.). W orzecznictwie wskazuje się, że otrzymanie przez stronę decyzji w dniu wyjazdu na urlop nie usprawiedliwia opóźnienia we wniesieniu odwołania, gdyż przeszkoda ta była obiektywnie możliwa do usunięcia i nie uniemożliwiła stronie podjęcia działań zapewniających terminowe wniesienie odwołania (wyrok NSA z 19 grudnia 1996 r., SA/Wr 3487/95, LEX nr 28363). W sprawie niniejszej, w której nie wykazano, aby przebywanie przez skarżącego na urlopie wiązało się z wyjazdem, tym bardziej nie można przyjąć, aby istniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca mu wniesienie zażalenia w terminie.
W orzecznictwie wskazuje się również, że nieznajomość prawa nie może być przywoływana jako okoliczność usprawiedliwiająca uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wyrok NSA z 29 sierpnia 1997 r., III SA 101/96, LEX nr 30857), co z kolei odpiera argument, jakoby brak możliwości skorzystania przez skarżącego z porady prawnej w okresie okołoświątecznym był obiektywną przeszkodą uniemożlwiającą wniesienie zażalenia. Skarżący nie wykazał żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które uniemożliwiły mu wniesienia zażalenia w terminie do dnia 29 grudnia 2025 r. Sam fakt korzystania z urlopu wypoczynkowego w okresie świątecznym taką okolicznością nie jest. Nieświadczenie pracy na rzecz pracodawcy nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku dotrzymywania terminów dla dokonywania czynności procesowych.
Zgodzić należy się z organem, że brak winy w uchybieniu terminu przyjąć można tylko wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym życiem, zdrowiem lub nie narażając siebie lub innych na poważne straty majątkowe oraz że takich okoliczności uniemożliwiających wniesienia zażalenia w terminie skarżący nie wykazał.
Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nałożenie obowiązku w sprawie, w której są wątpliwości co do treści normy prawnej, nie może być przez Sąd rozpoznany, ponieważ pociągałoby to za sobą weryfikację prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji dotyczącego wstrzymania robót budowlanych, do czego Sąd, wobec niewniesienia przez skarżącego w terminie zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim z 11 grudnia 2025 r. nie jest uprawniony.
Z kolei zarzut naruszenia art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są m.in. obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego poprzez wydanie postanowienia nakazującego wstrzymanie robót budowlanych i wysłanie go skarżącemu w okresie przedświątecznym, nie znajduje podstawy w obowiązującym stanie prawnym. Zgodnie bowiem z rozumowaniem skarżącego wyrażonym w skardze, organy administracji musiałyby zawiesić działalność we wszystkich "okresach świątecznych".
W konsekwencji Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.