Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 1

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 8 lipca 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 269/26

prawomocnyRozstrzygnięcie: w częściTekst u wydawcy: CBOSA

Metryka

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Skład
Sędzia WSA Diana Trzcińska przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski
Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz
Rozpoznanie
w dniu 8 lipca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym
Sprawa
sprawy ze skargi F. z siedzibą we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2026 r., nr 4540/25 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji dotyczącej zezwolenia na usunięcie drzew oraz decyzji dotyczącej zmiany decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew

Sentencja

  1. 1. uchyla punkt 1 zaskarżonego postanowienia,
  2. 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz F. z siedzibą we W. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Fundacja E. z siedzibą we W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji dotyczącej zezwolenia na usunięcie drzew oraz decyzji dotyczącej zmiany decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew w następującym stanie sprawy:

Po rozpatrzeniu wniosku A. L. w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew kolidujących z inwestycją pn. [...] (budynek hotelowy, budynek z apartamentami do wynajęcia oraz garaż wielopoziomowy z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą), decyzją z 6 grudnia 2021 r. (dalej jako "decyzja z 6 grudnia 2021 r.") Burmistrz H. zezwolił na usunięcie 433 sztuk drzew gatunku: brzoza brodawkowata omszona, dąb szypułkowy, lipa drobnolistna, robinia akacjowa, kasztanowiec zwyczajny, czeremcha późna, jarząb pospolity, buk pospolity, klon, jawor pospolity, olsza czarna, topola osika kanadyjska, wierzba iwa, sosna pospolita, rosnących na terenie działek nr [...], [...], woj. P., powiat p., gm. H..

Jednocześnie Burmistrz zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia informacji o uzyskaniu ostatecznej decyzji na budowę, wskazując w punkcie 6 decyzji - termin usunięcia drzew do 1 rok od uzyskania ww. decyzji. Nadto wnioskodawcę zobowiązano do dokonania nasadzeń zastępczych w terminie 2 lat od uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie organ odroczył termin uiszczenia opłaty za usunięcie drzew.

W dniu 17 stycznia 2025 r. wnioskodawca wystąpił o zmianę ww. decyzji, składając żądanie na adres mailowy, natomiast w dzienniku podawczym urzędu tak złożony wniosek został zarejestrowany w dniu 22 stycznia 2025 r.

Po rozpatrzeniu ww. żądania decyzją z 22 stycznia 2025 r. (dalej jako "decyzja z 22 stycznia 2025 r.") Burmistrz, działając na podstawie art. 155 k.p.a., zmienił decyzję własną z 6 grudnia 2021 r., wskazując nowy termin usunięcia drzew wynoszący 3 lata od uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a także zmieniając termin wykonania nasadzeń zastępczych do 5 lat od uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

W dniu 9 października 2025 r. Fundacja E. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 6 grudnia 2021 r. i decyzji z 22 stycznia 2025 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a), a także ze względu na to, że ich wykonanie wywołałoby czyn zagrożony karą (art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.). Wnioskodawca wskazał, że kwestionowane decyzje rażąco naruszają art. 83c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia o ochronie przyrody (dalej jako u.o.p.) poprzez wydanie zezwolenia i decyzji zmieniającej bez przedstawienia przez wnioskodawcę decyzji zezwalających na niszczenie gatunków chronionych w sytuacji, gdy gatunki te występowały w obrębie drzew objętych zezwoleniem. Nadto wykonanie decyzji stanowiłoby wykroczenie, o którym mowa w art. 131 pkt 14 u.o.p. Jednocześnie wniesiono o wstrzymanie wykonania decyzji z 6 grudnia 2021 r. i decyzji z 22 stycznia 2025 r. (art. 159 k.p.a.)

W dniu 9 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r. Postanowieniem z 9 października 2025 r. Kolegium wstrzymało wykonanie decyzji Burmistrza z 22 stycznia 2025 r. Jednocześnie, Fundacja E. wniosła o dopuszczenie jej na prawach strony do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r.

Postanowieniem z 16 stycznia 2026 r. Kolegium odmówiło Fundacji E. dopuszczenia do udziału na prawach strony w prowadzonym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r., wskazując, że nie wykazała, żeby za uwzględnieniem jej wniosku przemawiał interes społeczny a także wskazując na specyfikę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i podkreślając, że troska o obiektywizm postępowania nakazuje szczególną ostrożność w rozszerzaniu liczby uczestników postępowania. Postanowienie to stało się przedmiotem odrębnej skargi, zarejestrowanej pod sygn. II SA/Gd 270/26.

Natomiast po rozpoznaniu wniosku Fundacji o stwierdzenie nieważności wydanych decyzji, postanowieniem z 16 stycznia 2026 r. Kolegium w punkcie 1 odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 6 grudnia 2021 r. zmienionej decyzją z 22 stycznia 2025 r. W punkcie 2 postanowienia Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r. jest już w toku. Nadto zdaniem Kolegium nie jest możliwe prowadzenie odrębnego postępowania dotyczącego wyłącznie decyzji z 6 grudnia 2021 r., gdyż decyzja ta obecnie nie obowiązuje w obrocie prawnym w innej postaci niż wynikająca z decyzji zmieniającej.

W skardze na ww. postanowienie z 16 stycznia 2026 r. Fundacja E. wniosła o jego uchylenie, zarzucając nieprawidłowe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 i 6 w zw. z art. 157 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że nie można wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 2021 r. z tego powodu, że następnie została ona zmieniona decyzją z 2025 r., a jest możliwe prowadzenie postępowania nieważnościowego tylko w odniesieniu do decyzji zmieniającej.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Decyzją z 18 marca 2026 r. Kolegium stwierdziło nieważność decyzji z 22 stycznia 2025 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje

Przedmiotem skargi strona skarżąca uczyniła postanowienie, którym Kolegium odmówiło wszczęcia na jej wniosek postępowań w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 6 grudnia 2021 r. zezwalającej na usunięcie 433 drzew, a także decyzji z 22 stycznia 2025 r. zmieniającej decyzję z 21 grudnia 2021 r., m.in. w zakresie terminu jej wykonania.

Podstawą prawną skarżonego postanowienia jest przepis art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., z którego wynika, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. wskazano natomiast, że przez organizacje społeczne rozumie się organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że fundacje mieszczą się w ww. kategorii organizacji społecznych. Na taki charakter skarżącej Fundacji wskazuje też Informacja z Rejestru Stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej KRS (nr [...]). Skarżąca fundacja została wpisana do rejestru stowarzyszeń, a z informacji odpowiadającej odpisowi (rubryka 3) wynika, że celem fundacji jest zrównoważony rozwój z uwzględnieniem wymogów ochrony środowiska, szczególnie w zakresie podejmowania działań na rzecz ekologii, ochrony dziedzictwa przyrodniczego, różnorodności biologicznej oraz ochrony zwierząt.

Nadto skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wskazała, że celem statutowym Fundacji jest m.in. ochrona krajobrazu kulturowo-przyrodniczego, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich oraz ochrona siedlisk i gatunków, m.in. poprzez uczestniczenie w postępowaniach administracyjnych, sądowych i sądowo-administracyjnych w zakresie spraw związanych z celami statutowymi.

W tym miejscu wyjaśnić wypada, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności jest formą nadzoru mającą na celu weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych i postanowień i służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami, o których mowa w 156 § 1 k.p.a. Zgodnie przy tym z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

W przypadku żądania strony dotyczącego stwierdzenia nieważności danego aktu, organ administracji musi na wstępie stwierdzić czy wszczęcie wnioskowanego postępowania jest dopuszczalne i w zależności od wyniku przeprowadzenia takiej oceny - skierować sprawę do jej merytorycznego rozpoznania, co do stwierdzenia istnienia wadliwości wskazanych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. albo odmówić wszczęcia postępowania nieważnościowego, co będzie mogło nastąpić przy zastosowaniu przepisów o postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w tym art. 61a k.p.a. (zob.: pkt 15 komentarza do art. 157 k.p.a. (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Opublikowano: LEX/el. 2019). Do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji będą miały przy tym zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w tym art. 61a k.p.a. (por. M. Jaśkowska (w:) M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 157, por. wyrok WSA w Białymstoku z 1 lipca 2014 r., II SAB/Bk 27/14; wyrok WSA w Warszawie z 11 stycznia 2013 r., II SA/Wa 1646/12).

Zgodnie ze, stanowiącym podstawę prawną skarżonego postanowienia, art. 61a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, a przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio (§ 1), zaś na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2).

Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Odrębną natomiast przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania". Przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, dlatego - w ocenie Sądu - należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w danej sprawie, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już toczy się albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1415/17, LEX nr 2466692).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazania wymaga, że Kolegium odmówiło wszczęcia - na żądanie skarżącej - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r. (punkt 2 zaskarżonego postanowienia), wskazując, że uprzednio wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji z urzędu.

Sąd podziela stanowisko Kolegium w powyższym zakresie.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że do "innych uzasadnionych przyczyn" odmowy wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.) zalicza się sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do jego wszczęcia, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (res iudicata) lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok NSA z: 9 kwietnia 2025 r., II OSK 978/23; 6 listopada 2024 r., II OSK 118/22; 6 marca 2024 r., II OSK 1666/21; wyrok WSA w Poznaniu z 30 stycznia 2025 r., II SA/Po 766/24; wyrok WSA w Białymstoku z 11 października 2011 r., II SA/Bk 303/11). Innymi słowy odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z innych uzasadnionych przyczyn może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyroki NSA z 14 maja 2025 r., II GSK 2118/24 i z 13 lutego 2019 r., II OSK 615/17 oraz powołane tam orzecznictwo).

Na gruncie niniejszej sprawy bezsporne jest, że w dniu wydania skarżonego postanowienia (16 stycznia 2026 r.) toczyło się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r., które zostało wszczęte z urzędu, co potwierdza zawiadomienie wystosowane przez Kolegium 9 października 2025 r. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym niedopuszczalne zatem było wszczęcie odrębnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w odniesieniu do tej decyzji. Słusznie zatem Kolegium odmówiło skarżącej fundacji wszczęcia postępowania w tym zakresie.

W dalszej kolejności odnieść się należy do stanowiska Kolegium w zakresie dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 6 grudnia 2021 r. (punkt 1 postanowienia). Uzasadniając rozstrzygnięcie w powyższym zakresie organ odwoławczy ograniczył się do wskazania, że nie jest możliwe prowadzenie osobnego postępowania wyłącznie odnośnie do decyzji z 6 grudnia 2021 r., gdyż decyzja ta obecnie nie funkcjonuje w obrocie prawnym w innej postaci niż wynikająca z decyzji zmieniającej [z 22 stycznia 2025 r.]. Nadto w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazano, że zakreślony w pierwotnej decyzji termin na wykonanie wycinki upłynął bezskutecznie. Stanowisko Kolegium jest wadliwe w swych założeniach.

Po pierwsze bowiem, chybiony jest pogląd o swoistej "inkorporacji" postanowień decyzji zmienianej przez zmieniającą, czego skutkiem jest brak obowiązywania w obrocie prawnym tej pierwszej decyzji i brak możliwości prowadzenia "osobnych" postępowań w odniesieniu do każdej z tych decyzji (zmienianej i zmieniającej). Po drugie zaś, Kolegium nie poczyniło żadnych ustaleń w zakresie "mocy obowiązującej" decyzji z 6 grudnia 2021 r. w kontekście jej zmiany dokonanej decyzją z 22 stycznia 2025 r. i ewentualnego wygaszenia wynikającego stąd uprawnienia inwestora do dokonania wycinki drzew i wpływu tej okoliczności na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyjaśniając powyższe okoliczności, wskazać w tym miejscu należy, że w decyzji z 6 grudnia 2021 r. jako termin usunięcia drzew wskazano: 1 rok od uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z akt postępowania wynika, że decyzją z 19 kwietnia 2024 r. Starosta P. zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany a także udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę inwestycji polegającej na budowie budynku hotelowego, budynku mieszkalnego z apartamentami do wynajęcia oraz budynku garażu wielopoziomowego wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na terenie działek nr [...] i [...]. Nadto pismem z 9 października 2025 r. Burmistrz H. poinformował, że decyzja ta jest ostateczna.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym oświadczenie Burmistrza w tym zakresie nie jest wystarczające do stwierdzenia, że decyzja uzyskała walor ostateczności. Nie wynika bowiem z niego, z jaką datą to nastąpiło. Kolegium nie tylko nie ustaliło, a co za tym idzie - nie wskazało w uzasadnieniu postanowienia, kiedy decyzja uzyskała walor ostateczności, o ile ten walor uzyskała, ale przede wszystkim – nie dokonało rozważań w zakresie dotyczącym wpływu uzyskania waloru ostateczności na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji na gruncie niniejszej sprawy.

Decyzja z 6 grudnia 2021 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2021 r. o ochronie przyrody (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1098). Zgodnie z art. 83d pkt 7 u.o.p. zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu określa m. in. termin usunięcia drzewa lub krzewu. W art. 83d ust. 5 u.o.p. określono natomiast wyraźnie, że jeżeli przyczyną usunięcia drzewa lub krzewu jest realizacja inwestycji wymagającej uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu może zostać wykonane pod warunkiem uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, które kolidują z drzewami lub krzewami, będącymi przedmiotem zezwolenia. Przepisu nie stosuje się do inwestycji liniowych celu publicznego.

O uzyskaniu praw wynikających z pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę można mówić dopiero w momencie, gdy staną się one ostateczne, a jedyne wyjątki od tej generalnej reguły będą występowały wtedy, kiedy pozwolenie na rozbiórkę lub na budowę będzie zaopatrzone na podstawie art. 108 k.p.a. w rygor natychmiastowej wykonalności albo zgodnie z art. 130 § 3 pkt 2 k.p.a., gdy taki skutek wynika bezpośrednio z mocy przepisów szczególnych (za: K. Gruszecki, Wykonalność zezwoleń na usunięcie drzew lub krzewów, ZNSA 2020, nr 6, s. 61-74). Jak przy tym wskazuje doktryna, jeśli nie doszło jeszcze do upływu terminu określonego w decyzji, to może on zostać zmieniony (za: K. Gruszecki [w:] Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2024, art. 83(d).)

W przypadku decyzji administracyjnych zakreślających termin jej ważności upływ owego terminu powoduje, że decyzja z mocy prawa wygasa. Niedopuszczalne jest więc zastosowanie w stosunku do niej trybów z art. 154 i 155 k.p.a. Zresztą byłoby to bezcelowe, skoro decyzja już utraciła swą moc prawną. Odmienna sytuacja dotyczy jednak decyzji, które określają termin wykonania określonego w niej obowiązku. Upływ tego terminu powoduje jedynie, że powinno być wszczęte postępowanie egzekucyjne. Tak więc możliwe jest wzruszanie tej decyzji, w zależności od formuły zakreślenia owego obowiązku, w trybie art. 154 albo 155 (por. wyrok NSA z 12.09.2018 r., II OSK 3351/17 32; wyrok NSA z 17.09.2019 r., II OSK 1406/08) za: W. Chróścielewski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. A. Krawczyk, Warszawa 2025, art. 155, Lex/el.).

Na gruncie niniejszej sprawy, Kolegium wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zmieniającej, wydając w tym zakresie – już po wydaniu skarżonego postanowienia - w dniu 18 marca 2026 r. decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r. Od decyzji z 18 marca 2026 r. stronie przysługiwał przy tym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także skarga do Sądu.

Co istotne jednak, w dniu wydania skarżonego postanowienia z 16 stycznia 2026 r., decyzja zmieniająca z 22 stycznia 2025 r. pozostawała w obrocie prawnym. Brak było także - w dniu 16 stycznia 2026 r. - podstaw do przyjęcia, że decyzja z 2021 r. wygasła. W dniu wydania skarżonego postanowienia obie decyzje: z 2021 r. i 2025 r. znajdowały się w obrocie prawnym.

Przechodząc natomiast dalej, zwrócić należy uwagę na stanowisko orzecznictwa i doktryny wskazujące, że skutki stwierdzenia nieważności decyzji są znacznie dalej idące, niż konsekwencje stwierdzenia jej wygaśnięcia przez organ, a także wskazującego, że uprzednie stwierdzenie wygaśnięcia danej decyzji nie zdezaktualizowało interesu prawnego strony w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji, ani nie stanowiło innej uzasadnionej przyczyny w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., która powodowała przeszkodę we wszczęciu postępowania nieważnościowego (zob. wyrok NSA z 14 maja 2024 r. III OSK 3741/21, wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2014 r., IV SA/Po 439/14, LEX nr 1504199, wyrok NSA z 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2429/20, LEX nr 3853023). Zdaniem Sądu, stanowisko to można także odnieść do decyzji, która wygasła z mocy prawa. Decyzja stwierdzająca nieważność jest co do zasady decyzją deklaratoryjną, działającą ex tunc.

Oznacza to, że nawiązuje ona do stanu prawnego z dnia wydania wadliwej decyzji. Oceny legalności decyzji administracyjnej można dokonywać tylko na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dniu jej wydania, zarówno procesowych, jak i materialnych (por. wyrok NSA z 19 czerwca 1995 r. I SA 1241/94, ONSA 1996/2/94). Późniejsze korekty i zmiany takiej decyzji nie stanowią przeszkody do tego, aby orzekać w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności (por. wyrok NSA z 7 września 2012 r. II OSK 908/11, Lex 1218700). Doniosłość tych wad powoduje, że nie wystarczy uchylenie decyzji lub postanowienia ze skutkiem ex nunc, ale trzeba stwierdzić ich nieważność, tzn. orzec, że od chwili wydania - ex tunc - wraz z tą decyzją (postanowieniem) z mocy prawa upadają wynikające z niej skutki prawne (uprawnienia bądź obowiązki)" - wyrok NSA z 4.10. 2022 r. III OSK 1332/21, Lex 3416641.

Mając na uwadze powyższe nie można zatem było uznać jako prawidłową - argumentacji uzasadnienia skarżonego postanowienia w zakresie dotyczącym postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 2021 r. Po pierwsze bowiem, jest to decyzja, która ma swój własny byt prawny, niewątpliwie odrębny od bytu prawnego decyzji z 2025 r., która przecież dokonała korekty nie tyle w zakresie uprawnienia głównego z niej wynikającego, ile terminu jego realizacji. Po drugie zaś, ewentualne wygaszenie uprawnienia z wynikającego decyzji z 2021 r., co jednak nie zostało wyjaśnione przez Kolegium w sposób nie budzący wątpliwości, zdaniem Sądu, również co do zasady nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu nieważności tej decyzji - ze względu na dalej idące skutki tej ostatniej instytucji.

Konkludując, całokształt przeprowadzonych wyżej rozważań prowadzi do wniosku, że zaskarżone postanowienie Kolegium w punkcie 1 w niniejszej sprawie zapadło z naruszeniem przepisów administracyjnego postępowania - art. 61a k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w tym zakresie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej zwrot wpisu w wysokości 100 zł.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zastosuje się do stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym wyroku.

Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.