Uzasadnienie
Małżonkowie B. i E. K. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z synem S. K. ([...] lat). Dochód miesięczny trzyosobowej rodziny stanowi emerytura E. K. w wysokości 2.986,26 zł netto. B. K. i S. K. są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku pozostają na wyłącznym utrzymaniu E. K. Wykazane wydatki miesięcznie to: około 1.000 zł – spłata raty kredytu konsolidacyjnego; 300 zł – transport (sklepy, lekarz, urzędy); 100 zł – inne opłaty (energia elektryczna, gaz, woda, podatki, śmieci). Pozostały dochód jest przeznaczony na żywność, ubrania i lekarstwa. Małż. K. są zadłużeni z tytułu kredytu konsolidacyjnego na kwotę 20.000 zł. Majątek B. i E. K. stanowi: dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość pod tym domem o powierzchni [...] ha. Skarżący nie posiadają oszczędności i przedmiotów wartościowych. Rodzina nie korzysta ze świadczeń z zakresu pomocy społecznej (k. 29 - 30).
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 26 września 2014 r. (k.
32) skarżący wyszczególnili dodatkowe wydatki miesięczne: 24 zł - wywóz śmieci; 75 zł – doładowania trzech telefonów komórkowych; 150 zł - energia elektryczna; 50 zł – Internet; 100 zł - wywóz szamba; 73 zł – woda; 65 zł -ubezpieczenie na życie; 25 zł - abonament telewizji satelitarnej; 410 zł – gaz oraz roczne: 200 zł - ubezpieczenie domu; 450 zł - ubezpieczenie samochodu; 100 zł – przegląd samochodu; 280 zł - przegląd zbiornika gazowego; 45 zł - podatek od nieruchomości (k. 36). Do akt sprawy małż. K. dołączyli: kserokopie decyzji ZUS określającej wysokość emerytury E. K. (k. 37); harmonogram spłaty rat zaciągniętego kredytu (k. 38); faktury za: energię elektryczną (k. 39); Internet (k. 40); wywóz nieczystości (k. 41); wodę (k. 42); ubezpieczenie na życie (k. 43); abonament TV satelitarnej (k. 43); gaz (k. 44 – 45).
Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od połowy kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s.504; B. Deuter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).
W złożonym oświadczeniu małż. B. i E. K. wykazali, iż jedynym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest emerytura E. K. w wysokości 2.986,26 zł netto (k. 37). Wykazane wydatki miesięczne to 2.064 zł (rata spłaty kredytu, wywóz śmieci, doładowania trzech telefonów komórkowych, energia elektryczna, Internet, wywóz szamba, woda, ubezpieczenie na życie, abonament telewizji satelitarnej, gaz). Wydatki roczne wynoszą łącznie 1.075 zł (ubezpieczenie domu i samochodu, przegląd samochodu, przegląd zbiornika gazowego, podatek od nieruchomości), co stanowi w przeliczeniu na poszczególne miesiące 90 zł. Łącznie wydatki miesięczne skarżących wynoszą zatem około 2.150 zł. Podkreślenia wymaga, że kwota ta nie obejmuje kosztów żywności i środków czystości, na zakup, których pozostaje około 830 zł. Dodatkowo skarżący są zadłużeni na łączną kwotę 19.070,88 zł (na dzień [...] listopada br. – k.
- 38) z tytułu zaciągniętego kredytu. W skład majątku wnioskodawców wchodzi: dom o powierzchni [...] m2 oraz działka siedliskowa o powierzchni [...] ha.
Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł (k. 17), przy uwzględnieniu przyznanego zwolnienia tj. z połowy kosztów sądowych, wysokość wymaganego wpisu wyniesie 250 zł.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w roku bieżącym do tut. Sądu wpłynęło 20 wniosków skarżących o przyznanie prawa pomocy w tym. 15 wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych, 4 wnioski o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz 1 wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Do dnia [...] października br. w sposób pozytywny dla skarżących tj. zgodny z ich żądaniem rozpatrzono 19 wniosków o przyznanie prawa pomocy, do rozpatrzenia pozostał wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie niniejszej (k. 32 – 51).
W tym miejscu należało zatem skonstatować, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legł fakt posiadania przez małż. K. stałego źródła dochodu w postaci emerytury E. K. w wysokości 2.986,26 zł netto. Jak wykazano wyżej skarżący złożyli w roku bieżącym 20 wniosków o przyznanie prawa pomocy, przy czym w 19 wnioskach uwzględniono w całości ich żądanie. W tej sytuacji wnioskodawcy inicjując kolejną sprawę sądową z całą pewnością mają świadomość, iż wszczęcie postepowania wiąże się z obowiązkiem ponoszenia kosztów z tym związanych. B. i E. K. powinni zatem wygospodarować z uzyskiwanego dochodu środki finansowe na pokrycie przynajmniej części kosztów sądowych w sprawie niniejszej zwłaszcza, że w pozostałych sprawach zostało im przyznane prawo pomocy. Zdaniem prowadzącego postepowanie wpadkowe z zakresu prawa pomocy niedopuszczalna jest sytuacja w której skarżący, przy tak dużej ilości wszczętych postepowań sądowych, przerzucają w całości ponoszenie ich kosztów na Skarb Państwa.
Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie.
Ponadto, koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/).
Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
- – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.