Uzasadnienie
J. Cz. M. i T. M. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 119). We wniosku podali, iż są emerytami i pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Nadto w domu wnioskodawców zamieszkuje syn razem z rodziną tj. żona i dwójką małoletnich dzieci. Uczestniczka postępowania uzyskuje dochód w kwocie 1.083,81 zł, natomiast jej mąż otrzymuje emeryturę w kwocie 1.345,20 zł netto. Na majątek wnioskodawców składa się dom o powierzchni [...] m2 położony na działce o powierzchni [...] m2 oraz [...] budynki gospodarcze o powierzchni [...] m2, [...] m2, [...] m2 i [...] m2. Poza tym uczestnicy postępowania nie mają żadnych oszczędności czy też innych przedmiotów wartościowych (k. 119-121,123-124).
W uzasadnieniu swego wniosku J. Cz. M. i T. M. wskazali, iż roczne ich wydatki przedstawiają się następująco: zakup węgla – 5.600 zł, podatek od nieruchomości – 1540 zł, podatek od psa – 25 zł, ubezpieczenie samochodu – 500 zł, wywóz śmieci – 180 zł, telefon – 1770 zł, koszty wody i odprowadzania ścieków – 840 zł, energia elektryczna do domu i warsztatu – 3000 zł, wyżywienie - 12.000 zł, zakup odzieży i obuwia – 1500 zł, zakup środków czystości i higieny osobistej – 1.800 zł. Dodatkowo wnioskodawcy podnieśli, iż ich synowa B. M. z tytułu wykonywanej pracy uzyskuje najniższe wynagrodzenie w kwocie 1.180 zł netto.
Natomiast syn J. M. prowadzi działalność gospodarczą, ale osiąga dochody na poziomie 600 zł netto. Rodzina syna wnioskodawców posiada jedynie samochód osobowy marki O. Dzieci wnioskodawców pomagają im w opłaceniu części kosztów utrzymania gospodarstwa domowego tj. dokładają się do kosztów zakupu opału, rachunków za wodę, odprowadzania ścieków i prądu, telefonu, wywozu śmieci oraz opłacenia podatku od nieruchomości.
Końcowo J. Cz. M. i T. M. podnieśli, ż mają zaciągnięty kredyt hipoteczny w celu pokrycia niezbędnych kosztów związanych z utrzymanie domu, z miesięczną ratą 1.000 zł (k. 119-121).
Do akt sprawy wnioskodawcy przedłożyli kserokopie: dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody (k. 123,124), umowę pożyczki na kwotę 72.000 zł (k. 125) oraz ponoszonych wydatków (k. 126-142).
Mając na uwadze okoliczność, iż z nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy niniejszej wynikało, iż na działce uczestników postępowania prowadzona jest działalność gospodarcza, a także, iż na piętrze domu wnioskodawców zamieszkuje ich syn z rodziną, pismem z dnia [...] lutego 2014 r. wezwano małżeństwo M. do wyjaśnienia przedmiotowych okoliczności, a także nadesłanie dodatkowych dokumentów.
W odpowiedzi na powyższe uczestnicy dodatkowo wyjaśnili, że syn J. M. posiada samochód marki O. V., rok produkcji [...], natomiast oni posiadają [...] [...], rok produkcji [...], a koszty jego eksploatacji wynoszą 200 – 300 zł. W zakresie przychodów i dochodów osiągniętych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przez J. M. poinformowali, że do dnia [...] września działalność ta była prowadzona w formie spółki cywilnej i przychody ogółem za okres od 1 stycznia do [...] września 2013 r. ukształtowały się na poziomie 237.164,37 zł, a dochód tj. strata za w/w okres na poziomie – 15.346,33 zł. Począwszy od 01 października 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. przychody z działalności gospodarczej J. M. ukształtowały się na poziomie 48.021,77 zł, a dochód za w/w okres wyniósł 6.956,14 zł. Za miesiąc styczeń J. M. osiągnął stratę z działalności gospodarczej w wysokości 2.537,27 zł. J. M. i B. M. we własnym zakresie ponoszą wydatki związane z utrzymaniem swojej rodziny (k.149-150).
Do dodatkowego oświadczenia uczestnicy postępowania przedłożyli: dokumenty potwierdzające uzyskiwane dochody przez J. M. i B. M., w tym z prowadzonej działalności gospodarczej (k. 151-161) oraz część ponoszonych wydatków (k. 162-163),a także wyciągi z rachunków bankowych (k. 164-173).
Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W rozpatrywanym przypadku małżonkowie M. dowiedli, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane).
W złożonym oświadczeniu uczestnicy postępowania wykazali, iż wprawdzie mieszkają wspólnie z synem i jego rodziną w jednym domu to niemniej jednak prowadzą oni oddzielne gospodarstwa domowe i jedynie częścią kosztów utrzymania samego domu dzielą się. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny J. Cz. M. i T. M. wynosi 2.429,01 zł netto (dochody z emerytury). Majątek wnioskodawców stanowi dom o powierzchni [...] m2, niewielkie budynki gospodarcze związane z prowadzoną przez syna działalnością gospodarczą oraz samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...]. Wykazane roczne wydatki uczestników postępowania zamykają się kwotą 28.755 zł, co w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę 2.396,25 zł. Część kosztów utrzymania domu i budynków gospodarczych pokrywana jest przez rodzinę syna. Nadto uczestnicy postępowania spłacają kredyt konsumpcyjny w kwocie 72.000 zł, z miesięczną ratą 1.000 zł.
Syn wnioskodawczyni począwszy od [...] października 2013 r. prowadzi już samodzielnie działalność gospodarczą, a do dnia [...] grudnia 2013 r. przychody z tego tytułu ukształtowały się na poziomie 48.021,77 zł, zaś dochód za w/w okres wyniósł 6.956,14 zł. Za miesiąc styczeń J. M. osiągnął stratę z działalności gospodarczej w wysokości 2.537,27 zł.
Powyższe okoliczności, a w szczególności wysokość miesięcznego dochodu rodziny w połączeniu z ponoszonymi wydatki oraz brakiem zgromadzonych oszczędności pozwalają na stwierdzenie, iż J. Cz. M. i T. M. nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny.
Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.