Uzasadnienie
Skarżąca K. Z., po sprecyzowaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k. 12, 18). Wskazała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a źródłem jej utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego tj. 17 600 zł (dopłaty rolne) oraz 3 000 zł (sprzedaż produkcji rolnej). Posiada dom w stanie surowym o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 16,20 ha. Nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do rocznych wydatków zaliczyła: wydatki związane z utrzymaniem – 3 500 zł, składka KRUS – 1 600 zł, zakup paliwa – 8 000 zł, wydatki związane z produkcją rolniczą (zakup pasz, nawozów i środków ochrony roślin, usług weterynaryjnych) – 7 300 zł. Wskazała, że jest obciążona egzekucją komorniczą z tytułu objęcia gospodarstwa rolnego, w wysokości 33 017,28 zł.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o sprecyzowanie oświadczenia majątkowego (k. 21), skarżąca nadesłała wyjaśnienie (k. 23 – 38), w którym wskazała, że: nie dysponuje żadnym tytułem do nieruchomości, na której zamieszkuje oraz nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ani z rodzicami, ani z bratem; aktualnie zajmuje się produkcją roślinną oraz zwierzęcą (15 sztuk bydła opasowego, w tym 10 sztuk stanowi stado podstawowe); posiada podstawowe maszyny uprawowe (wyprodukowane ponad 20 lat temu), a pozostałe wynajmuje bądź wypożycza; w bieżącym roku z powodu choroby wirusowej padło 6 sztuk cieląt, co znacznie pomniejszyło dochód w gospodarstwie; jej dochód z gospodarstwa rolnego zamyka się kwotą 20 600 zł (dopłaty i dochód ze sprzedaży), natomiast wydatki z tytułu produkcji rolnej wynoszą około 20 000 zł, w tym wykazane we wniosku, a także 700 zł tytułem podatku rolnego i 2 800 zł tytułem wydatków związanych z utrzymaniem.
Wnioskodawczyni nadto wskazała, że nie posiada samochodu osobowego, gdyż nie stać ją na pokrycie kosztów kursu na prawo jazdy (k. 24-25). Do sprecyzowanego oświadczenia skarżąca dołączyła: nieczytelną kserokopię dokumentu wystawionego przez zakład utylizacyjny, obwieszczenie z dnia [...] maja 2015 r. o pierwszej licytacji nieruchomości należącej do S. Z. (k. 27), zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2014 r. o wszczęciu egzekucji komorniczej (k. 28 – 29), faktury VAT zakupów związanych z prowadzeniem działalności rolnej (z dnia [...] lutego 2015 r., [...] marca 2015 r. oraz z dnia [...] grudnia 2014 r.), decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku od nieruchomości (grunty rolne, lasy i budynki mieszkalne) na łączną kwotę 738 zł za rok 2015 (k. 33), rachunki z tytułu zakupu paliwa za okres luty – kwiecień 2015 r. na łączną kwotę 762, 81 zł (35 – 36), informację o składkach KRUS za okres styczeń – marzec 2015 r. na kwotę 21 zł – ubezpieczenie społeczne, 126 zł – ubezpieczenie zdrowotne, 252 zł ubezpieczenie emerytalno - rentowe (k. 37).
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazał, że wnioskodawczyni przedstawiła tylko część dokumentów, o których przedłożenie była wzywana, co uniemożliwia dokonanie wszechstronnej oceny jej sytuacji majątkowej. Dochód skarżącej faktycznie może być zatem inny niż wskazany we wniosku, tym bardziej, iż nie przedstawiła wyciągów z rachunków bankowych. Nadto referendarz wskazał, że posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu oraz majątku pozwala na uznanie, iż jest ona w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyła K. Z. Wyjaśniła, że posiadany dom jednorodzinny jest w stanie surowym, nie można w nim jeszcze zamieszkiwać, a strona nie posiada środków na jego wykończenie. Z kolei posiadane gospodarstwo rolne wymaga intensywnych nakładów, gdyż przed jego przejęciem od ojca pozostawało w dzierżawie. Produkcja zwierzęcia praktycznie równoważy wydatki z przychodami ze sprzedaży. Podkreśliła, że niedawno ukończyła studia stacjonarne i będzie mogła uzyskać "przychody in plus" dopiero w latach 2016 – 2017, jeśli opłacalność gospodarstwa będzie wyższa niż obecnie. W jej ocenie, złożone oświadczenie majątkowe było szczegółowe i uczciwe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek podlegał oddaleniu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność, zaś prawo pomocy jest od niej wyjątkiem, mającym umożliwić osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat. Z uwagi na powyższe, przyznanie prawa pomocy następuje w sytuacjach wyjątkowych i dopiero wówczas, gdy żądający zwolnienia wykaże brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania.
Analiza materialnych i finansowych warunków życia skarżącej – w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia i dokumenty – nie uprawnia do wniosku, iż nie może ona ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania występujących na obecnym etapie sprawy (200 zł wpis i ewentualnie koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru). Zauważyć należy przede wszystkim nieprzedstawienie przez skarżącą w sposób wiarygodny jej sytuacji majątkowej, zwłaszcza w zakresie uzyskiwanych dochodów, co uniemożliwia kompleksową ocenę w jakim stosunku dochody te pozostają wobec wydatków. Skarżąca nie przedłożyła jednego z podstawowych dowodów na uzyskiwane wpływy i ponoszone wydatki tzn. nie przedłożyła wyciągu z rachunku bankowego, do czego była wzywana przez referendarza sądowego. Co prawda w załącznikach oświadczenia majątkowego wskazała, że przedkłada wyciąg za ostatnie trzy miesiące, jednakże nie był on dołączony do oświadczenia. Również mimo wskazania przez referendarza sądowego w uzasadnieniu wydanego przez niego postanowienia, że brakowało wyciągu bankowego – nie został on przez nią dołączony do sprzeciwu.
Nadto skarżąca zadeklarowała uzyskiwanie rocznie z tytułu sprzedaży produkcji gospodarstwa rolnego kwotę około 3 000 zł, jednakże także nie przedstawiła ani jednego dokumentu potwierdzającego dokonanie sprzedaży i uzyskanie dochodu z tego tytułu. Oświadczyła natomiast co do dochodów, że w dniu [...] lutego 2015 r. uzyskała płatność (dotację) w kwocie 17 000 zł.
Z kolei odnośnie ponoszonych przez stronę wydatków to wskazać należy, że po podliczeniu kwot wynikających z przedłożonych dokumentów okazuje się, że skarżąca w pierwszych miesiącach roku 2015 wydała około 9 500 zł (do tej kwoty sąd wliczył wydatki na zakup nawozów, pierwszą ratę podatku od nieruchomości, kwoty wynikające z kserokopii rachunków za paliwo oraz składki KRUS za styczeń – marzec 2015 r.). Nie wskazała jednakże, że wydatkowała wszystkie środki pochodzące z dopłat. Nie wskazała też, aby z tytułu prowadzonej działalności rolniczej lub innej zalegała z płatnościami.
Zdaniem sądu, powyższe nie pozwala przyjąć, że skarżąca wykazała brak możliwości na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z wyboru w sprawie niniejszej. Przede wszystkim w lutym 2015 r. uzyskała kwotę dotacji, co do której nie wskazała, aby ją wydatkowała w całości. Uprawnia to do wniosku o dysponowaniu przez stronę kwotą niezbędną do uiszczenia kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi w sprawie niniejszej. Nadto przedstawione przez skarżącą informacje są stosunkowo wyrywkowe i nie obrazują całościowo jej sytuacji finansowej, zwłaszcza w zakresie uzyskiwanych dochodów innych niż dotacje (brak wyciągów z rachunków bankowych, dowodów na uzyskiwane kwoty dochodu z tytułu sprzedaży płodów rolnych).
Nie sposób zatem dokonać oceny w jakich proporcjach wydatkowane kwoty pozostają do uzyskiwanych w ciągu roku dochodów np. w przeliczeniu miesięcznym, a w konsekwencji czy skarżąca dysponuje wolnymi środkami, które mogą zostać przeznaczone na pokrycie kosztów związanych z niniejszym postępowaniem. Uniemożliwia to uznanie, że istnieją podstawy do przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie.
Dodatkowo wskazać trzeba, że co prawda skarżąca wskazuje również, iż prowadzona jest z nieruchomości rolnej egzekucja komornicza, jednakże z obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości (planowanej na dzień [...] maja 2015 r.) oraz z zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z dnia 29 stycznia 2013 r. wynika, że licytowana nieruchomość stanowi własność S. Z. a nie K. Z. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.