Uzasadnienie
D. J. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 267, 279) podając we wniosku, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i zamieszkuje w mieszkaniu rodziców. Obecnie skarżąca pozostaje bez jakichkolwiek źródeł stałego utrzymania. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną i utrzymuje się doraźnie z pracy dorywczej. Na chwilę obecną posiada oszczędności w kwocie 40 zł, natomiast jej matka w kwocie 150 zł. Ponadto pomaga jej rodzina, poprzez zapewnienie wyżywienia lub pomoc w opłaceniu bieżących rachunków. Poza nieruchomością rolną o powierzchni [...] ha wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku, zgromadzonych oszczędności czy też przedmiotów wartościowych. W konkluzji skarżąca wywiodła, iż nie jest w stanie pokryć kosztów prowadzonego postępowania oraz kosztów adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny (k.273-274).
Na wstępie należy podnieść, iż zgodnie z art. 243 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postanowienie egzekucyjne. Treść art. 239 pkt 4 cytowanej ustawy stanowi, iż strona, której zostało przyznane prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa.
W niniejszej sprawie w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 05 maja 2014 r. przyznające skarżącej D. J. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i po zmianie skarżącą reprezentował adwokat A. W.. Powyższe skutkuje tym, iż wnioskodawczyni ma ustanowionego w sprawie pełnomocnika i nawet jeśli z niego zrezygnuje prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane.
Podkreślić przy tym należy, iż "jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenia zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie możne on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane" (postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 374/09, LEX nr 575333). Ponadto NSA podniósł, iż zgłoszenie przez stronę wniosku zawierającego żądanie ustanowienia w ramach prawa pomocy kolejnego pełnomocnika z tego powodu, że poprzedni odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej nie może prowadzić do ponownego rozpoznawania tej kwestii, ponieważ sprawa prawa pomocy została już rozstrzygnięta" (postanowienie z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt I OZ 1076/09, opublikowany na https://cbois.nsa.gov.pl).
Z uwagi na powyższe, na mocy art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 4 i art. 243 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
W pozostałym zakresie wniosek podlegał rozpoznaniu, bowiem na wcześniejszym etapie postępowania wnioskodawczyni została zwolniona jedynie od wpisu od skargi (k. 27).
Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Biorąc pod uwagę powyższe, sytuacja materialna skarżącej uzasadnia tezę, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Należy bowiem stwierdzić, iż ze złożonego oświadczenia wynika, że sytuacja materialna D. J. uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego, zgodnie z żądaniem skarżącej. W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała bowiem, iż w chwili obecnej nie posiada żadnego stałego źródła dochodu i utrzymuje się jedynie ze środków uzyskanych z wykonywania prac dorywczych. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności, czy też przedmiotów wartościowych, a zamieszkuje w mieszkaniu rodziców.
Powyższe okoliczności, a w szczególności brak stałego dochodu w połączeniu z brakiem oszczędności pozwalają na stwierdzenie, iż D. J. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie.
Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.