Uzasadnienie
Pismem z 1 lutego 2026 r. (uzupełnionym pismem z 6 maja 2026 r.) P. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Kuratora Oświaty w Bydgoszczy z 30 grudnia 2025 r., znak WEPiP.545.20.2025 w przedmiocie opinii w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej im. [...] gm. G..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 - dalej "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast w art. 52 § 2 p.p.s.a. ustawodawca wskazał, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
Obowiązek wyczerpania toku kontroli instancyjnej oznacza, że w każdym przypadku, gdy stronie przysługuje prawo wniesienia środka zaskarżenia (odwołania, zażalenia) od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, kontrola sądowa rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest dopuszczalna tylko łącznie z kontrolą rozstrzygnięcia wydanego przez organ drugiej instancji, a więc tylko wówczas, gdy przedmiotem skargi do sądu administracyjnego jest decyzja lub postanowienie organu odwoławczego.
Wydanie postanowienia przez kuratora oświaty powoduje, że od tego orzeczenia, zgodnie z zawartym w nim pouczeniem, przysługiwało zażalenie w myśl art. 89 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r., poz. 1043 ze zm.) do Ministra Edukacji Narodowej. Dopiero tak wydane postanowienie może być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. Zauważyć należy, że wraz z wejście w życie przepisów nowelizujących ustawę Prawo oświatowe zawartych w ustawie z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 504) ustawodawca usunął z systemu prawnego możliwość wniesienia środka zaskarżenia od przedmiotowej opinii, motywując to koniecznością skrócenia procesu uzyskiwania ostatecznej opinii w sprawach likwidacji szkół publicznych, ale także odciążenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który dotychczas rozpoznawał skargi na rozstrzygnięcia Ministra Edukacji Narodowej wydawane na skutek zażaleń od postanowień kuratorów I instancji (vide: uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej – druk nr X.2061).
W ustawie nowelizującej, w jej przepisie intertemporalnym zawartym w art. 12, ustawodawca wprowadził regułę międzyczasową, zgodnie z którą w sprawach likwidacji lub przekształcenia publicznego przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.
Nowelizacja weszła w życie 25 kwietnia 2026 r., zaś zaskarżone postanowienie powzięto 30 grudnia 2025 r. Oznacza to, że w stosunku do tego aktu zastosowanie miały przepisy ustawy Prawo oświatowe w brzmieniu sprzed nowelizacji, a więc zakwestionowanie postanowienia kuratora oświaty w przedmiocie pozytywnej opinii zamiaru likwidacji szkoły mogło nastąpić jedynie w drodze złożenia zażalenia na to postanowienie do Ministra Edukacji Narodowej, a nie w drodze skargi składanej bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Skoro od wydanego postanowienia przysługiwało stronie prawo wniesienia zażalenia, oznacza to, że Kujawsko-Pomorski Kurator Oświaty w Bydgoszczy działał w niniejszej sprawie jako organ I instancji. Zaskarżenie postanowienia organu I instancji oznacza brak spełnienia formalnego warunku wniesienia skargi do sądu. Powyższe skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego rozpoznania skargi.
Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że skarżąca nie wykazała, iż legitymuje się interesem prawnym w zaskarżeniu przedmiotowego postanowienia. O ile w orzecznictwie wskazuje się, że przekształcenie lub likwidacja szkoły w sposób oczywisty rzutuje na realizację sformułowanego art. 70 ust. 1 Konstytucji RP obowiązku szkolnego (np. poprzez zmianę organizacji nauki dziecka w szkole powstałej po przekształceniu lub szkoły właściwej po likwidacji poprzedniej placówki, zmianę kadry nauczycielskiej, zmianę odległości do szkoły, w przypadku likwidacji placówki dotychczas istniejącej), to rodzice dziecka realizującego ten obowiązek są stroną postępowania opisanego w art. 89 ustawy Prawo oświatowej (vide: wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2021 r. o sygn. II SA/Wa 1421/21 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała jednak jednoznacznie, że jest rodzicem dziecka uczęszczającego do likwidowanej szkoły podstawowej.
W piśmie z 6 maja 2026 r., podejmując próbę wykazania naruszenia interesu prawnego przez zaskarżone postanowienie, skarżąca przywołała okoliczności potwierdzające raczej jej zaangażowanie w życie społeczności lokalnej, którego istotnym elementem była likwidowana szkoła. Nie zostało jednak jednoznacznie wykazane, że likwidacja szkoły wpływa na sposób wykonywania istniejącego w dacie podjęcia postanowienia, konkretnego obowiązku lub uprawnienia skarżącej wywodzonego z przepisu prawa materialnego.
Z tych powodów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i 6 oraz § 3 p.p.s.a. Sąd odrzucił przedmiotowa skargę jako niedopuszczalną.