Uzasadnienie
Decyzją z [...] października 2024 r. nr [...].IW Starosta Ś., działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1226, dalej powoływana jako u.k.p.) orzekł o cofnięciu M. B. (dalej określana jako Obwiniona) uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi na okres 1 roku, co stanowiło konsekwencję wyroku Sądu Rejonowego w Ś. z [...] czerwca 2024 r. sygn. akt I W 139/24, którym orzeczono wobec Obwinionej środek karny w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi, do których wymagane jest prawo jazdy kat. B na okres 1 roku.
P. z [...] października 2025 r. sprzeciw od ww. ostatecznej decyzji Starosty Ś. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego P. B.. W sprzeciwie zarzucono, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a mianowicie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., polegającym na cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, do których kierowania wymagane jest prawo jazdy kategorii B osobie, która w chwili wydania decyzji nie posiadała takich uprawnień.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] listopada 2025 r. nr [...] orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty Ś.. W uzasadnieniu wskazano, że ze względu na występujące w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżności nie można przyjąć, iż Starosta Ś., wydając decyzję, rażąco naruszył prawo.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. B. zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, do których kierowania wymagane jest prawo jazdy kategorii B osobie, która w chwili wydania decyzji nie posiadała takich uprawnień, nie stanowi rażącego naruszenia prawa art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że powoływane przez Kolegium orzeczenia sądów administracyjnych przemawiające za dopuszczalnością cofnięcia uprzednio cofniętych już uprawnień do kierowania pojazdami dotyczyły sytuacji, gdy inne były powody, dla których była stosowana ta instytucja, tymczasem w przypadku Obwinionej obie decyzje Starosty Ś. były wydawane ze względu na orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów. Nadto, przepisy prawa przewidują funkcję gwarancyjną w takim przypadku. Osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnień, zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, uprzedzona o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy składa oświadczenie, że nie został orzeczony w stosunku do niej, prawomocnym wyrokiem sądu, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Z tego względu, zdaniem Prokuratora, na gruncie niniejszej sprawy należy przyjąć że doszło do rażącego naruszenia prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z [...] grudnia 2025 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Skład orzekający podtrzymał stanowisko, że kontrolowana decyzja Starosty Ś., która weszła do obrotu prawnego i zaczęła wywoływać skutki, narusza prawo, lecz nie w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Naruszenie prawa nie ma bowiem charakteru rażącego ze względu na pojawiające się w orzecznictwie sądów administracyjnych odmienne poglądy w zakresie dopuszczalności cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, które już zostały wcześniej cofnięte.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył P. B., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, do których kierowania wymagane jest prawo jazdy kategorii B na okres jednego roku, osobie, która w chwili wydania decyzji nie posiadała takich uprawnień, nie stanowi rażącego naruszenia prawa art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p.;
- - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ś., podczas gdy, dokonując prawidłowej oceny prawnej, organ winien uchylić decyzję własną z [...] listopada 2025 r. i orzec o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty Ś. z [...] października 2024 r.
W świetle powyższych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że pierwotnie uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B Obwinionej zostały cofnięte na okres 4 lat, co stanowiło skutek decyzji Starosty Ś. z [...] czerwca 2017 r. Po utracie uprawnień strona nie podjęła dalszych działań celem przywrócenia jej uprawnień do kierowania pojazdami w trybie art. 103 ust. 3 u.k.p. W chwili wydania decyzji Starosty Ś. z [...] października 2024 r. Obwiniona nie posiadała uprawnień do kierowania pojazdami z uwagi na ich uprzednie cofnięcie.
Zdaniem Skarżącego, zgodnie z literalną wykładnią art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., wydanie decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami następuje wyłącznie wobec osoby, która owe uprawnienia posiada, natomiast w przypadku przyjęcia przeciwnego stanowiska dopuszczalne byłoby wydawanie decyzji o de facto pustej treści, nie znajdującej jakiegokolwiek powodu dla istnienia w obiegu prawnym. Rozstrzygnięcie organu akceptujące cofnięcie uprawnienia, które w chwili wydania decyzji jest cofnięte, stanowi nie tylko "zwykłe" naruszenie, ale takie które posiada przymiot rażącego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wskazać należy, że słuszne jest stanowisko Prokuratora o tym, że decyzja Starosty Ś. z [...] października 2024 r. nr [...].IW została wydana z naruszeniem prawa. Przyznać jednak należy rację Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, że naruszenie to nie może być uznane za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA w sprawie II OSK 2525/10). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi zatem wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
Tak kwalifikowanych wad analizowana decyzja Starosty Ś. nie zawiera. Niesporne było, że Starosta Ś., działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., orzekł o cofnięciu Obwinionej uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi na okres 1 roku, co stanowiło konsekwencję wyroku Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] czerwca 2024 r. sygn. akt I W 139/24, którym orzeczono wobec Obwinionej środek karny w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi, do których wymagane jest prawo jazdy kat. B, na okres 1 roku. Niekwestionowanym elementem stanu faktycznego było też ustalenie, że pierwotnie uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B zostały Obwinionej cofnięte na okres 4 lat, co stanowiło skutek decyzji Starosty Ś. z [...] czerwca 2017 r. nr [...].IT. W chwili wydania więc decyzji Starosty Ś. z [...] października 2024 r. Obwiniona nie posiadała uprawnień do kierowania pojazdami z uwagi na ich uprzednie cofnięcie.
Z uwagi na powyższe uznać należało, że kontrolowana decyzja Starosty Ś., która weszła do obrotu prawnego i zaczęła wywoływać skutki prawne (por. wyroki NSA w sprawach II OSK 2541/10, LEX nr 1420313; akt II OSK 2259/12, LEX nr 1450907), narusza prawo, lecz nie w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z literalną wykładnią art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. wydanie decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami następuje wyłącznie wobec osoby, która owe uprawnienia posiada.
Jakkolwiek oczywistość naruszenia wyżej wskazanych przepisów przez organ orzekający z podanych przyczyn nie budzi wątpliwości, to należy również mieć na uwadze to, że przyjęcie, iż doszło do naruszenia przepisu jednoznacznego w swej treści nie jest i nie może być jedyną i wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wskazano wyżej, rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja, lub postanowienie nie mogą być zaakceptowane jako wydane przez organy praworządnego państwa (zob.: K. Glibowski w: R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2020 r., s. 1264 i nast., P. M. Przybysz, Komentarz do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, Stan prawny: 15 stycznia 2024 r. komentarz LEX/el.2024, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, Stan prawny: 1 września 2024 r. komentarz LEX/el.2024 oraz przywołane tam orzecznictwo).
Sąd w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie podgląd, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić dopiero wtedy, gdy decyzja lub postanowienie kończące postępowanie wywołuje stan istotnie niezgodny z prawem - jej funkcjonowanie w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności i zaufania obywatela do działań organu. Stwierdzone naruszenie prawa powinno mieć znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (zob.: wyrok NSA w sprawie III SA 1425/96, "Poradnik VAT" 1998, nr 3, s. 24; wyrok SN w sprawie III ARN 22/95, OSNAPiUS 1995, nr 24, poz. 297; wyrok NSA w sprawie III SA 1705/93, "Wspólnota" 1994, nr 42, s. 16). Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
Skutkiem zaś decyzji Starosty Ś. z [...] października 2024 r. było wadliwe cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na ich brak w chwili orzekania, jednak z punktu widzenia skutków takiej decyzji nie sposób stwierdzić, aby jej pozostawanie w obrocie prawnym było nie do zaakceptowania jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa, ponieważ finalny rezultat z punktu widzenia skutków jakie wywołuje decyzja z [...] października 2024 r., jest taki sam - Obwiniona pozostaje bez uprawnień do kierowania pojazdami.
Reasumując, Sąd stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób prawidłowy uznało, iż powołane przez stronę skarżącą okoliczności z opisanych powyżej powodów nie wypełniają przesłanki nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkującej koniecznością stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty Ś. z [...] października 2024 r. nr [...].IW.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) skargę oddalił.
Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.
Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.