Uzasadnienie
Postępowanie przed organem.
Przedmiotem skargi M. E. (dalej: skarżący, strona), obywatela T., jest bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: organ, Wojewoda) w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Z akt sprawy wynika, że strona w dniu 22.01.2024 r., wystąpiła o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP.
Pismem z dnia 22.01.2024 r. organ wezwał stronę o przedłożenie dokumentów.
Pismem z dnia 12.02.2024 r. organ wystąpił o informację czy wjazd i pobyt skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
W dniu 10.02.2025 r. Strona złożyła ponaglenie na przewlekłość prowadzonego postępowania.
W dniu 4.07.2025 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o umożliwienie wglądu do akt sprawy zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Następnie w dniu 11.09.2025 r. na bezczynność w udostępnieniu stronie wglądu w akta sprawy.
Pismem z 20.02.2026 r., strona skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia stronie akt sprawy.
Pismem z dnia 25 lutego 2026 r. organ wezwał stronę do doręczenia dokumentów.
Postępowanie przed Sądem.
W dniu 20.02.2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła skarga na bezczynność Wojewody w przedmiocie udostępnienia stronie akt sprawy pozwolenia na pobyt czasowy i pracę.
W skardze wniesiono o:
- 1. stwierdzenie że wojewoda dopuścił się bezczynności,
- 2. zobowiązanie organu, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wyroku, do wglądu w akta sprawy wniosku o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Strona zarzuciła organowi, że od dnia złożenia ponaglenia nie została poinformowana o stanie sprawy ani nie wyznaczono jej terminu zapoznania z aktami. Organ nie udostępnił akt ani nie wydał postanowienia o odmowie udostępnienia akt.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Organ opisał przebieg postępowania od dnia jego zainicjowania złożonym wnioskiem do dnia wpływu do organu skargi skierowanej do WSA. Wskazał również, że 15.04.2022 r. weszła w życie ustawa z 8.04.2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830) zgodnie z którą od 15.04.2022 r. do 31.12.2022 r., następnie przedłużonym do 4.03.2026 r., został zawieszony bieg terminów załatwienia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. Dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis artykuł 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Strona spełniła formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedziła ją wniesieniem stosownego ponaglenia do właściwego organu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dopuszczalne jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia akt sprawy. Takie działanie, mające materialno-techniczny charakter, należy zaliczyć do grupy czynności, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Istotne przy tym, że obowiązek udostępnienia stronie postępowania akt sprawy wynika wprost z przepisów k.p.a., bowiem zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, przy czym prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 11.01.2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 166/23 oraz przywołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15.12.2022 r., sygn. akt II OSK 932/22, dostępne w CBOSA).
W związku z powyższym, Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenie skargi.
Zasady określające dostęp do akt sprawy administracyjnej zostały określone przepisami ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Stosownie zaś do treści § 3, organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. W art. 74 k.p.a. zostały uregulowane ograniczenia dostępu do akt sprawy i zgodnie z § 1, przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy.
Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (§ 2). Formy postanowienia wymaga więc, w związku z przywołanymi przepisami, odmowa umożliwienia wykonania przez stronę każdego uprawnienia z art. 73 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa w sposób bezpośredni przesłanek podjęcia aktu odmownego, w związku z czym przyjąć należy, że są one negatywną konsekwencją niespełnienia zróżnicowanych przesłanek skorzystania z uprawnienia.
Wobec tego, przepis art. 74 § 2 k.p.a. odnosi się do wszystkich przypadków odmowy realizacji żądań stronny, przewidzianych w art. 73 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zakończenie postępowania wpadkowego w przedmiocie udostępnienia akt administracyjnych może zakończyć się w trojaki sposób: 1/ poprzez udostępnienie takich akt, 2/ poprzez wydanie postanowienia o odmowie udostępnienia takich akt na podstawie art. 74 § 2 k.p.a., 3/ poprzez umorzenie postępowania w sprawie udostępnienia akt, jeżeli wniosek nie pochodziłby od strony – art. 105 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 15.09.2015 r., sygn. akt II SAB/Kr 114/15 oraz przywołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.05.2013 r., sygn. akt II OSK 2679/11, dostępne w CBOSA).
Wskazać również należy, że Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 8.10.2018 r. uchwałę w składzie siedmiu sędziów o sygn. akt I OPS 1/18, w uzasadnieniu której podkreślono, że dokonując wykładni art. 73 § 1 k.p.a. trzeba mieć na uwadze, że możliwość rzetelnego zapoznania się z materiałem zebranym w aktach sprawy jest istotnym uprawnieniem procesowym gwarantującym stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a w efekcie podejmowanie inicjatywy dowodowej, co ma istotne znaczenie w dochodzeniu do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) Interpretacja ww. przepisu powinna uwzględniać także wymogi standardów określonych zasadą pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.).
W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania konieczne jest ustalenie, że w postępowaniu administracyjnym miał miejsce jeden z tych stanów. Zarówno bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania to stan niezgodności z prawem, bowiem kryterium kontroli wykonywania administracji publicznej dokonywanej przez sądy administracyjne, której jednym ze środków jest skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jest zgodność z prawem. Rozstrzygnięcie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie udostępnienia akt sprawy wymaga zatem oceny, czy doszło do naruszenia określonego przepisu prawa, przede wszystkim zaś przepisu, który określałby czas, w jakim organ administracji jest zobowiązany udostępnić akta sprawy albo wydać postanowienie o odmowie udostępnienia akt sprawy. Jednakże, jak wskazuje się w orzecznictwie, w tym zakresie występuje luka prawna.
W Kodeksie postępowania administracyjnego nie uregulowano bowiem kwestii terminu udostępniania akt sprawy w przepisach ich dotyczących (art. 73 – art. 74a k.p.a.) i brak podstaw, aby stosować w tym przypadku bezpośrednio art. 35 k.p.a. W sprawie bezczynności polegającej na niezałatwieniu wniosku o udostępnienie akt sprawy nie mają bezpośredniego zastosowania przepisy rozdziału 7 działu I k.p.a. Przepisy tego rozdziału, jak przede wszystkim wskazuje jego tytuł, a także treść zamieszczonych w nim przepisów, dotyczą załatwiania spraw, czyli spraw administracyjnych w znaczeniu, o którym mowa w art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Dodatkowym argumentem na rzecz takiego stanowiska jest kilka przypadków, gdy ustawodawca w Kodeksie postępowania administracyjnego wyraźnie wskazuje, że przepisy zawarte w rozdziale 7 Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie do innego zakresu tego kodeksu niż załatwianie spraw w znaczeniu art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. – są to art. 106 § 6, art. 185 § 2 i art. 237 § 4 k.p.a. Wskazaną lukę prawną można zaś usunąć stosując rozumowanie per analogiam.
Poszukując podobnej regulacji, odpowiedniej do zastosowania w przypadku rozpoznania wniosku o udostępnienie akt sprawy, w sposób oczywisty nasuwa się art. 35 k.p.a., w którym uregulowano kwestie dotyczące terminów załatwienia sprawy. Sformułowania użyte w powołanym przepisie jednakże nie pozwalają na przyjęcie jednoznacznych kryteriów określenia terminu. Ustawodawca posługuje się bowiem w tym przepisie terminami w sensie ścisłym - "nie później niż w ciągu miesiąca", "nie później niż w ciągu dwóch miesięcy", "w ciągu miesiąca" (art. 35 § 3), terminami określonymi przez użycie zwrotów niedookreślonych - "bez zbędnej zwłoki" (art. 35 § 1), "niezwłocznie" (art. 35 § 2) oraz terminem określonym przez użycie tych dwóch sposobów łącznie - "niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca" (art. 35 § 3a). Przy tego rodzaju unormowaniu wątpliwości powstają nawet podczas próby określenia, co znaczy "niezwłocznie".
Słowo "niezwłocznie" jest synonimem słowa "natychmiast". Jednakże, z art. 35 § 3a k.p.a. wynika, że "niezwłocznie", a więc "natychmiast", może trwać aż do miesiąca. W tej sytuacji, zdaniem NSA, należy uwzględnić systematykę art. 35 k.p.a. i przyjąć, że w paragrafie pierwszym tego przepisu wyrażono zasadę, według której sprawy powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Tę zasadę należy uznać za wzorzec postępowania organu administracji w zakresie załatwienia wniosku o udostępnienie akt sprawy (tak NSA w wyroku z 9.03.2023 r., sygn. akt II OSK 1746/22, dostępne w CBOSA). NSA w związku z powyższymi rozważaniami w przywołanym wyroku wyraził pogląd, który Sąd podziela, że termin załatwienia wniosku strony o udostępnienie akt sprawy powinien być określony na podstawie art. 35 § 1 k.p.a. stosowanego per analogiam.
Przystępując do rozpoznania skargi zaznaczyć najpierw należy, że pojęcie bezczynności nie zostało zdefiniowane w przepisach p.p.s.a., jednak wynika z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. normującego instytucję ponaglenia. W przepisie tym ustawodawca określa bowiem bezczynność jako stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności.
Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w zaistniałym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, następnie, czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2.03.2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17, z 9.12.2021 r., sygn. akt II OSK 1966/21, z 10.11.2023 r., sygn. akt III OSK 6241/21, dostępne w CBOSA).
Z akt sprawy wynika bezspornie, że do dnia wyrokowania organ nie udostępnił skarżącemu do wglądu akt sprawy wszczętej wnioskiem z 22.01.2024 r. o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy i pracę i nie wydał postanowienia o odmowie ich udostępnienia. Biorąc pod uwagę powyższe oraz wywiedziony wcześniej obowiązek organu do załatwienia niniejszej sprawy bez zbędnej zwłoki stwierdzić należy, że zachowanie Wojewody nosi znamiona bezczynności rozumianej zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja organu powołująca się na zawieszenie biegu terminu załatwienia sprawy. Należy mieć na uwadze, że 15.04.2022 r. na mocy ustawy z 8.04.2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830) został wprowadzony do ustawy z 12.03.2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583, ze zm.; dalej: ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy) art. 100c. Stosownie do ust. 1 ww. artykułu, w okresie do 31.12.2022 r. bieg terminów na załatwienie wskazanych w nim spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak stanowi ust. 3 ww. artykułu w okresie do 31.12.2022 r.:
- – przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;
- – organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
W myśl art. 100c ust. 4 ww. ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przepis ten miał zastosowanie od 15.04.2022 r. Następnie do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadzono z 1.01.2023 r. art. 100d, który zasady tożsame do zasad wprowadzonych art. 100c, dotyczycące biegu terminu załatwiania spraw, wprowadził w okresie do 24.08.2023 r. (czyli w istocie przedłużył do 24.08.2023 r. obowiązywanie ww. zasad biegu terminu załatwiania spraw wprowadzone z 15.04.2022 r.). Kolejnymi zmianami ustawy przedłużano ten termin do 4.03.2024 r., do 30.06.2024 r., do 30.09.2024 r., do 4.03.2026 r., a ostatnią zmianą tego przepisu do 4.03.2027 r.
Sąd podkreśla, że ww. art.100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczy nie rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminu na załatwienie spraw udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy pracę. W przepisie tym chodzi zatem o terminy wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie wniosków cudzoziemców. Natomiast w kontrolowanej sprawie bezczynność nie dotyczy braku wydania – wnioskowanej przez stronę – decyzji administracyjnej, lecz braku udostępnienia stronie akt sprawy. Taka sytuacja w ocenie Sądu nie jest objęta hipotezą normy prawnej z art.100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Dodatkowo Sąd wskazuje – abstrahując od powyższego - że wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19.05.2025 r., II OSK 2926/24, zwrócono uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15.04.2022 r. do 30.06.2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. NSA zwrócił uwagę, że wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" – dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu.
NSA doszedł do przekonania, że nadzwyczajne okoliczności, nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania, dlatego ocenił, że po 30.06.2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana. Stanowisko to zostało podzielone w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. z: 12.06.2025 r., II OSK 2942/24; 3.07.2025 r., II OSK 2695/24; 5.08.2025 r., OSK 2743/24; 28.08.2025 r., II OSK 3109/24; 25.09.2025 r., II OSK 2646/24;.10.2025 r., II OSK 2732/24).
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu w składzie rozpatrujących niniejszą sprawę, przepis art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie powinien mieć w sprawie zastosowania, z uwagi na to, że zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. W ocenie Sądu, okres od 15.04.2022 r. do 30.06.2024 r. należy uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych z uwagi na wystąpienie niemożliwych do przezwyciężenia trudności. Stąd w ocenie Sądu, który podziela stanowisko NSA zaprezentowane w przywołanym wyżej wyroku z 19.05.2025 r., II OSK 2926/24, nie było podstaw do przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy po 30.06.2024 r.
Odnosząc się zaś do całokształtu powyższych ustaleń, uwzględniając także zakres stwierdzonego naruszenia prawa Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Kwalifikowaną formą bezczynności lub przewlekłości będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Może być to zatem tylko taki stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a przy tym stanowić rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach, w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.03.2024 r., sygn. akt III OSK 659/23, dostępne w CBOSA).
Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie mają okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności.
Rażącym naruszeniem prawa jest taki stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7.03.2024 r., sygn. akt I OSK 2655/23, dostępne w CBOSA).
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że Wojewoda znacznie przekroczył termin udostępnienia akt sprawy dotyczącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Zaistniała zwłoka wynosząca około 7 miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku (4.07.2025 r.) do złożenia skargi (20.02.2026 r.), nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na oczywiste i znaczne przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy (którą organ był zobligowany załatwić "bez zbędnej zwłoki") oraz brak należytej aktywności organu w postępowaniu. Zwłoka, która wystąpiła w niniejszym postępowaniu, została zawiniona przez organ, który nie dołożył należytych starań, aby zakończyć postępowanie zgodnie z wymogiem art. 12 k.p.a.
Zachowanie organu pozostaje więc w jawnej i oczywistej sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada szybkości postępowania oraz z przepisami wyznaczającymi terminy załatwienia sprawy. Niezałatwienie sprawy, wymagającej od organu podjęcia wyłącznie czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia stronie akt sprawy, przez siedem miesięcy, podważa nie tylko wskazane wcześniej regulacje procesowe, ale również zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników dla władzy publicznej wyrażoną w art. 8 k.p.a. Postawa organu nie daje się także pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Nosi przy tym znamiona oczywistości, które w okresie przed wniesieniem skargi nie miało żadnego racjonalnego uzasadnienia mogącego usprawiedliwiać organ administracji publicznej.
Z tych też względów Sąd stwierdził, że organ pozostawał w bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt I i II sentencji wyroku).
Mając zaś na uwadze, że do dnia wyrokowania nie zostało wykazane, że sprawa została załatwiona w formie prawem przewidzianej - wobec niezałatwienia przez organ wniosku skarżącego z dnia 4.07.2025 r. o udostępnienie akt sprawy – zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku opisanego w pkt I wyroku w terminie 7 dni, liczonym od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III sentencji wyroku).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w pkt I – III sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd nie orzekł, z uwagi na brak wniosku pełnomocnika strony (adwokata) o zwrot kosztów (art.210 § 2 p.p.s.a.).