Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 18 sierpnia 2026 r., sygn. akt I SAB/Wa 373/26

Uzasadnienie

Z. J. (dalej jako "skarżący") pismem z 22 stycznia 2026 r., uzupełnionym pismem z 8 kwietnia 2026 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego przywrócenia prawidłowych limitów potrąceń z emerytury.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i wyjaśnił, że zarzucona bezczynność dotyczy sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych w rozumieniu art. 476 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.c." W konsekwencji ww. sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym postanowieniem z 14 kwietnia 2026 r. sygn. akt III SAB/Wa 181/26 przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Akta sprawy przekazano do tut. Sądu w dniu 27 lipca 2026 r. i nadano im sygn. akt I SAB/Wa 373/26.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 3 § 2, § 2a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;

4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

a także w sprawach, w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność, w której według skarżącego pozostaje Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poprzez nierozpoznanie jego wniosku z 19 grudnia 2025 r. o przywrócenie prawidłowych limitów potrąceń z emerytury.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że zgodnie z art. 476 § 2 pkt 2 K.p.c., przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących emerytur i rent. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych (a do takiej kategorii spraw z uwagi na powyższe zaliczyć należy sprawę niniejszą), od których przysługuje odwołanie do sądu powszechnego określa art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 199 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s." W myśl art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; ustalania płatnika składek; przebiegu ubezpieczeń; ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych; odmowy skierowania na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej.

Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3 u.s.u.s.). Zgodnie natomiast z art. 4778 § 1 K.p.c. sprawy odwołań od rozstrzygnięć organów rentowych z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych do właściwości sądów rejonowych, o których mowa w § 2 tego artykułu. Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że w sprawach określonych w art. 83 u.s.u.s. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, lecz odwołanie do sądu powszechnego.

Co więcej, art. 476 § 3 K.p.c. wprost stanowi, że przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub od decyzji wydanej przez ten zespół, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.

Wyjątkowo jedynie na mocy art. 83 ust. 4 u.s.u.s. odwołanie do sądu powszechnego nie przysługuje od decyzji wydanych w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń w drodze wyjątku oraz w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru. W powyższych sprawach strona może wystąpić do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z żądaniem ponownego rozpatrzenia sprawy, zaś na decyzję tego organu przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Uwzględniając przedmiot wniesionej skargi, odnoszący się do bezczynności organu w postępowaniu w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego potrąceń dokonywanych z emerytury skarżącego, należy wyjaśnić, że sprawa ta nie znajduje się pośród spraw objętych kognicją sądów administracyjnych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.