Uzasadnienie
B. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę (wskazując, że działa w imieniu zmarłej S. M. - jako jej córka i opiekun prawny) na przewlekłe prowadzanie postępowania przez Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z 28 grudnia 2025 r., nr 14/018396/2025/1 ustalającą poziom wsparcia dla S. M. Jednocześnie załączyła odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika, że S. M. zmarła [...] marca 2026 r.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że wniosek został złożony w lipcu 2025 r., na skutek którego wydano decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia na 77 punktów. Nie zgadzając się z powyższą decyzją 23 stycznia 2026 r. złożyła odwołanie. Podkreśliła, że organ do dnia śmierci wnioskodawczyni (marzec 2026 r.) nie rozpoznał sprawy, nie wydał decyzji ani nie poinformował o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Podniosła, że w sprawach dotyczących osób w stanie ciężkim, leżących i objętych opieką paliatywną, obowiązek działania bez zbędnej zwłoki ma charakter szczególnie intensywny. Skarżąca wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania, mającego charakter rażącego naruszenia prawa, zobowiązanie organu do wyjaśnienia przyczyn naruszenia prawa i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wskazał, że B. R. w niniejszym postępowaniu prowadzonym w sprawie S. M. nie ma legitymacji skargowej, gdyż z chwilą śmierci S. M. wygasło udzielone przez nią pełnomocnictwo. Poza tym brak po stronie skarżącej interesu prawnego, gdyby uznać, że działa ona tylko w swoim imieniu.
W piśmie procesowym z 7 lipca 2026 r. skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wyjaśnić należy, że każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu i merytoryczne jej rozpatrzenie
Stosownie do treści art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143) dalej: "p.p.s.a.", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w powołanym przepisie ma charakter obiektywny i jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego, ale niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego. Interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną. Istnieje on wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa, z którego jest możliwość wywiedzenia dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków.
Od wykazania związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi. Istnienie, przywołanej powyżej, legitymacji skargowej, w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., podlega badaniu przez sąd administracyjny. W sytuacji jej braku u skarżącego, w przypadku gdy skargę wnosi podmiot, który nie mieści się w żadnej kategorii podmiotów określonych w art. 50 § 1 p.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu. Inaczej mówiąc interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (por. np. wyrok NSA z 3 czerwca 1996 r., sygn. akt II SA 74/96). Oznacza to, że podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa wskazujący na własne prawo lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym.
Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa. Przymiotu strony nie ma zatem podmiot, który swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego, czy też na potrzebie ochrony cudzego interesu.
W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało zainicjowane przez S. M. wnioskiem z 31 lipca 2025 r. o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Wyjaśnienia wymaga, że decyzja ustalająca poziom wsparcia wydawana jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 884). Zgodnie z art. 6b³ ust. 1 w związku z art. 4b ust. 2 i art. 6b ust. 1 i 2 tej ustawy decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół na wniosek osoby niepełnosprawnej legitymującej się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności albo na wniosek przedstawiciela ustawowego tej osoby lub na wniosek ośrodka pomocy społecznej (względnie centrum usług społecznych). Nie może przy tym budzić wątpliwości, że poza osobą niepełnosprawną pozostałe podmioty wymienione w tym przepisie posiadają jedynie legitymację formalną do złożenia wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, natomiast adresatem tej decyzji jest wyłącznie osoba niepełnosprawna.
Tylko ta osoba posiada zatem interes prawny w sprawie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia, który z uwagi na przedmiot tej decyzji, ma charakter osobisty i wygasa wraz ze śmiercią osoby niepełnosprawnej.
Jak wyżej wskazano w niniejszej sprawie wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia został złożony przez S. M., osobę niepełnosprawną legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności. Z powyższego wynika zatem, że tylko wnioskodawczyni posiadała interes prawny w tej sprawie. Takiej legitymacji nie posiada natomiast skarżąca (córka wnioskodawczyni), która w prowadzonym postępowaniu administracyjnym składała jedynie pisma w imieniu matki.
Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może być wnoszona w przypadku, gdy pozostaje w toku postępowanie, w którym działanie organu może być uznane za wadliwe z powodu jego przewlekłości. W związku z tym po śmierci matki skarżącej nie jest możliwe prowadzenie postępowania ze skargi na przewlekłość w sprawie, w której była ona stroną, a postępowanie dotyczyło jej praw osobistych. W tych okolicznościach skoro B. R. nie była stroną w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem S. M. o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, to nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w postępowaniu o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia dla zmarłej matki.
Z tej przyczyny skarga jako niedopuszczana podlega odrzuceniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.