Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści i wyszukiwarka

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowiez 9 lipca 2026 r., sygn. akt I SAB/Rz 16/26

nieprawomocnyRozstrzygnięcie: za stronąTekst u wydawcy: CBOSA

Metryka

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Skład
Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./
Rozpoznanie
w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2026 r.
Sprawa
sprawy ze skargi A.M. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Przeworsku w sprawie wniosku o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego 1) zobowiązuje kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Przeworsku do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego A.m. z dnia 30 grudnia 2025 r., w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa,

Sentencja

  1. 3) oddala skargę w pozostałym zakresie,
  2. 4) zasądza od organu na rzecz skarżącego A.M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

A.M. (dalej: strona/skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Przeworsku w załatwieniu wniosku o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego.

Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie dopuszczenia się przez organ bezczynności oraz że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu sumy pieniężnej w kwocie 4.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podał, że 30 grudnia 2025 r. złożył do Kierownika ARiMR wniosek o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego. Numer ten był mu potrzebny do ubiegania się o wsparcie jako potencjalnemu beneficjentowi programów pomocowych, w tym programów realizowanych przez lokalne grupy działania.

Dnia 5 stycznia 2026 r. organ wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.) żądając podania danych współmałżonka oraz przedłożenia pisemnej zgody małżonki, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. W dniu 6 stycznia 2026 r. skarżący udzielił odpowiedzi na wezwanie, przedłożył umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową oraz wskazał, że żądanie zgody małżonka nie znajduje podstaw prawnych i nie dotyczy braku formalnego podania. Pomimo tego, w dniu 22 stycznia 2026 r. organ pozostawił wniosek bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a., uznając, że skarżący nie usunął braków formalnych. W dniu 9 lutego 2026 r. skarżący wniósł ponaglenie, a postanowieniem z 20 lutego 2026 r. Dyrektor ARiMR uznał, że Kierownik ARiMR nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłości.

Skarżący podniósł, że bezczynność organu polega w tej sprawie na bezzasadnym uchyleniu się od merytorycznego rozpoznania wniosku przez wadliwe zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. Przepis ten służy wyłącznie usuwaniu braków formalnych podania, a nie rozstrzyganiu sporu co do tego, czy określony dokument albo zgoda są materialnoprawnie wymagane. W ocenie skarżącego nie chodziło o klasyczny brak formalny, taki jak brak podpisu, brak oznaczenia strony albo brak określenia żądania. Organ zażądał bowiem dokumentu, którego obowiązek przedłożenia był sporny pod względem prawnym, a skarżący zakwestionował zasadność tego żądania i przedstawił dokumenty odnoszące się do swojej sytuacji prawnej.

Skarżący podkreślił, że zarówno on, jaki i jego żona nie są producentami rolnymi i nie prowadzą indywidualnego gospodarstwa rolnego, ani też nie prowadzą wspólnego gospodarstwa rolnego. Między małżonkami od 17 stycznia 2022 r. obowiązuje rozdzielność majątkowa. Sprawa nie dotyczy więc wspólnego gospodarstwa rolnego małżonków ani sytuacji, w której organ mógłby automatycznie utożsamiać sytuację prawną jednego małżonka z sytuacją drugiego. Skarżący nie powołuje się zatem na prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego przez któregokolwiek z małżonków, lecz wskazuje, że w sprawie w ogóle nie występuje stan faktyczny uzasadniający automatyczne uzależnianie rozpoznania wniosku od zgody małżonki.

Zdaniem skarżącego organ powinien był załatwić sprawę merytorycznie, jeżeli zaś organ uważał, że nie zachodzą przesłanki do dokonania wpisu, powinien był rozstrzygnąć sprawę w przewidzianej prawem formie, a nie zakończyć ją przez zastosowanie trybu z art. 64 § 2 k.p.a. W ocenie skarżącego tryb ten nie służy bowiem do rozstrzygania spornych zagadnień prawnych, lecz wyłącznie do usuwania rzeczywistych braków formalnych podania.

Zdaniem skarżącego bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ mimo przedstawienia przez niego jego stanowiska prawnego oraz dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej organ nie rozpoznał sprawy co do istoty, lecz zastosował niewłaściwy tryb procesowy. Organ został wyraźnie poinformowany, że żądanie zgody małżonka nie dotyczy braku formalnego, a mimo to podtrzymał błędne stanowisko i uchylił się od wydania rozstrzygnięcia merytorycznego. Takie działanie pozbawiło skarżącego prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy oraz normalnej drogi zaskarżenia rozstrzygnięcia co do istoty. Żądanie przyznania mu sumy pieniężnej w kwocie 4.000 zł skarżący uzasadnił charakterem naruszenia, czasem trwania bezczynności oraz jej realnymi skutkami praktycznymi dla skarżącego. Brak nadania numeru identyfikacyjnego pozbawia bowiem skarżącego możliwości skutecznego ubiegania się o wsparcie w ramach programów pomocowych, w tym realizowanych przez Lokalne Grupy Działania.

Skutek ten ma charakter rzeczywisty, a nie wyłącznie hipotetyczny, ponieważ numer identyfikacyjny ewidencji producentów stanowi warunek konieczny ubiegania się o wsparcie w procedurach wymagających uprzedniego wpisu do ewidencji producentów. Brak tego numeru uniemożliwia skarżącemu skuteczne przystąpienie do procedury aplikacyjnej, w tym złożenie wniosku o pomoc.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W ocenie organu zarzut dotyczący bezczynności organu polegającej na bezzasadnym uchyleniu się od merytorycznego rozpatrzenia wniosku przez wadliwe zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. jest bezpodstawny.

Organ wyjaśnił, że wpis do ewidencji producentów określa ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. 2025 r., poz. 865 z późn. zm., dalej: ustawa o KSEP) oraz Kodeks postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie, w złożonym wniosku w części III strona zaznaczyła formę prawną organizacyjną podmiotu: osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą (CEIDG) a rodzaj producenta (cześć III pkt 2 wniosku) strona zaznaczyła potencjalny beneficjent. W wniosku o wpis do ewidencji producentów wnioskodawca zaznaczył, iż w dniu składania wniosku pozostaje w związku małżeńskim natomiast nie podał danych współmałżonka oraz do złożonego wniosku nie została dołączona zgoda małżonka na wpis do ewidencji producentów. W dniu 5 stycznia 2026 r. Kierownik ARiMR na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych, stwierdzonych we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W odpowiedzi na w/w wezwanie skarżący złożył odpowiedź wraz z umową majątkową małżeńską oraz wydrukiem z CIDG, podał dane małżonka oraz wskazał na brak możliwości i podstawy prawnej do żądania podpisu małżonka i nie usunął tym samym braków w złożonym wniosku. Po analizie złożonych przez stronę dokumentów oraz dalszym brakiem zgody małżonka na wpis do ewidencji producentów, 22 stycznia 2026 r. Kierownik ARiMR na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wydał Informację nr 0181-00000003183/26 w sprawie pozostawienia wniosku o wpis do ewidencji producentów bez rozpoznania zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu z 5 stycznia 2026 r.

Zdaniem organu Kierownik ARiMR zakończył załatwienie sprawy zgodnie z terminem wynikającym z art. 35 § 3 k.p.a., czyli w ciągu jednego miesiąca. Złożony przez skarżącego wniosek o wpis do ewidencji producentów wpłynął do organu 30 grudnia 2025 r., a sprawa została zakończona 22 stycznia 2026 r., gdy wystosowana została do strony Informacja o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Dlatego zarzut strony dotyczący bezczynności organu uznać należy za bezzasadny, gdyż nie doszło do przekroczenia terminu załatwienia sprawy w związku z zastosowaniem przepisu art. 35 § 3 k.p.a.

Ponadto organ wskazał, że obowiązujące przepisy prawa w zakresie złożonego wniosku o wpis do ewidencji producentów i brzmienie art. 12 ust. 4 pkt 1 i ust. 6 ustawy o KSEP, gdzie w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się: 1) jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę;

  1. 6. w przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza sic pisemna zgodę odpowiednio współmałżonka lub współposiadacz gospodarstwa rolnego.

Organ podkreślił, że jest to generalna zasada, którą stosuje się w odniesieniu do wszystkich małżonków oraz współposiadaczy bez względu na rodzaj producenta. Z przytoczonego przepisu nie wynika, że zasada stosowana jest wyłącznie do małżonków będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego. Ustawodawca napisał "w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego", czyli wymienił dwa rodzaje podmiotów, co do których stosujemy tę zasadę - dwa odmienne rodzaje podmiotów, a nie jeden podmiot, tzn. współmałżonkowie będący współposiadaczami gospodarstwa rolnego. W przepisach ww. ustawy o nie ma zastrzeżenia, że w przypadku gdy małżonkowie zawarli umowę rozdzielczości majątkowej to zasady tej się nie stosuje. Brak też zastrzeżenia odnośnie że w przypadku, gdy małżonkowie zawarli umowę rozdzielczości majątkowej, gdy pozostają w separacji czy też są w trakcie toczącej się sprawy rozwodowej zasady odnośnie do pisemnej zgody odpowiednio współmałżonka lub współposiadaczy gospodarstwa rolnego się nie stosuje.

Skoro skarżący pozostaje w związku małżeńskim zobligowany był do złożenia pisemnej zgody współmałżonka na wpis do ewidencji producentów. Niedołączenie takiego dokumentu, wbrew przeciwnym twierdzeniom skarżącego, stanowi brak formalny uzupełniany w trybie art. 64 § 2 k.p.a. (podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa art. 12 ust. 6 ustawy o KSEP), pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Zdaniem organu obowiązek przedłożenia zgody współmałżonka na wpis do ewidencji producentów nie jest sporny pod względem prawnym, w sytuacji, gdy wnioskodawca oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim. Nie mają znaczenia prawnego również wyjaśnienia skarżącego, że pomiędzy małżonkami toczy się proces rozwodowy oraz że małżonkowie mają rozdzielność majątkową, nie prowadzą ani indywidualnego, ani wspólnego gospodarstwa rolnego. Rozdzielność majątkowa pomiędzy małżonkami oraz kwestia posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego mogłaby mieć ewentualnie znaczenie w sytuacji, gdyby drugi ze współmałżonków złożył wniosek o odrębny numer identyfikacyjny, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz.143; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

  1. 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
  2. 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że przed wniesieniem skargi skarżący spełnił powyższy wymóg formalny.

Należy wskazać, że bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednak mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.

W rozpoznawanej sprawie Kierownik ARiMR, podjął wprawdzie czynności procesowe, ale nie zakończył postępowania wydaniem orzeczenia. Zawiadomieniem z 22 stycznia 2026 r. na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania.

Na gruncie przewidzianej w art. 64 § 2 k.p.a. instytucji prawnej, tj. pozostawienie podania bez rozpoznania, przyjmuje się, że bezpodstawne pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie, której dotyczy podanie, pozostaje bezczynny i na tę jego bezczynność służy skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 3 września 2013 r, sygn. akt I OPS 2/13, na taki sposób załatwienia wniosku przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W takim przypadku chodzi jednak nie tyle o ocenę, czy organ działał sprawnie, ale przede wszystkim o rozstrzygnięcie, czy strona uzupełniła w terminie braki formalne podania, a tym samym, czy organ pozostawiając podanie bez rozpoznania nie naruszył prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy brak dołączenia do wniosku o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru ewidencyjnego zgody małżonka – w realiach niniejszej sprawy – prawidłowo został potraktowany przez organ jako brak formalny, którego nieuzupełnienie skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 k.p.a., czy też, jak twierdzi skarżący, organ zobowiązany był do merytorycznego rozpoznania sprawy, czego nie uczynił, popadając w stan bezczynności.

W ocenie Sądu rację ma skarżący, że w okolicznościach niniejszej sprawy, organ wadliwe zastosował instytucję pozostawienia wniosku bez rozpoznania i bezzasadnie uchylił się od merytorycznego rozpoznana sprawy.

W sytuacji faktycznej skarżącego nałożony na niego obowiązek uzyskania jakiejkolwiek zgody od żony, z którą jest skonfliktowany, pozostaje w separacji (faktycznej lub prawnej) i toczy się pomiędzy nimi postępowanie rozwodowe jest de facto niewykonalny. Skarżący zarazem złożył jasne deklaracje, że nawet nie tyle, że nie prowadzą z zoną wspólnego gospodarstwa rolnego, ile nawet w ogóle nie prowadzi jakiejkolwiek działalności rolniczej czy jakiegokolwiek gospodarstwa domowego. Słusznie przy tym skarżący powołuje się na tezy Trybunału konstytucyjnego w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt P 40/12, gdzie wyraźnie akcentuje się konieczność indywidulanego podejścia do sytuacji małżonków w związku z wystąpieniem o wpis do ewidencji producentów rolnych.

Według Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy, brak załączenia zgody małżonki skarżącego nie powinien zostać potraktowany jako brak formalny wniosku o wpis do ewidencji producentów, gdyż w odpowiedzi na wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych wniosku skarżący wskazał na szczególne okoliczności (pozostawanie w separacji małżonków, brak prowadzenia gospodarstwa rolnego), które organ winien wziąć pod uwagę i po przeprowadzeniu postępowania wydać merytoryczne rozstrzygnięcie. Sposób rozstrzygnięcia jaki podjął organ w niniejszej sprawie byłby właściwy, gdyby wnioskodawca w odpowiedzi na wezwanie organu w ogóle nie zareagował lub podał okoliczności irrelewantne, nie odnoszące się w ogóle do zagadnienia, z którym organ wiąże istnienie braku formalnego podania (wniosku). Tymczasem Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Rzeszowie dopiero w odpowiedzi na skargę dokonuje wykładni przepisów prawa materialnego, z której wywodzi określone obowiązki dla skarżącego, co przeczy stanowisku Kierownika Biura Powiatowego ARMiR, że o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania zdecydowały kwestie formalne.

W świetle okoliczności niniejszej sprawy organ do którego skarżący wniósł podanie winien dokonać merytorycznej oceny sprawy i dokonać wpisu, albo odmówić jego dokonania, przedstawiając stronie motywy takiego rozstrzygnięcia zgodnie z zasadą przekonywania i zasadą legalizmu. Takiego stanowiska merytorycznego na obecnym etapie sprawy Sąd przesądzić nie może. Brak jednak jednoznacznego stanowiska organu co do sytuacji prawnej skarżącego i jego uzasadnienia, uniemożliwia stronie po pierwsze jego zwalczanie w drodze instancji, a po drugie podjęcia odpowiednich działań, koniecznych być może według organu, do uzyskania oczekiwanego przez niego rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Przeworsku dopuścił się bezczynności i zobowiązał organ do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego z 30 grudnia 2025 r. (pkt 1 sentencji wyroku).

Oceniając charakter zaistniałej bezczynności, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., w świetle całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, Sąd uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku), co uzasadniało oddalenie skargi w zakresie dotyczącym żądania zasądzenia sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).

W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyroki NSA z: 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, 29 listopada 2018 r., II GSK 1619/18). W przekonaniu Sądu w niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, gdyż opóźnienie nie wynikało z lekceważenia przez organ zasad porządku prawnego, lecz odmiennej interpretacji przepisów i nie było nacechowane jego złą wolą. Nie występuje zatem przypuszczenie, że nałożenie grzywny jest konieczne aby wymusić prawidłowe procedowanie przez organ wniosków w zakresie dostępu do informacji publicznej.

Analiza uwarunkowań niniejszej sprawy wskazuje, że Kierownik ARMiR w Przeworsku, choć pozostawał w bezczynności, to jednak stan ten nie miał cechy rażącego naruszenia prawa. Takie orzeczenie, jak już wyżej zaznaczono, jest zastrzeżone jedynie dla najbardziej jaskrawych i niczym nieusprawiedliwionych przypadków długotrwałej bierności organów, będąc przejawem oczywistego lekceważenia prawa. W ocenianym przypadku bezczynność organu stanowiła wynik przyjętych zapatrywań i literalnej wykładni prawa, dokonywanej na tle przepisu budzącego wątpliwości interpretacyjne. Przyjęty sposób działania nie stanowił więc manifestacji nasilenia złej woli w załatwieniu tej sprawy. Te uwarunkowania przemawiały przeciwko uznaniu, że prawo w ocenianym przypadku zostało rażąco naruszone. W związku z powyższym, Sąd w punkcie 2 wyroku stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd oddalił skargę w części obejmującej żądanie przyznania skarżącemu sumy pieniężnej (4 tys. zł) wskazanej w art. 149 par. 2 w zw. z art. 154 par. 6 p.p.s.a.

Jak przekonywująco wyjaśnił NSA w wyroku z stycznia 2026 r. sygn. akt II GSK 2097/25 instytucja sumy pieniężnej, o której jest mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełnią funkcję prewencyjną, co prowadzi do wniosku, że jej podstawowym celem jest zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym w przypadku przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie. NSA wywodził, że stosowanie w/w środka, powinno następować z rozwagą oraz przy uwzględnieniu i zachowaniu obiektywnych kryteriów oceny, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, mogących nosić (czy też noszących) znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, przy jednoczesnym istnieniu uzasadnionej obawy, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Jak natomiast już wyżej wskazano, oceniany przypadek nie wpisuje się w sytuacje objęte pojęciem rażącego naruszenia prawa, a więc te, od których zależne jest wyrzeczenie Sądu przyznające skarżącemu sumę pieniężną, jak też nie wykazano realnej a jedynie potencjalnej szkodę. Pasywność organu w tej sprawie stanowiła efekt przyjęcia literalnej i formalistycznej wykładni nieprecyzyjnej regulacji prawnej, co nie uprawniało do zasądzenia oczekiwanej przez skarżącego kwoty.

Z uwagi na powyższe, Sąd, uwzględniając co do zasady skargę, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot niezbędnych kosztów postępowania w kwocie 100 zł (uiszczony wpis od skargi).

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.