Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 sierpnia 2026 r. M. T. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc zignorowanie przez organ prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2021 r., o sygn. akt III SA/Po 556/20, oraz wnosząc o zobowiązanie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS do wykonania wskazanych w skardze prawomocnych wyroków sądów poprzez dokonanie rozliczenia jego konta FUS (kompensaty) oraz stosownego aktu określającego aktualny stan rozliczeń na dzień dokonania potrącenia. Do skargi załączono m.in. ponaglenie z dnia 11 czerwca 2026 r. skierowane do Prezesa Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS za pośrednictwem Dyrektora Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w [...].
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wyjaśniając, że akta dotyczące zaskarżonego postępowania zostały przekazane wraz z odpowiedzią na odwołanie skarżącego od decyzji z dnia 13 lipca 2026 r., a sprawa została zarejestrowana w Sądzie Okręgowym w P. Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 września 2026 r., pod sygn. akt VII U 1474/26.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę m.in. wówczas, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji jest jedną z form kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, określoną w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Powyższe przepisy dopuszczają skargę w sytuacjach, gdy organ administracji pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., tj. w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...). Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jeżeli zatem w danej kategorii spraw wydawane akty administracyjne (decyzje, postanowienia itd.) nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, również sprawy ze skarg na bezczynność, polegającą na niewydaniu tychże aktów, nie należą do właściwości tego sądu.
Jak wynika z wyjaśnień organu akta dotyczące zaskarżonego postępowania zostały przekazane wraz z odpowiedzią na odwołanie skarżącego od decyzji z dnia 13 lipca 2026 r., a sprawa została zarejestrowana w Sądzie Okręgowym w P. Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 września 2026 r., pod sygn. akt VII U 1474/26.
Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm. – dalej w skrócie: "u.s.u.s.") od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3). Co do zasady zatem kontrolę zgodności z prawem działalności Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS sprawują sądy powszechne, a nie administracyjne. Do właściwości sądów administracyjnych zastrzeżono jedynie enumeratywnie wyliczone sprawy z zakresu działalności ZUS. Stosownie do art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje.
Stronie przysługuje wówczas prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Konsekwencją powyższego odesłania jest możliwość wniesienia skargi na decyzję ostateczną. Skoro zatem w tych sprawach nie jest właściwy sąd administracyjny, to skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postepowania organu wniesiona przez skarżącego w niniejszej sprawie do sądu administracyjnego była niedopuszczalna, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach, w których organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie, które może być zaskarżone do sądu administracyjnego.
Jak wynika z powołanego wcześniej art. 83 ust. 3 u.s.u.s. strona ma możliwość wniesienia, do sądu powszechnego, odwołania w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co oznaczało konieczność odrzucenia skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.