Uzasadnienie
Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gliwicach (zwany dalej: skarżącym, Prokuratorem) pismem z 11 września 2025 r., działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 8 § 1, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143) - dalej zwanej p.p.s.a., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność Rektora Politechniki Opolskiej w Opolu (zwanego dalej: organem, Rektorem) w sprawie stwierdzenia nieważności dyplomu wydanego M. O., potwierdzającego nadanie mu tytułu zawodowego licencjata.
Powołując się na art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. oraz art. 149 § 1 p.p.s.a. wniósł o:
- 1) stwierdzenie, że Rektor Politechniki Opolskiej dopuścił się bezczynności;
- 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) zobowiązanie Rektora Politechniki Opolskiej w Opolu do załatwienia wniosku Prokuratora Okręgowego w Gliwicach w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku.
W skardze, Prokurator podniósł, że pismem z 24 stycznia 2025 r. skierował do Rektora w trybie art. 182 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i art. 77 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.) wniosek, w którym domaga się wszczęcia postępowania administracyjnego, mającego na celu usunięcie stanu niezgodnego z prawem, poprzez stwierdzenie nieważności dyplomu wydanego M. O. [...] potwierdzającego nadanie mu tytułu zawodowego licencjata. W ocenie skarżącego, wniosek Prokuratora o wszczęcie postępowania administracyjnego jest wiążący dla organu administracji publicznej, na potwierdzenie czego przywołał orzecznictwo sądowoadministracyjne.
Skarżący przypomniał, że M. O. wydany został przez Politechnikę Opolską w Opolu dyplom ukończenia studiów oraz nadany mu został tytuł zawodowy licencjata. Nastąpiło to w oparciu o egzamin dyplomowy oraz złożoną [...]. pracę licencjacką pod nazwą "[...]". W ocenie Prokuratora, praca ta nie została jednak przygotowana samodzielnie przez M. O., bowiem jej napisanie zlecił on innej osobie. Jak podniósł skarżący, tak przygotowaną pracę dyplomową złożył przed komisją egzaminacyjną wyższej uczelni, zapewniając na piśmie o samodzielnym jej sporządzeniu. Na skutek powyższego, [...] wydany został ww. dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia potwierdzający nadanie tytułu zawodowego licencjata.
Natomiast, Sąd Rejonowy w O. prawomocnym wyrokiem z 5 stycznia 2021 r., sygn. akt [...], warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko M. O., czym przesądził, że ww. popełnił zarzucone mu przestępstwo z art. 272 k.k., polegające na tym, że [...] r. w O. wyłudził poświadczenie nieprawdy w postaci dyplomu potwierdzającego nadanie tytułu licencjata Politechniki Opolskiej. W ocenie skarżącego, postępowanie administracyjne nie zostało dotąd zakończone decyzją zgodnie z art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - dalej zwanej k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Podsumowując wywody skargi Prokurator podniósł, że Rektor w terminie nie rozpatrzył ponaglenia w formie postanowienia, zgodnie z art. 37 § 6 k.p.a. i wciąż pozostaje w bezczynności. Prokurator wskazał, że okoliczności sprawy pozwalają na zakwalifikowanie bierności organu jako bezczynności z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a k.p.a., bowiem organ od stycznia 2025 r. nie załatwił sprawy administracyjnej o prostym stanie faktycznym i nieskomplikowanym stanie prawnym. Rektor Politechniki Opolskiej w Opolu nie podjął w sprawie żadnych czynności procesowych i pominął milczeniem wniesione przez Prokuratora ponaglenie, które okazało się bezskuteczne.
W ocenie Prokuratora, ewidentna wadliwość cechuje postępowanie Rektora jako organu administracji publicznej, który bez żadnych ważnych przyczyn nie podjął żadnych czynności procesowych i przekroczył wszelkie terminy ustawowe do załatwienia sprawy, przy czym należy jako okoliczność obciążającą organ wskazać na konsekwencje bezczynności związane z biegiem terminu z art. 156 § 2 k.p.a., który upłynął w lipcu 2025 r. Zdaniem Prokuratora, nie ulega przy tym wątpliwości, że postępowanie w trybie art. 77 ust. 4 pkt 2 i art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce prowadzi się z zastosowaniem art. 156 - 158 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Ustosunkowując się do stawianych w niej zarzutów organ podniósł, że zarzut dotyczący dopuszczenia się przez Rektora Politechniki Opolskiej bezczynności w sprawie stwierdzenia nieważności dyplomu wydanego M. O. jest bezzasadny. Prokurator bowiem - jak wynika z przebiegu postępowania oraz akt postępowania, był informowany pisemnie o wszelkich czynnościach dokonywanych przez organ, które były dokonywane zgodnie z obowiązującymi przepisami k.p.a., w terminach przewidzianych przez przepisy prawa, co skutkowało ostatecznie wydaniem przez organ 27 marca 2025 r. decyzji nr [...]. uchylającej decyzję Komisji egzaminu dyplomowego z [...] dotyczącą nadania M. O. tytułu zawodowego licencjata oraz odmawiającej nadania M. O. tytułu zawodowego licencjata i wydania dyplomu potwierdzającego uzyskanie tytułu zawodowego licencjata. Rektor nie zgodził się także z zarzutem skargi, że w lipcu 2025 r. upłynął termin, o którym mowa w art. 156 § 2 k.p.a., skoro ww. decyzja uprawomocniła się 19 kwietnia 2025 r. Ponadto, skarżący nie przedstawił w skardze żadnych dowodów potwierdzających bezczynność organu.
Organ podsumował, że skoro zarzut bezczynności Rektora w sprawie stwierdzenia nieważności dyplomu wydanego M. O. jest bezzasadny, to tym bardziej nie mogło dojść do dopuszczenia się przez Rektora Politechniki Opolskiej bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę na bezczynność Rektora Politechniki Opolskiej. W ocenie Sądu kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu, czy przewlekłości prowadzonego przez niego postępowania miała data zakończenia przez organ prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji. Zdaniem Sądu, wobec załatwienia sprawy decyzją administracyjną, na moment wniesienia skargi zachodziła pierwotna, bo istniejąca w dniu wniesienia skargi bezprzedmiotowość postępowania, ze względu iż w dniu wniesienia skargi nie istniał stan bezczynności.
W skardze kasacyjnej Prokurator zaskarżył wydane postanowienie w całości oraz podniósł zarzut naruszenia przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., polegający na jego niewłaściwym zastosowaniu, poprzez odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność z innych przyczyn, aniżeli wymienione w art. 58 § 1 pkt 1 – 5a p.p.s.a., w związku z przyjęciem, że organ nie pozostaje w bezczynności, bowiem decyzją z dnia 27 marca 2025 r. załatwił on sprawę w sposób ostateczny, zanim skarga została wniesiona, w sytuacji, gdy skarga wniesiona została w chwili, w której organ administracji publicznej pozostawał w bezczynności, ponieważ decyzją z dnia 27 marca 2025 r. załatwił on sprawę w sposób ostateczny, zanim skarga została wniesiona, w sytuacji, gdy skarga wniesiona została w chwili, w której organ administracji publicznej pozostawał w bezczynności, ponieważ decyzja z dnia 27 marca 2025 r. nie załatwiła co do meritum sprawy administracyjnej, objętej wnioskiem Prokuratora, co sprawia, że nie zachodziła podstawa do odrzucenia skargi, przy czym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec podniesionego zarzutu Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2026 r. sygn. akt III OSK 355/26 Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę Prokuratora. Sąd uznał zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. za zasadny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew zapatrywaniu Sądu I instancji, wniesione przez Prokuratora środki prawne w postaci sprzeciwu i wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego nie dotyczą tej samej sprawy administracyjnej. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy organ rozpatrzył wyłącznie wniosek o wznowienie postępowania, pozostawiając bez rozpatrzenia wniosek w przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa niniejsza była przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego na skutek skargi kasacyjnej złożonej przez Prokuratora od postanowienia tut. Sądu z 18 grudnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania
Ponadto zauważyć należy, że wyroki NSA objęte są dyspozycją przepisu art. 153 p.p.s.a, w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Na mocy tego przepisu sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku NSA związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku. Użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" wykracza swym zakresem poza samą tylko "wykładnię prawa", gdyż zawiera się w nim nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie stwierdzenia niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne.
Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" - stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej - dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uw. 2, 4 i 9 do art. 153).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest zatem wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w postanowieniu NSA z 27 marca 2026 r. sygn. akt III OSK 355/26
W wydanym postanowieniu NSA podniósł, że w okolicznościach sprawy organ rozpatrzył wyłącznie wniosek o wznowienie postępowania, co stanowi odrębny przedmiot sprawy od sprawy zainicjowanej sprzeciwem dotyczącym stwierdzenia nieważności dyplomu. NSA wskazał, iż decyzja z 27 marca 2025 r., nr [...], która w ocenie organu, jak i sądu I instancji, miała zakończyć postępowanie zainicjowane zarówno wnioskiem Prokuratora o wznowienie postępowania i sprzeciwem zawierającym żądanie stwierdzenia nieważności decyzji odnosi się wyłącznie do uchylenia decyzji Komisji egzaminu dyplomowego z [...]., dotyczącej nadania M. O. tytułu zawodowego licencjata i odmowy nadania ww. studentowi tytułu zawodowego licencjata oraz wydania dyplomu potwierdzającego uzyskanie tytułu zawodowego licencjata, natomiast w decyzji nie rozpoznano żądania stwierdzenia nieważności ww. dyplomu. NSA zaznaczył, że podstawą prawną decyzji jest art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., a w uzasadnieniu decyzji organ odnosi się wyłącznie do żądania zawartego w piśmie Prokuratora z 16 stycznia 2025 r., dotyczącego wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie z wniosku M. O. o nadanie mu tytułu zawodowego licencjata.
W ocenie NSA, wbrew ustaleniom Sądu I instancji, nie jest prawdą iż "przedmiotem jednego postępowania organ uczynił – jak wynika z podstawy i uzasadnienia postanowienia z 12 lutego 2025 r. – zarówno wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie nadania tytułu zawodowego, jak i stwierdzenia nieważności dyplomu". Zdaniem NSA analiza zarówno ww. postanowienia, jak i decyzji z 27 marca 2025 r., wyraźnie wskazuje, iż organ nie odniósł się i ostatecznie nie uczynił przedmiotem zakończonego decyzją ostateczną postępowania sprawy ze sprzeciwu dotyczącego stwierdzenia nieważności dyplomu wydanego M. O. [...] potwierdzającego nadanie mu tytułu zawodowego licencjata. Tym samym w ocenie NSA bezprzedmiotowe są rozważania Sądu I instancji dotyczące zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze uznanie jako zasadnego zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność z innych przyczyn, aniżeli wymienione w art. 58 § 1 pkt 1 – 5a p.p.s.a., w związku z przyjęciem, że organ nie pozostaje w bezczynności, bowiem decyzją z dnia 27 marca 2025 r. załatwił on sprawę w sposób ostateczny, zanim skarga została wniesiona, w sytuacji, gdy skarga wniesiona została w chwili, w której organ administracji publicznej pozostawał w bezczynności, ponieważ decyzją z dnia 27 marca 2025 r. załatwił on sprawę w sposób ostateczny, zanim skarga została wniesiona – koniecznym stało się ponowne rozpatrzenie przez organ sprawy w zakresie żądania stwierdzenia nieważności dyplomu.
Wobec takiego stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu ww. postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, związany przedstawioną oceną prawną, uznał, że Rektor Politechniki Opolskiej pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku Prokuratora dotyczącego stwierdzenia nieważności dyplomu, bowiem decyzja z 27 marca 2025 r. nie załatwiła co do meritum sprawy administracyjnej, objętej wnioskiem Prokuratora w przedmiotowym zakresie. W konsekwencji należało przyjąć, że organ pozostawał w bezczynności poprzez niepodjęcie czynności w zakresie stwierdzenia nieważności dyplomu wydanego M. O. Uchylenie decyzji Komisji egzaminu dyplomowego z [...] dotyczącej nadania M. O. tytułu zawodowego licencjata oraz odmowa nadania ww. studentowi tytułu zawodowego licencjata i wydania dyplomu potwierdzającego uzyskanie tytułu zawodowego licencjata - nie zwalniały organu z obowiązku podjęcia pozostałego rozstrzygnięcia, tj. orzeczenia w kwestii żądania stwierdzenia nieważności ww. dyplomu.
Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności, wskazać należy iż zgodnie z orzecznictwem i doktryną z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Jest to zatem istniejący obiektywnie stan niewydania decyzji mimo upływu terminu załatwienia sprawy, niezależnie od przyczyny przekroczenia tego terminu. W tym miejscu należy wskazać, że bez znaczenia jest stopień w jakim bezczynność była spowodowana działaniami lub zaniechaniem organu, a w jakim wynikła z przyczyn obiektywnych. Okolicznościami wyłączającymi stwierdzenie bezczynności organu nie są w szczególności niedobory kadrowe, czy też ponadprzeciętny wpływ spraw rozpoznawanych przez organ (wyrok NSA z 21 grudnia 1999 r., V SAB 147/99, PiP 2000, nr 7, s. 111).
Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd zobowiązany jest do oceny czy bezczynność ta miała kwalifikowaną postać tj. czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O zaistnieniu bezczynności z rażącym naruszeniem prawa można mówić w sytuacji, gdy wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Oznacza to wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, która ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa (wyrok NSA z dnia 27 maja 2021 r., I FSK 644/21).
Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Nie każde naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły lub wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Stąd w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia.
W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że organ, nie odnosząc się i nie czyniąc przedmiotem zakończonego decyzją ostateczną postępowania sprawy z wniosku dotyczącego stwierdzenia nieważności dyplomu wydanego M. O. [...] r. potwierdzającego nadanie mu tytułu zawodowego licencjata nie dopuścił się rażącej bezczynności. Sąd dostrzegł okoliczności, które przemawiały za niekwalifikowaniem bezczynności w kategoriach naruszenia rażącego. Co prawda w sprawie biorąc pod uwagę kwestie formalne, rację ma Prokurator, że złożony przez niego wniosek nie został rozpoznany przez organ od stycznia 2025 r. Z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że za bezczynność organu administracji publicznej należy uznać taki stan postępowania, w którym organ administracji publicznej prowadzący postępowanie narusza obowiązujący w tym postępowaniu termin załatwienia sprawy administracyjnej albo termin ustalony zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie.
Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Nie ma zatem znaczenia, czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności znaczącego przekroczenia terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Niemniej jednak uwzględnił również pozostałe okoliczności.
W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy, należało wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów, ale również specyficzne okoliczności niniejszej sprawy. W tym miejscu zdaniem Sądu należy podkreślić, że w sprawie M. O. postępowanie zostało zainicjowane przez prokuratora dwoma środkami, tj. sprzeciwem i wnioskiem opisanym powyżej, a organ błędnie ocenił, że oba te środki prawne stały się przedmiotem rozpatrzenia w ramach jednej sprawy i jednego postępowania, które zakończyło się wydaniem 27 marca 2025 r. decyzji mocą, której uchylono decyzję Komisji egzaminu dyplomowego z [...]., dotyczącą nadania M. O. tytułu zawodowego licencjata i odmówiono ww. nadania tytułu zawodowego licencjata i wydania dyplomu potwierdzającego uzyskanie tytułu zawodowego licencjata. W uzasadnieniu decyzji organ w części historycznej przywołał zarówno wniesiony przez prokuratora sprzeciw datowany na 16 stycznia 2025 r., jak i datowany na 17 stycznia 2025 r., wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego na celu usunięcie stanu niezgodnego z prawem, poprzez stwierdzenie nieważności dyplomu wydanego [...] r. (zob. trzeci akapit od góry).
Decyzja ta została doręczona 4 kwietnia 2025 r. do Prokuratury Okręgowej w Gliwicach. Decyzją tą uchylono decyzję Komisji egzaminu dyplomowego z [...]. dotyczącą nadania M. O. tytułu zawodowego licencjata oraz odmówiono nadania M. O. tytułu zawodowego licencjata i wydania dyplomu potwierdzającego uzyskanie tytułu zawodowego licencjata. W tej sytuacji, a na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia III OSK 355/26 (str. 5 uzasadnienia), na chwilę obecną dyplom objęty sprzeciwem zawierającym żądanie stwierdzenia nieważności został wyeliminowany z obrotu prawnego, co prawda postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności tego dyplomu powinno doczekać się reakcji organu, niemniej jednak w ocenie Sądu okoliczności wyeliminowania z obrotu prawnego - w wyniku wznowienia postępowania - dyplomu wydanego M. O., ma istotne znacznie dla oceny, tego czy bezczynność organu w niniejszym postępowaniu miała charakter rażący.
Dokonując tej oceny, Sąd uwzględnił, ujawniony tok procedowania organu, który błędnie przyjął, że przedmiotem postępowania zakończonego decyzją z 27 marca 2025 r. uczynił zarówno wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie nadania tytułu zawodowego, jak i żądanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu odnoszącego się do tego samego tytułu zawodowego. Z wyjaśnień organu wynika, że organ przyjął, że zarówno sprzeciw jak i wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego na celu usunięcie stanu niezgodnego z prawem, przez stwierdzenie nieważności dyplomu wydanego [...], został załatwiony decyzją z 27 marca 2025 r. Decyzją tą uchylono bowiem decyzję Komisji egzaminu dyplomowego z [...] dotyczącą nadania M. O. tytułu zawodowego licencjata oraz odmówiono nadania M. O. tytułu zawodowego licencjata i wydania dyplomu potwierdzającego uzyskanie tytułu zawodowego licencjata.
Tymczasem o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest jednocześnie efektem działań bądź zaniechań organów spowodowanych przykładowo celowym unikaniem podejmowania rozstrzygnięcia lub lekceważenia praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyrok NSA z 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15). Zagadnienie charakteru bezczynności trzeba ocenić przez pryzmat rodzaju i stanu danej sprawy, bo na przykład nie jest uznawana za bezczynność z rażącym naruszeniem prawa sytuacja, w której do niezałatwienia sprawy dochodzi z powodu błędnych działań organu wynikających z oceny wniosku strony.
Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa ujmuje się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której to naruszenie jest oczywiste. Jest to stan, w którym naruszenie to jest także istotne, a więc niedające się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W świetle orzecznictwa oceniając charakter bezczynności nie można pominąć więc charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia.
Zdaniem Sądu, okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że formalny brak załatwienia żądania w zakresie stwierdzenia nieważności dyplomu, wynikał z błędnego przekonania organu, iż wydanie decyzji z 27 marca 2025 r., którą uchylono decyzję Komisji egzaminu dyplomowego z [...] dotyczącą nadania M. O. tytułu zawodowego licencjata oraz odmówiono nadania M. O. tytułu zawodowego licencjata i wydania dyplomu potwierdzającego uzyskanie tytułu zawodowego licencjata, załatwia również kwestie związane z załatwieniem żądania odnoszącego się do stwierdzenia nieważności tego dyplomu. Argumentację tę wzmacnia dodatkowo okoliczności, iż ocena organu został podzielona przez sąd I instancji - uzasadnienie w postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 18 grudnia 2025 r., sygn. akt I SAB/Op 92/95, a zakwestionowana w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2026 r., sygn. akt III OSK 355/26.
Powyższe w ocenie Sądu wskazanie, iż do niezałatwienia sprawy doszło w istocie z powodu błędnych działań organu wynikających z oceny wniosku strony i zakresu skutków wynikających z wydanej przez organ decyzji z 27 marca 2025 r.
Z uwagi na powyżej przedstawioną ocenę charakteru bezczynności organu, Sąd nie znalazł powodów do nałożenia na organ grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.
Jak wynika z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Przepis art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie określa przy tym, jakimi kryteriami powinien kierować się sąd, określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych w nim działań. W związku z tym należy przyjąć, że sąd dysponuje w tym zakresie swobodą, przy czym powinien kierować się przede wszystkim interesem strony, a jako wytyczne traktować terminy ustawowe do załatwiania spraw w postępowaniu, w którym nastąpiła bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej. Wobec braku informacji o wydaniu decyzji lub innego aktu kończącego postępowanie w sprawie, Sąd zobowiązał organ do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 30 dni, mając na względzie charakter sprawy oraz dotychczasowy okres zwłoki oraz podstawowe terminy przewidziane dla załatwienia sprawy przez organ.
Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.