Uzasadnienie
W dniu 21 stycznia 2026 r. do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ostrowcu Świętokrzyskim wpłynęła skierowana do tut. Sądu skarga W. C. na bezczynność Dyrektora Centrum w zakresie rozpoznania jego wniosku z 22 kwietnia 2025 r. o dofinansowanie w ramach programu PFRON "Aktywny samorząd" Moduł I Obszar C Zadanie 5 pomoc w zakupie skutera inwalidzkiego o napędzie elektrycznym. Skarżący wniósł o:
- • stwierdzenie bezczynności organu w przedmiocie wniosku z 22 kwietnia 2025 r.;
- • zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w terminie 14 dni;
- • stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażący;
- • zasądzenie od kosztów postępowania;
- • zobowiązanie organu do przekazania kompletnych akt sprawy.
Skarżący podał, że organ nie wydał decyzji, a jedynie przesłał pismo z 21 maja 2025 r., w którym poinformował, że w 2023 r. skarżący ubiegał się w Centrum o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych i stwierdzono, że posiada na nieruchomości wpis hipoteki przymusowej na rzecz PFRON. W tej sytuacji został wezwany do dostarczenia dokumentu potwierdzającego, że wpis hipoteki jest niezgodny z prawem lub potwierdzającego wykreślenie hipoteki. W odpowiedzi skarżący 2 lipca 2025 r. doręczył do Centrum pismo informujące o niezgodnym z prawem wpisie o hipotece. Organ jednak nadal nie wydał decyzji, a jedynie 17 września 2025 r. przesłał pismo informujące, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko o odmowie dofinansowania i dodatkowo wskazując na prowadzone wobec wnioskodawcy postępowanie windykacyjne przez komornika przy Sądzie Rejonowym w Ostrowcu Świętokrzyskim. W dniu 21 listopada 2025 r. skarżący złożył do Centrum kolejne pismo wskazując, że dotąd nie została wydana decyzja.
Organ uzasadnił brak decyzji tym, że program "Aktywny samorząd" został przyjęty uchwałą Rady Nadzorczej PFRON, która nie stanowi aktu prawa powszechnie obowiązującego, a zatem organ nie ma obowiązku wydani decyzji. W piśmie z 26 listopada 2025 r. organ wskazuje też, że skarżący zalega wobec PFRON, co jest nieprawdą. Ewentualne roszczenia PFRON z 2025 r. są przedawnione. Sprawa o niezgodny z prawem wpis hipoteki zakończyła się korzystnym dla skarżącego orzeczeniem Sądu Okręgowego w Kielcach, który prawomocnym postanowieniem z 23 października 2025 r., sygn. II Ca [...], nakazał uchylić wpis hipoteki przymusowej nr 9 i 10. W dniu 17 listopada 2025 r. skarżący wniósł o wykreślenie wpisu hipoteki.
Odnośnie do postępowania egzekucyjnego, które miało być wobec skarżącego prowadzone od 2015 r., a o którym nie wiedział, skarżący wyjaśnił, że postępowanie to prowadził komornik sądowy pod sygn. Km [...]. Zostało ono umorzone w 2016 r.
W skardze zarzucono organowi:
- 1. rażące naruszenie art. 104 k.p.a. poprzez niewydanie decyzji administracyjnej;
- 2. naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony prawa do odwołania, kontroli instancyjnej i sądowej rozstrzygnięcia;
- 3. błędną wykładnię art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.;
- 4. naruszenie art. 32 i art. 77 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie wnioskodawców i oparcie rozstrzygnięcia na nieistniejących zaległościach, przedawnionych roszczeniach, umorzonym postępowaniu egzekucyjnym, prawomocnie wykreślonej hipotece;
- 5. naruszenie standardów UE – art. 41 Karty Praw Podstawowych UE (prawo do dobrej administracji).
O rażącym charakterze bezczynności świadczy zdaniem skarżącego to, ze organ kilkakrotnie rozpoznał sprawę merytorycznie, świadomie odmówił wydania decyzji, uniemożliwił kontrolę instancyjną i sądową.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor PCPR w Ostrowcu Świętokrzyskim wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że jak ustalono w toku weryfikacji wniosku skarżący posiada wymagalne zobowiązania wobec Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), dlatego wniosek został rozpatrzony negatywnie, o czym poinformowano skarżącego w piśmie z 17 września 2025 r. Zobowiązanie wynikało z dokumentacji przedłożonej przez skarżącego do wniosku z 1 lutego 2023 r. o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania. W szczególności dotyczyło to informacji uwzględnionych w księdze wieczystej Nr [...] nieruchomości położonej przy ul. Ż. [...] w Ostrowcu Świętokrzyskim. Z treści odpisu wynikało, że dla nieruchomości została wpisana hipoteka przymusowa w wysokości 1 284 033,51 zł na rzecz PFRON. PCPR w celu weryfikacji przedmiotowych danych zwróciło się w drodze pisemnej do skarżącego o ustosunkowanie się i złożenie wyjaśnień w przedmiotowej sprawie.
Jednocześnie pismem z 8 sierpnia 2025 r. zwróciło się do PFRON z prośbą o udzielenie pisemnej informacji na temat posiadania przez skarżącego wymagalnych zobowiązań wobec Funduszu. W odpowiedzi PFRON pismem z 2 września 2025 r. wyjaśnił, że wobec skarżącego prowadzone jest w trybie cywilnym postępowanie windykacyjne przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ostrowcu Świętokrzyskim wszczęte wnioskiem z 12 stycznia 2015 r. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim - sygn. II K [...] opatrzonego klauzulą wykonalności. Stan zadłużenia z tego tytułu wynosił 404.368,59 zł, tj. pełna kwota zasądzonego naprawienia szkody oraz koszty w łącznej wysokości 1 959,30 zł. W tej sytuacji PCPR podjął decyzję o odmowie przyznania skarżącemu przedmiotowego dofinansowania, o czym skarżący został poinformowany pismem z 17 września 2025 r., nr ON.610.ASC5.WNIOSEK.00001.2025.
W piśmie z 14 marca 2026 r. ("Odpowiedź na stanowisko organu") skarżący wskazał, że organ pozostaje w bezczynności a przedstawiona argumentacja nie uzasadnia niewydania decyzji administracyjnej. Organ ograniczył się do ogólnikowego stwierdzenia, że wnioskowane dofinansowanie nie spełnia przesłanek programu, nie przeprowadzając rzetelnej analizy rzeczywistych potrzeb wynikających z niepełnosprawności skarżącego. Skarżący zarzucił więc organowi brak odniesienia się do wszystkich przedstawionych okoliczności i dokumentów potwierdzających potrzebę przyznania dofinansowania. W przesłanej skarżącemu dokumentacji brak jest dokumentacji oceny, protokołu komisji, oceny wniosku, listy rankingowej. Uznając takie działanie za naruszenie zasady prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym wniósł o jej uchylenie.
W dalszej części pisma skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 2 k.p.a. Mimo upływu znacznego czasu organ nie wydał w sprawie decyzji administracyjnej, co stanowi naruszenie art. 35 i art. 36 k.p.a. W piśmie zarzucono ponadto naruszenie art. 2, art. 6, art. 7, art. 32, art. 69 Konstytucji RP. Na poparcie swego stanowiska skarżący przywołał liczne wyroki sądów administracyjnych.
Zdaniem skarżącego długotrwała bezczynność organu narusza prawa strony oraz zasadę zaufania obywatela do organów państwa, dlatego uzasadnione jest przyznanie również sumy pieniężnej przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a. We wniosku końcowym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji PCPR, zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie jego wniosku, do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, przeprowadzenie przez organ ponownego postępowania z uwzględnieniem wszystkich przedstawionych przez stronę dowodów, rzeczywistego celu programów wsparcia ze środków PFRON, indywidualnej oceny życiowej i zdrowotnej strony, zasądzenie kosztów postępowania.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, gdyż zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie w części.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej. Dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis artykuł 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżący spełnił ten formalny wymóg wniesienia skargi. Zdaniem sądu jako ponaglenie należy potraktować pismo skarżącego z dnia 21 listopada 2025 r., w którym zwrócił się z wnioskiem o wydanie formalnej decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. Oprócz opisanego żądania, w piśmie tym skarżący wyraźnie wskazał, że brak rozstrzygnięcia jego sprawy w formie decyzji administracyjnej będzie skutkowało wniesieniem skargi na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej. Bezczynność organu zawsze będzie się wiązać z naruszeniem prawa - naruszeniem ciążącego na organie administracji publicznej prawnego obowiązku realizacji posiadanej przez niego określonej przepisami kompetencji (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 20, 92 i nast.).
Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Podsumowując, przez bezczynność należy rozumieć istniejący obiektywnie stan niewydania decyzji mimo upływu terminu załatwienia sprawy - niezależnie od przyczyny przekroczenia terminu oraz niezależnie od tego, czy jest to termin ustawowy, czy wyznaczony przez organ administracji (por. np. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 25 listopada 2013 r., I OPS 12/13, to i przywołane w dalszej części uzasadnienia orzeczenia dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić należy, że art. 149 § 1 p.p.s.a. dotyczy organu. Zadania i kompetencje są bowiem przypisane organowi administracji, a nie tym jednostkom organizacyjnym, które faktycznie wykonują te zadania. Urząd jest jednostką organizacyjną nieposiadającą własnych zadań i kompetencji, które mogłyby być realizowane w stosunku do podmiotów pozostających na zewnątrz aparatu administracyjnego. Tym samym bezczynność dotyczyła Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ostrowcu Świętokrzyskim, a nie Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ostrowcu Świętokrzyskim.
Z akt sprawy wynika, że skarżący wnioskiem z 22 kwietnia 2025 r. zwrócił się o przyznanie dofinansowania ze środków PFRON – pomoc w zakupie skutera inwalidzkiego o napędzie elektrycznym. W następstwie rozpatrzenia tego wniosku, organ pismem z 17 września 2025 r. poinformował go o negatywnym rozpatrzeniu ww. wniosku.
Podstawę do rozpatrzenia ww. wniosku stanowiło rozporządzenie wydane na podstawie art. 35a ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 913; ze zm.; dalej: "ustawa"). Stosownie do § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 926; dalej: "rozporządzenie"), dofinansowanie zadań ze środków Funduszu następuje na pisemny wniosek złożony odpowiednio do powiatowego centrum pomocy rodzinie lub powiatowego urzędu pracy, właściwego dla miejsca zamieszkania - w przypadku osoby niepełnosprawnej. Wniosek osoby niepełnosprawnej o dofinansowanie ze środków Funduszu powinien spełniać wymogi formalne określone w § 11 ust. 1 i 4 rozporządzenia.
Właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego w terminie 10 dni od dnia złożenia wniosku informuje podmiot, który złożył wniosek, o występujących we wniosku uchybieniach, które powinny zostać usunięte w terminie 30 dni. Nieusunięcie ich w wyznaczonym terminie powoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia (§ 12 ust. 3 rozporządzenia). Przepis § 12 ust. 3a rozporządzenia stanowi zaś, że właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku. Wniosek o dofinansowanie usług tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika rozpatrywany jest niezwłocznie, nie dłużej jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku.
Natomiast z § 12 ust. 3b rozporządzenia wynika, że właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku w terminie 7 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku. Z kolei w myśl § 12 ust. 5 rozporządzenia w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku złożonego wraz z dokumentami, o których mowa w § 11 ust. 4 pkt 2 lit. b, właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego wystawia zaświadczenie o wysokości przyznanego dofinansowania zawierające: 1) nieprzekraczalny termin dostarczenia przez wnioskodawcę dokumentów określonych w § 11 ust. 4 pkt 2 lit. a, uwzględniający termin wskazany w ofercie;
2) zobowiązanie jednostki samorządu terytorialnego do przekazania dofinansowania, po spełnieniu warunku, o którym mowa w pkt 1, na konto świadczeniodawcy realizującego zlecenie w ciągu 10 dni od dnia otrzymania dokumentów. Podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym, osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej (§ 14 ust. 1 rozporządzenia).
W świetle powyższych regulacji procedowanie w sprawie z wniosku o dofinansowanie ma doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia, które stanowi rozstrzygnięcie indywidualne, dotyczące praw jednostki. Nie może więc budzić wątpliwości, że negatywne rozpatrzenie wniosku skutkuje brakiem możliwości zawarcia umowy, o której mowa w § 14 ust. 1 rozporządzenia i brakiem roszczenia w zakresie domagania się rozpoznania sprawy przed sądem powszechnym. W konsekwencji, mając na uwadze z jednej strony konieczność zagwarantowania wnioskodawcy prawa do sądu, o którym stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a z drugiej strony - niewskazanie w przepisach ustawy oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia formy, jaką przybiera informacja, o której mowa w § 12 ust. 3b rozporządzenia, uznać należy, że wspomniana informacja stanowi decyzję administracyjną, ze wszelkimi tego konsekwencjami. Za taką kwalifikacją prawnej formy informacji, o której stanowi § 12 ust. 3b rozporządzenia przemawia również treść art. 66 ustawy, który przewiduje, że w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy.
Powyższa regulacja stanowi podstawę do zastosowania art. 104 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Przy zastosowaniu takiej wykładni podstawą do zaskarżenia do sądu administracyjnego jest art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., zaś w administracyjnym toku instancji przysługuje prawo wniesienia odwołania na podstawie art. 127 § 1 i 2 k.p.a.
W ślad za stanowiskiem przyjętym w uchwale NSA z 24 maja 2012 r., sygn. II GPS 1/12, powtórzyć należy, że w judykaturze oraz w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że w przypadkach, gdy ustawodawca upoważnił organ administracji do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy jednostki, natomiast nie wskazał wyraźnie formy prawnej działania organu, należy kierować się tzw. domniemaniem rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Przy czym domniemanie rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej jest konsekwencją zasady prawa do procesu administracyjnego, które ma podstawowe znaczenie dla interpretacji przepisów prawa materialnego w kwestii formy rozstrzygnięcia sprawy, w kierunku przyjęcia zasady załatwiania spraw jednostki w formie decyzji administracyjnej, gdy przepis prawa materialnego nie przyjmuje expressis verbis innej formy załatwienia sprawy. W obecnych uwarunkowaniach ustrojowych funkcjonowania administracji publicznej domniemanie rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej jest konsekwencją "prawa do procesu administracyjnego", wynikającego z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).
Ponadto, rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania dofinansowania ze środków PFRON jest podejmowane na zasadzie uznania administracyjnego (§ 2 rozporządzenia), co tym bardziej uzasadnia konieczność zagwarantowania wnioskodawcy możliwości wszczęcia skutecznej kontroli sądowej, której przedmiotem powinna być ocena, czy organ w sposób zgodny z prawem skorzystał z przysługującej mu kompetencji, a w szczególności, czy w sposób należyty zbadał wniosek osoby ubiegającej się o świadczenie pod kątem spełnienia przewidzianych prawem przesłanek, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd podzielił stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 12 grudnia 2017 r., sygn. II GSK 2835/17, zgodnie z którym pomimo tego, że zarówno ustawa, jak i wydane na jej podstawie rozporządzenie, wprost nie wymagają wydania decyzji administracyjnej, to w przypadku odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON, taka odmowa powinna mieć formę decyzji administracyjnej. Decyzja ta stanowi kwalifikowaną formę aktu administracyjnego z uwagi na to, że jej podejmowanie następuje w prawnie uregulowanym trybie (w postępowaniu administracyjnym). Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny.
Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).
Uznając zatem, że negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o dofinansowanie z PFRON - pomoc w zakupie skutera inwalidzkiego, powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej, wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie pismem z 17 września 2025 r. poinformowano skarżącego o negatywnym rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku. Wskazane pismo nie stanowi decyzji, bowiem nie zawiera wszystkich elementów wymaganych przez art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W szczególności nie zawiera takich obligatoryjnych elementów pozwalających na zakwalifikowanie go, jako decyzji administracyjnej, jak: podstawy prawnej, uzasadnienia prawnego, pouczenia o środkach zaskarżenia. Pismo zostało podpisane przez Dyrektora PCPR.
Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu wzorzec kontroli działania organu w kontekście zarzucanej mu bezczynności stanowić winny przywołane wyżej przepisy procesowe dotyczące załatwienia spraw zawarte w k.p.a. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wystąpił okres, który kwalifikować należy jako bezczynność postępowania. Dyrektor PCPR zobowiązany był do wydania decyzji - wyartykułowania swego stanowiska w sposób formalny - czego nie uczynił. Organ działał więc w warunkach bezczynności przekraczającej terminy załatwienia sprawy wyznaczone w art. 35 § 3 k.p.a., nawet dla spraw szczególnie skomplikowanych.
Skoro organ nie załatwił wniosku skarżącego poprzez wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia, to niewątpliwie doszło do zarzucanej skargą bezczynności, o czym sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec braku informacji o wydaniu decyzji w sprawie, należało zobowiązać organ do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu organowi akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt 1 wyroku).
Jednocześnie obowiązkiem sądu było określenie, czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość stwierdzonego naruszenia. Ocena ta powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności, jak i jej powodów. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, ale musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia z taką sytuacją rażącego naruszenia prawa nie mamy do czynienia, albowiem organ udzielił odpowiedzi na wniosek, pozostając w błędnym przekonaniu, że wystosowana do skarżącego informacja pisemna jest wystarczająca. Działanie takie nie świadczy jednak, w ocenie sądu, o lekceważeniu ciążących na organie obowiązków, lecz o nieprawidłowej interpretacji przepisów prawa.
Wskazać należy, że rażące naruszenie prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Przypomnieć zatem trzeba, że podstawą prawną działania organu był § 12 ust. 3b rozporządzenia, z którego wynika, że właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku w terminie 7 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku. Przepis ten nie stanowi o obowiązku załatwienia sprawy w formie decyzji. Organ zastosował ten przepis w zgodzie z jego bezpośrednim rozumieniem. Działanie organu nie było działaniem noszącym cechy wyraźnej sprzeczności z prawem. Interpretacja tego przepisu wymagała sięgnięcia po inne metody wykładni, poza wykładnią językową. Nie bez znaczenia jest również fakt, że w samym orzecznictwie sądowoadministracyjnym kwestia analizowanej bezczynności nie jest postrzegana jednolicie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić.
W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności (por wyroki: WSA we Wrocławiu z 16 listopada 2023 r., sygn. II SAB/Wr 354/23; WSA w Gdańsku z 15 listopada 2023 r., sygn. II SAB/Gd 75/23).
W niniejszej sprawie organ każdorazowo reagował na aktywność procesową skarżącego. Nie pozostał bierny. Rozpatrzył wniosek. Końcowo wyraził swoje stanowisko, choć nie uczynił tego w przewidzianej prawem formie. Działanie organu nie było również działaniem cechującym się brakiem jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W okolicznościach tej sprawy, sąd uznał, że bezczynność nie stanowiła naruszenia prawa o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Z powyższych względów Sąd, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził w punkcie 2 sentencji wyroku, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Z tych samym powodów sąd nie znalazł także uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. daje sądowi możliwość, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy, wymierzenia organowi grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej.
Sąd powinien przy tym przede wszystkim mieć na uwadze funkcje, jakie środki te pełnią. Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Z kolei, suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego - charakter kompensacyjny. Ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, a także czy uzasadniają konieczność zrekompensowania tego faktu skarżącemu (por. wyroki: NSA z 26 stycznia 2022 r., sygn. II OSK 2402/21, WSA w Gdańsku z 3 marca 2022 r., sygn. III SAB/Gd 129/21).
Zauważyć przy tym należy, że fakt bezczynności (nawet w stopniu rażącym), sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu (stanowi jego dyskrecjonalne uprawnienie), a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien przy tym zawierać uzasadnienie, w którym skarżący winien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością organu. Aktywność sądu w takiej sytuacji jest uwarunkowana wskazaną argumentacją (por. wyroki WSA w Gdańsku: z 3 listopada 2021 r., sygn. II SAB/Gd 105/21, z 13 lipca 2022 r., sygn. II SAB/Gd 56/22). W złożonej skardze i piśmie procesowym nie przedstawiono takiego uzasadnienia i nie wskazano na ewentualny uszczerbek skarżącego.
Nie zasługiwał także na uwzględnienie wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący nie był zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i nie wykazał, by poniósł inne koszty w rozumieniu art. 205 § 1 p.p.s.a. (koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie). W konsekwencji powyższego w punkcie 3 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd oddalił skargę w pozostałej części.
Wskazać również należy, że zobowiązanie organu do przekazania kompletnych akt sprawy wynika wprost z treści art. 54 § 2 zd. 1 p.p.s.a. stanowiącego, że organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W niniejszej sprawie organ wywiązał się z tego obowiązku.