Uzasadnienie
W rozpatrywanej sprawie, w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł, skarżąca spółka reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Zarządzeniem z dnia 28 marca 2011 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek strony bez rozpoznania z uwagi na niezłożenie przez stronę – pomimo wezwania – w wyznaczonym terminie wymaganego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 7 kwietnia 2011 r. strona wniosła sprzeciw od zarządzenia referendarza wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka wskazała, że pomimo rosnących na przestrzeni wcześniejszych lat wyników finansowych (zysk za 2009 r. w kwocie 4.000.000 zł), znalazła się w trudnej sytuacji finansowej ("na skraju bankructwa") na skutek działania organów państwowych, które doprowadziły do "zaniku branży" i straty w jej działalności w 2010 r. w kwocie 3.494.963,42 zł. Podkreśliła, że skutkiem działania organów administracji państwowej polegającego na tym, że spółce odmówiono wydania decyzji na użytkowanie nowych automatów, pomimo złożenia kompletnych wniosków na długi czas przed wejściem w życie ustawy o grach hazardowych, liczba posiadanych przez spółkę i generujących zyski automatów do gry spadła z 685 na koniec 2009 r. do 68 na koniec roku 2010.
Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego/majątku/środków finansowych spółki wynosi 1.968.000 zł, wartość środków w trwałych 1.702.274,34 zł, wysokość strat za ostatni rok obrotowy wynosi – 3.494.963,42 zł. Ze stanu rachunków bankowych spółki wynika, że na jednym z rachunków strona posiada kwotę w wysokości 33.921,31 zł, na pozostałych dwóch odpowiednio: 0 zł oraz – 1.095,86 zł.
W sprzeciwie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia, wskazując iż omyłkowo nie złożyła wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu. Jednocześnie strona przedłożyła do akt sprawy następujące dokumenty: odpis zeznania CIT-8 za lata 2008-2009, uwierzytelniony odpis deklaracji VAT-7D za II, III oraz IV kwartał 2010 r., wyciągi z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych za okres od 1 grudnia 2010 r. do 28 lutego 2011 r., bilans i rachunek zysków i strat za 2009 r., kserokopię jednolitego tekstu umowy spółki, rachunek zysków i strat za 2010 r. Z przedłożonych dokumentów, ponad oświadczone wcześniej fakty wynika, że w latach 2008 i 2009 spółka osiągnęła dochód w kwocie odpowiednio 1.631.828,38 zł i 1.473.619,59 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 48.540.872,55 zł i 53.405,869,09 zł), oraz że w drugim, trzecim i czwartym kwartale roku 2010 dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio 2.420.328 zł, 1.192.580 zł i 1.150.874 zł. Z historii rachunków bankowych oddziału spółki z siedzibą w K. wynika, że w okresie od dnia 1 grudnia 2010 r. do dnia 28 lutego 2011 r. przeprowadzona została (w dniu 3 grudnia 2010 r.) jedna operacja - wpłata przez spółkę "A" S.A. z siedzibą w W. kwoty 22.326 zł, przeznaczona na wpłatę (z dnia 6 grudnia 2010 r.) na rachunek bankowy Izby Celnej we W. Z urzędu wskazać należy, że w sprawach aktualnie zawiłych przed Sądem ze skarg "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W. pod sygn. akt I SA/Wr 38/11, I SA/Wr 92/11, I SA/Wr 93/11, I SA/Wr 226/11, I SA/Wr 290/11, I SA/Wr 327/11 oraz I SA/Wr 558/11 skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skarg w łącznej kwocie 14.000 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie prawa pomocy.
Stosownie do art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl natomiast art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Wskazać należy również, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Przytoczone zatem we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji, gdyż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa.
Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw, by przyznać wnioskującej prawo pomocy w żądanym zakresie, gdyż skarżąca spółka nie wykazała dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Należy bowiem zauważyć, że z oświadczenia o majątku i dochodach spółki zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż spółka posiada rachunek bankowy (w Banku Spółdzielczym w.P.), na którym zgromadzone są środki pieniężne w wysokości 33.921,31 zł. Powyższa kwota - stanowiąca ponad dwukrotność łącznej kwoty wpisów sądowych od skarg w sprawach zainicjowanych przez spółkę przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu – w ocenie Sądu, powinna zostać w pierwszej kolejności przeznaczona przez skarżącą na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Posiadanie przez wnioskującą oszczędności w powyższej wysokości, stoi zarazem w sprzeczności z jej oświadczeniem, zgodnie z którym spółka nie posiada w chwili obecnej dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Nie bez znaczenia dla kontekstu oceny możliwości finansowych wnioskującej ma -wynikająca z przedstawionych historii rachunków bankowych jej oddziału w K. - okoliczność uzyskiwania od innych podmiotów gospodarczych kwot identycznych z koniecznymi do realizacji ciążących na spółce zobowiązań publicznoprawnych.
W świetle powyższego, Sąd uznał, że sytuacja finansowa skarżącej, pomimo ujemnego wyniku działalności gospodarczej spółki w ostatnim okresie rozliczeniowym, nie wyklucza poniesienia przez nią ciężaru uiszczenia wpisu od skargi, a zatem nie pozwala na uwzględnienie wniosku o przyznanie jej prawa pomocy.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.