Uzasadnienie
W sprawie R.R. wniósł o przyznanie prawa pomocy zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu tego żądania podał skarżący, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, ale zamieszkuje wraz z byłą żoną i studiującym synem, wobec których ma zaległości w kwocie odpowiednio 40.800 zł i 35.700 zł tytułem, odpowiednio kosztów utrzymania mieszkania i alimentów w kwocie 300 zł miesięcznie. Wskazał, że otrzymuje emeryturę w kwocie 856,59 zł ("po potrąceniu zajęć komorniczych"), z której nie jest w stanie opłacić miesięcznych kosztów leczenia, wymaganego z uwagi na swój ciężki stan zdrowia, oraz przedstawił fotokopie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, z których wynika, że został zakwalifikowany do lekkiego stopnia niepełnosprawności, powodującego ograniczenie w pełnieniu ról społecznych.
W załączeniu do wniosku oraz na wezwanie skarżący przesłał dokumenty, z których ponad podane we wniosku informacje wynika, że w roku 2013 uzyskał z tytułu świadczenia emerytalnego kwotę 17.317,20 zł.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1)) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu doradcy podatkowego jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Skarb Państwa ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku R.R. zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, określona w art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wnioskodawca wykazał bowiem, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Istotne znaczenie w sprawie ma przede wszystkim, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja rodzinna i materialna skarżącego, na którą składa się z jednej strony kwota pozostająca miesięcznie do jego dyspozycji i brak majątku podlegającego spieniężeniu oraz, z drugiej strony, koszty jego utrzymania, powiększone z powodu stanu zdrowia.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.