Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi R. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą ma rozdzielność majątkową i córką. Nie posiadają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wraz z żoną uzyskują dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.275,00 zł i 1.276,00 zł brutto, natomiast ich córka otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 4.900 zł brutto na podstawie umowy zlecenia. Wyjaśnił, że córka swoje wynagrodzenie w całości przeznacza na studia w C., dodatkowo ponoszone są wydatki na spłatę kredytu.
W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu stosowanym w postępowaniu cywilnym skarżący wskazał nadto, że posiada zobowiązanie wobec banku około 1.500.000 (nie podano waluty). Jego utrzymanie miesięczne to mieszkanie – mieszka z teściami, leczenie, które przerwał ze względu na brak środków, a wynagrodzenie wydaje na żywność i odzież.
W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, skarżący nadesłał zeznania podatkowe obojga małżonków za 2008 r., zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia własne, żony i córki oraz akt notarialny o ustanowieniu małżeńskiej rozdzielności majątkowej. Z dokumentów tych wynika, że w 2008 r. wnioskodawca uzyskał dochód ze stosunku pracy w wysokości 11.728,36 zł, a jego żona 12.177,00 zł. Zaświadczenia z zakładu pracy (tego samego dla wszystkich członków rodziny) potwierdzają kwoty zdeklarowane na urzędowym formularzu wniosku.
Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych środków transportu, rachunków bankowych ani kart kredytowych, a jego córka nie mieszka z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Miesięcznie ponosi wydatki na wyżywienie (600 zł), dojazdy do pracy (105,60 zł), środki higieny i lekarstwa (60 zł), odzież (49 zł), opłaty związane z korespondencją z urzędami sądami i komornikami (25 zł) – łącznie 839,60 zł. Podał, że z żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego.
Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2010 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Od tego orzeczenia skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu dodatkowo wskazał, że nie posiada żadnych kredytów, a zobowiązania wobec Banku wynikają z poręczeń weksli kredytów pobranych przez spółkę w latach 1999 i 2000, a obecnie odpowiedzialność z tytułu poręczenia została przeniesiona na skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu zostało on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Na wstępie wskazać należy, że ponoszenie kosztów postępowania sądowego są generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - art. 199 tej ustawy). Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Stosownie do brzmienia przepisów art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazania wymaga, że, koszty sądowe obejmują opłaty sądowe, czyli wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków (art. 211 i 212 § 1 p.p.s.a).
Istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Zwolnienie od kosztów sądowych to rezygnacja z dochodów należnych Skarbowi Państwa. Należy przy tym zaznaczyć, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy jest oceniana w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnia się wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Mając na uwadze powyższą regulację, w ocenie Sądu skarżący wykazał, że nie ma możliwości opłacenia kosztów sądowych w całości, niemniej jednak sytuacja finansowa jego oraz jego rodziny nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od ich ponoszenia
Wnioskodawca i jego żona posiadają stałe dochody i nie ponoszą wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. Z oświadczeń skarżącego wynika ponadto, że nie ponoszą też kosztów studiów córki. Wprawdzie ich wynagrodzenia nie są wysokie, jednakże pozwalają na poczynienie rezerw w celu pokrycia chociażby części opłat sądowych, do uiszczenia których skarżący będzie zobligowany w związku z niniejszą sprawą. Dodać należy, że nie może stanowić argumentu uzasadniającego przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie fakt ustanowienia rozdzielności majątkowej między małżonkami, bowiem zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie mają obowiązek wspierania się i udzielania wzajemnie pomocy. Dotyczy to też dochodzenia swoich praw przed sądem.
Z tych względów okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego jak również wysokość wpisu, która w niniejszej sprawie wynosi 500 zł uzasadnia częściowe przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym zwolniono skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie powyżej 100 zł
Na obecnym etapie postępowania nie ma podstaw do zwolnienia skarżącego od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, albowiem jeżeli nie będzie dysponował odpowiednimi środkami na ich opłacenie, to będzie mógł zwrócić się ponownie o udzielenie prawa pomocy.
Wobec powyższego na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji.