Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 lutego 2010 r. (sygn. akt I SA/Wr 1545/09), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę W. W. na wymienioną w osnowie postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Odpis wyroku wraz z jego uzasadnieniem, sporządzonym na wniosek skarżącego oraz pouczeniem o prawie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej, doręczono skarżącemu w dniu 10 marca 2010 r.
Postanowieniem z dnia 29 marca 2010 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W związku z tym, Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych we W., pismem z dnia 4 maja 2010 r. poinformował tut. Sąd, iż wyznaczył na pełnomocnika skarżącego radcę prawną E. M.-M.
Następnie, pismem wniesionym w dniu 31 maja 2010 r., wyznaczony pełnomocnik wniósł w imieniu skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku, pełnomocnik skarżącego podniósł, że strona uchybiła terminowi bez swojej winy, albowiem nie miała ona wpływu na fakt, iż wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, nie został rozpoznany w terminie umożliwiającym pełnomocnikowi nie tylko zapoznanie się z aktami, ale i skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej, względnie sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik podkreślił, iż zgodnie z poglądami prezentowanymi w literaturze oraz judykaturze, za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, należy uznać ten dzień, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Zważywszy, że pełnomocnik – również wyznaczony z urzędu – obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa, to uzyskanie pełnomocnictwa stanowi jeden z warunków możliwości prawidłowego wniesienia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną.
Pełnomocnik dodatkowo wskazał, iż pełnomocnictwo zostało udzielone w dniu 25 maja 2010 r., zaś z aktami sprawy zapoznał się dopiero w dniu 28 maja 2010 r. w Izbie Skarbowej we W., której akta zostały wypożyczone przez tut. Sąd. Tak więc, dopiero wówczas pełnomocnik po ostatecznym przeanalizowaniu akt miał możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie.
Wraz z wnioskiem pełnomocnik złożył skargę kasacyjną od ww. wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kwestię przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej regulują przepisy art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie: "p.p.s.a.", które przewidują możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy i gdy uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu oraz gdy wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1) i wraz z tym wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony (art. 87 § 4). Podstawowym kryterium przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu są okoliczności uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu. Zarówno w nauce prawa, jak i orzecznictwie sądowym przyjęte jest, iż wskazane kryterium jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej oraz, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04).
Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy, dlatego w każdej sprawie należy brać pod uwagę indywidualne okoliczności i przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod rozwagę nie tylko czynności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
Z punktu widzenia powołanych regulacji, należy również uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu, po wydaniu przez Sąd orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Specyfika ta wiąże się bowiem z tym, że wyznaczenie pełnomocnika z urzędu następuje zwykle już po upływie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że jakkolwiek ustanowienie pełnomocnika z urzędu po wydaniu orzeczenia w tym przedmiocie, nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to fakt ten może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie oznacza bowiem możliwości podjęcia natychmiastowego działania w imieniu strony. Dlatego przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, istotne jest ustalenie, jak słusznie zauważył pełnomocnik skarżącego, kiedy pełnomocnik miał realną możliwość jego sporządzenia.
Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminu. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 ppsa dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 maja 2009 r. sygn. akt II FZ 125/09, Lex nr 564223).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku stwierdzić należy, że rzeczywista możliwość sporządzenia przedmiotowego wniosku i skargi kasacyjnej, powstała, zdaniem Sądu, w dniu zapoznania się przez pełnomocnika z aktami sprawy, zarówno sądowymi jak i administracyjnymi, co nastąpiło w dniu 28 maja 2010 r. (3 dni po udzieleniu przez skarżącego pełnomocnictwa). Zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 31 maja 2010 r. oznacza, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany. Pełnomocnik dopełnił również czynności, której terminowi strona uchybiła. Co do kwestii braku winy - jako przesłanki zasadności przedmiotowego wniosku – przyjąć należy, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, albowiem pozostawał on w usprawiedliwionym oczekiwaniu na wyznaczenie w sprawie pełnomocnika z urzędu. Z kolei wyznaczony pełnomocnik podjął czynności procesowe skutecznie i bez zbędnej zwłoki.
Reasumując, złożony przez pełnomocnika wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od zapadłego w sprawie wyroku z dnia 5 lutego 2010 r., podlegał uwzględnieniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.