Uzasadnienie
W sprawie R. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniał, że od dwóch lat jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania jego dwuosobowego gospodarstwa domowego, prowadzonego z żoną jest obecnie jej emerytura w kwocie 1.080 zł. Podał, że jest właścicielem domu o powierzchni 250 m², nieruchomości rolnej o powierzchni 3,90 ha, stanowiącej przydomowe pastwisko, dwóch budynków gospodarczych (obór) nadających się do remontu lub wyburzenia oraz samochodu osobowego (rok produkcji 2004, przebieg 200.000 km).
Z przesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że ponad wcześniej wskazane dane, że w roku 2011 skarżący i jego żona uzyskali dochód po odliczeniach w łącznej kwocie 11.998,18 zł, natomiast wydatki ich gospodarstwa domowego zamykają się w kwocie 1.500 zł miesięcznie.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art.246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. R. M. wykazał bowiem, że w jego sytuacji rodzinnej i materialnej nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych należnych w postępowaniu przed sądem administracyjnym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej żony. Świadczy o tym kwota pieniężna, jaką dysponuje skarżący na miesięczne utrzymanie swojego dwuosobowego gospodarstwa domowego.
W konsekwencji, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.
Na marginesie powyższych stwierdzeń powołać trzeba uregulowanie art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.