Uzasadnienie
Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 4.180 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że jego jedynym dochodem jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, z którego opłaca alimenty na dziecko w kwocie 300 zł. Pozostałe środki wystarczają jedynie na wyżywienie i bieżące opłaty. Do wniosku załączono zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia z zatrudnienia na pełny etat, w kwocie 1.680 zł brutto.
Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wnioskodawca oświadczył, że mieszka wspólnie z żoną i dwójką dzieci. Jego wynagrodzenie netto wynosi 1.234,53 zł, zaś zasiłek macierzyński żony 1.510,33 zł. Oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych. Posiada natomiast kartę kredytową z przyznanym limitem 2.700 zł, która jest spłacana w miarę możliwości, niemniej limit nadal jest wykorzystany w pełni. Miesięczne wydatki skarżącego obejmują alimenty (300 zł), spłatę karty kredytowej (300 zł), pozostała część wynagrodzenia przeznaczana jest na opłaty, żywność, środki higieny, odzież, itp. Wnioskodawca nie posiada żadnych środków transportu i wraz z rodziną mieszka w wynajmowanym lokalu.
Z nadesłanych dokumentów wynika, że za 2013 r. wnioskodawca uzyskał przychód ze stosunku pracy w wysokości 14.400 zł. Karta kredytowa spłacana jest przez S. P. (żonę wnioskodawcy) w kwotach po 200-300 zł.
Pomimo wezwania, skarżący nie przedłożył szczegółowego zestawienia miesięcznych wydatków wraz ze wskazaniem źródeł ich finansowania. Nie przedłożył także wyciągu z historii rachunku bankowego żony.
Postanowieniem z 14 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący podniósł, że jedynym jego wynagrodzeniem jest praca kierowcy, za która otrzymuje wynagrodzenie miesięcznie w kwocie 1.234,53 zł. netto. Pozostała cześć wynagrodzenia w kwocie 934,53 zł przeznaczona jest na opłaty, żywność, środki higieny, odzież itp. Stwierdził, że dokonując tych wydatków jak prawie każdy obywatel nie pobiera faktur, co powoduje, że nie może ich udokumentować, co wcale nie może oznaczać, że ich nie ponosi.
Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w tutejszym Sądzie wnioskodawca jest zobligowany aktualnie do uiszczenia wpisów w czterech sprawach (I SA/Wr 114-115/15 i I SA/Wr 125-126/15), w łącznej wysokości 102.286 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120).
Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników.
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić należy, iż skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych od niego informacji i dokumentów. Na zarządzenie referendarza z [...] marca 2015 r. skarżący został wezwany do przedłożenia aktualnego, szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków przez skarżącego i jego rodzinę (opłaty, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów, inne) ze wskazaniem źródeł ich finansowania. Skarżący nie przedłożył takiego zestawienia wraz z dowodami opłat. Sądowi nie są więc znane udokumentowane wydatki strony, które można by zestawić z deklarowanymi dochodami 4-osobowej rodziny w kwocie 2144,86 zł (dochody małżonków w kwotach odpowiednio 1.234,53 zł i 1.510,33 zł netto, pomniejszone o 300 zł alimentów i 300 zł przeznaczanych na spłatę zadłużenia karty kredytowej) i w ten sposób zweryfikować wiarygodność jego twierdzeń.
Wbrew twierdzeniom sprzeciwu zgromadzenie i przedłożenie dokumentów w postaci szczegółowego zestawienia wydatków 4-osobowej rodziny, dowodów opłat, a w szczególności dotyczących utrzymania wynajmowanego mieszkania oraz wyciągu z rachunku bankowego żony, z którego regulowane jest zadłużenie jego karty kredytowej, leżało w zakresie możliwości skarżącego. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodziła konieczność weryfikacji oświadczenia strony. Obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w tym zakresie. Nie wywiązanie się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi odmową przyznania stronie prawa pomocy w postaci zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych w całości lub w części.
Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.