Uzasadnienie
W sprawie, przedmiotem skargi jest decyzja określająca podatek w kwocie wyższej o 14.000 zł, niż zadeklarował i zapłacił podatnik.
W skardze skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz - powołując art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - wniósł wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż "zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody".
Oba wnioski skarżący uzasadnił łącznie, podnosząc, iż jest emerytem; świadczenie pobiera w wysokości 1.400 zł miesięcznie; z prowadzonej w ograniczonym zakresie działalności nie uzyskuje istotnych przychodów; z żoną "ma rozdzielność majątkową" ustanowioną przed małżeństwem; mam dwie córki, w wieku lat [...], obie studiują; nie posiada ani oszczędności, ani przychodów dających mu możliwość pokrycia kosztów sądowych.
Stwierdził skarżący, że zważywszy na koszty niezbędnego utrzymania, prowadzenie egzekucji należność określonej decyzją zagraża bytowi jego rodziny oraz może powodować poważną szkodę i nieodwracalne skutki.
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r. referendarz odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wniósł od postanowienia referendarza sprzeciwu i uiścił wpis.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że skarżący we wniosku powołał przepis dotyczący możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez organ, a nie przez Sąd. Jednak ze względu na konstrukcję uzasadnienia, w którym poparto równocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz brak jakiejkolwiek wzmianki, iż skarżący kieruje wniosek do organu – Sąd uznał, iż wniosek w rzeczywistości został złożony w postępowaniu sądowym, a nie administracyjnym i opiera się o art. 61 § 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Wartym podkreślenia jest to, że okoliczności te muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, a nie tylko potencjalny i hipotetyczny.
Twierdzenia strony powinny też być poparte dokumentami źródłowymi (por. np. postanowienia NSA z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2877/15, z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OZ 879/15, z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II GZ 388/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić również należy, iż w judykaturze utrwalony jest już pogląd, zgodnie z którym, podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., II FSK 498/12; z dnia 10 maja 2011 r., II FZ 106/11;z dnia 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z dnia 28 września 2011 r., I FZ 219/11 i z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd wskazuje, że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a należy rozumieć jako szkodę, która nie będzie mogła zostać później naprawiona lub taką sytuację, w której nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Tym samym, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt II OZ 52/05). Zatem, uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne, a ponadto wskazana we wniosku argumentacja winna być poparta stosowną dokumentacją finansowo-majątkową wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09).
W ocenie Sądu, wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje – w tym kontekście – na uwzględnienie. Skarżący we wniosku nie podał żadnej konkretnej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, które spowodowałaby wszczęta ewentualnie egzekucja.
Sąd wskazuje, że wykonanie decyzji przez wdrożenie czynności egzekucyjnych, zawsze powoduje negatywne skutki wobec majątku zobowiązanego. Jednak, nie zawsze wiążą się one z wywołaniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, zwłaszcza że obowiązujące przepisy normujące postępowanie egzekucyjne w administracji, przewidują ochronę zobowiązanego w postaci stosownych ograniczeń i zwolnień spod egzekucji. Ponadto, instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09).
Zatem, dolegliwość w finansach zobowiązanego spowodowana koniecznością uiszczenia należności wynikającej z decyzji, sama z siebie nie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa, gdyż w razie uchylenia zaskarżonej decyzji, można uzyskać zwrot uiszczonej a wynikającej z tej decyzji kwoty.
Sąd wskazuje, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) określa zasady, jakie wiążą organ egzekucyjny przy prowadzeniu postępowania egzekucyjnego i dotyczącego zabezpieczenia należności. Wedle jednej z nich, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 u.p.e.a.). Kolejna zasada, odczytywana na tle przepisów art. 8 - 10 u.p.e.a., wprowadza pewne ograniczenia, których celem jest zapewnienie zobowiązanemu określonych środków do egzystencji.
Ewentualna konieczność utrzymania się przez pewien czas z minimalnych, określonych przez przepisy, środków, sama w sobie nie może uzasadniać wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.