Uzasadnienie
M. C., wnioskiem z dnia [...] stycznia 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP.
Powyższy wniosek rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt. I SA/Wa 2942/14.
W dniu [...] marca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw M. C. od przedmiotowego postanowienia z dnia 20 marca 2015 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Nie otrzymuje ona żadnej pomocy ze strony rodziny, instytucji społecznych czy też Państwa. Skarżąca zaznaczyła, że jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat), bardzo schorowaną. Nie posiada ona żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Mieszka w mieszkaniu należącym do wnuczki. Większą część uzyskiwanego dochodu przeznacza zaś na utrzymanie, leczenie, rehabilitację, a także m.in. na zakup aparatu słuchowego, okularów, protezy. W tej sytuacji nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie.
Wnosząc sprzeciw wnioskodawczyni ponownie podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jest osobą bardzo schorowaną, konieczność uiszczenia wpisu sądowego uniemożliwi jej zaś m.in. zaspokojenie niezbędnych potrzeb egzystencjalnych. Skarżąca zaznaczyła ponadto, że rezygnuje z wniosku o przyznanie adwokata. Przy piśmie z dnia [...] maja 2015 r. skarżąca nadesłała dokumenty dotyczące jej sytuacji majątkowej potwierdzające podnoszone okoliczności oraz ponownie wskazała, że nie wnosi o ustanowienie adwokata, lecz jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu na nowo.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 powołanej ustawy - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w powołanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa.
W myśl art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Stosownie zaś do art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że M. C. wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zaznaczyć trzeba, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, utrzymującą się z niewysokiej emerytury - około [...] zł miesięcznie. W ocenie Sądu z posiadanych środków pieniężnych nie jest ona w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść kosztów sądowych w sprawie.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.