Uzasadnienie
Wnioskami z dnia [...] stycznia 2012 r., złożonymi na urzędowym formularzu, skarżący R. P. i M. P. wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że są osobami niezamożnymi, nie posiadają żadnych źródeł dochodów, w związku z czym nie są w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych ani kosztów działania pełnomocnika z wyboru. Skarżący oświadczyli także, że nie posiadają żadnego majątku, w tym oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Rubryka wniosku o prawo pomocy odnosząca się do stanu rodzinnego wypełniona została adnotacją "nie dotyczy", zaś w rubryce nr 9 wniosku ("inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym") wnioskodawcy podali: "Poważna choroba i brak środków do życia".
Powyższe wnioski rozpoznane zostały postanowieniami referendarza sądowego z dnia [...] marca 2012 r., którymi odmówiono przyznania prawa pomocy.
Od powyższych postanowień skarżący, pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r., wnieśli sprzeciw.
Wskutek wniesienia sprzeciwu powyższe postanowienia referendarza sądowego utraciły moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu.
Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał R. P. jako skarżącego i jako pełnomocnika skarżącego M. P. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie – w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawców, tj:
- 1. nadesłanie odpisu zeznania podatkowego wnioskodawców R. P. i M. P. za rok 2011;
- 2. przedstawienie informacji o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania się wnioskodawców obejmujących wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (w tym na leczenie) oraz wskazanie – w związku ze złożonym oświadczeniem, że wnioskodawcy nie osiągają obecnie żadnych dochodów – źródeł czerpania środków na pokrycie tych kosztów;
- 3. potwierdzenie ewentualnego posiadania przez wnioskodawców statusu osoby bezrobotnej poprzez przedłożenie zaświadczeń z właściwego urzędu pracy potwierdzających ten status oraz wskazującego na uprawnienie (bądź brak uprawnienia) do pobierania zasiłku;
- 4. przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawców R. P. i M. P. rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji;
- 5. złożenie oświadczeń, czy wnioskodawcy korzystają z pomocy społecznej lub ubiegają się o taką pomoc; w przypadku korzystania z pomocy społecznej – przedłożenie kserokopii dokumentów poświadczonych za zgodność, potwierdzających charakter oraz wysokość przyznanych świadczeń;
- 6. przedłożenie dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia wnioskodawców ("poważną chorobę", o której mowa w złożonych wnioskach R. P. i M. P.), np. zaświadczeń lekarskich, kart leczenia szpitalnego;
- 7. przedstawienie oświadczeń co do zarejestrowanych na wnioskodawców pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości);
- 8. przedłożenie dokumentów potwierdzających ewentualne ich obciążenia finansowe (ich wysokość, wysokość spłacanych rat).
Wezwanie powyższe, wraz z pouczeniem o treści art. 233 § 1 kk i stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone R. P. jako skarżącemu i jako pełnomocnikowi skarżącego M. P. w dniu 2 maja 2012 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższych czynności bezskutecznie upłynął w dniu 9 maja 2012 r. Pomimo tego, do dnia podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, skarżący nie wykonali wezwania Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Prawo pomocy, stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst: Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270), może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie z art. 252 § 1 i 2 tej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W myśl art. 245 § 1–3 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego
W świetle treści art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie złożyli żądanych dokumentów, niezbędnych do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a tym samym nie wykazali zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej skarżących nie zostały zatem wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyznanie im przez Sąd prawa pomocy, a to oznacza, że nie wykazano, by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 powołanej wyżej ustawy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.