Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 7 stycznia 2015 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawca oświadczył, że oprócz mieszkania o powierzchni [...] m ² nie posiada innych nieruchomości, domu, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Oznajmił, że nie osiąga żadnego dochodu, nie przysługuje mu renta ani emerytura. Dodał, że nie posiada żadnych oszczędności ani nie pobiera jakiegokolwiek zasiłku.
Wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie skarżący wcześniej kierował do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy, który w toku instancji sądowych został rozpoznany negatywnie (por. postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2014 r. (k-21), postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2014 r. (k-33), por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2014 r. (k-45).
W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Z uwagi na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata z urzędu.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści powołanego przepisu wynika zatem, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
W rozpoznawanej sprawi brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a co za tym idzie zmiany stanowiska Sądu wyrażonego wcześniej w toku instancji. Opisana we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja majątkowa i osobista skarżącego nie uległa bowiem zmianie. Wnioskodawca nadal ma na mocy decyzji ZUS przyznane świadczenie rentowe, którego nie pobiera.
Z informacji uzyskanej przez organ od ZUS wynika, iż łączna kwota zgromadzonego od [...].10.1998 r. do [...].01.2014 r. świadczenia z tytułu nieodebranej przez wnioskodawcę renty wynosi [...] zł brutto, a kwota przysługującego wnioskodawcy świadczenia z tytułu renty wynosi [...] zł netto miesięcznie. Organ zaznaczył, że wnioskodawca w dniu [...] czerwca 2012 r. osiągnął wiek emerytalny, jednak nie złożył wniosku o przyznanie emerytury. O przysługującym prawie do emerytury wnioskodawca został powiadomiony przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. pismami z dnia [...] 08.2012 r., [...] 05.2013 r. i [...] 06.2013 r.
Pomimo, że wnioskodawca wskazał, iż jest osobą bezrobotną, ubogą oraz że nie osiąga jakiegokolwiek dochodu nie można uznać, że jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego – ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Skoro wnioskodawca z własnej woli nie odbiera przysługującego mu świadczenia rentowego nie można przyjąć, że z przyczyn od niego niezależnych znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Nie istnieją bowiem jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie należnego mu świadczenia.
Ponadto, jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji wnioskodawca w dniu [...] czerwca 2012 r. osiągnął wiek emerytalny, jednak nie złożył wniosku o przyznanie emerytury. O przysługującym prawie do emerytury wnioskodawca był powiadamiany przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] pismami z dnia [...] 08.2012 r., [...].05.2013 r. i [...].06.2013 r.
Z zaskarżonej do Sądu decyzji wynika ponadto, że wnioskodawcy przyznano dodatek mieszkaniowy na okres od [...].01.2014 r. do [...].06.2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Z informacji udzielonej w dniu [...].02.2014 r. przez Spółdzielnię Mieszkaniowo-Budowlaną [...] wynika, że wnoszone są regularne wpłaty na poczet czynszu w wysokości [...] miesięcznie, a wysokość czynszu za zajmowany lokal wynosi [...] zł. Wskazano, że na dzień [...] lutego 2014 r. powstała nawet nadpłata z tytułu wnoszonych opłat za lokal w wysokości [...] zł.
Nie można zatem uznać, że wnioskodawca jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Wskazać należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć zaś zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Nie istnieją bowiem jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie wnioskodawcy należnego świadczenia z tytułu renty, jak również uniemożliwiające złożenie przez wnioskodawcę stosownego wniosku o przyznanie emerytury, co niewątpliwie wpłynęłoby korzystnie na poprawę jego sytuacji finansowej. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy nie może mieć zastosowania wobec osób, które – jak wnioskodawca - świadomie i celowo nie przyjmują przysługujących im świadczeń pieniężnych, bądź też nie występują ze stosowymi wnioskami, by polepszyć swoją sytuację finansową.
Wskazać należy, że sytuacji skarżącego – uprawnionego do odebrania świadczenia w tak znacznej wysokości - nie można utożsamiać z sytuacją majątkową innych osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. W tej sytuacji stwierdzono, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jednocześnie z uwagi na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie orzekano w tym zakresie.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.