Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] marca 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący M. B. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i łączny miesięczny dochód małżonków z tytułu renty wynosi [...] zł oraz że na jego utrzymaniu pozostaje troje studiujących dzieci. W oświadczeniu o majątku wnioskodawca podał, że posiada nieruchomość zasiedloną przez bezdomnych, którzy zajmują większość budynku, a także pole nieużytkowane "zwolnione z upraw rolnych". Oświadczył także, że posiada długi w każdym banku.
Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 kwietnia 2012 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia skarżący, pismem z dnia [...] maja 2012 r., wniósł sprzeciw.
Wskutek wniesienia sprzeciwu powyższe postanowienie referendarza sądowego utraciło moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu.
Zarządzeniem z dnia 24 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał M. B. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie – w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, tj:
- 1) aktualnego dokumentu ujawniającego dochody uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę z tytułu renty ("odcinek renty" za ostatni miesiąc lub kopia decyzji organu emerytalno-rentowego wskazująca na wysokość aktualnie pobieranego świadczenia);
- 2) przedstawienie informacji o wykonywaniu przez wnioskodawcę oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym jakiejkolwiek pracy zarobkowej (także o charakterze dorywczym) oraz wskazanie wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu;
- 3) nadesłanie odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy – za ostatnie dwa lata;
- 4) przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji;
- 5) przedstawienie aktualnych zaświadczeń z uczelni, na których naukę pobierają dzieci skarżącego, wskazujących na tryb pobierania nauki (studia dzienne, zaoczne itp.);
- 6) wskazanie źródeł finansowania nauki dzieci (dochody własne dzieci – np. stypendia lub ewentualnie złożenie oświadczenia, że pozostają na wyłącznym utrzymaniu rodziców);
- 7) wyjaśnienie, ile wynoszą stałe, miesięczne wydatki związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącego (wyżywienie, opłaty za energię elektryczną, wodę, bilety komunikacji miejskiej i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych);
- 8) przedłożenie dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) potwierdzających informacje z pkt 5 – za ostatnie 3 miesiące;
- 9) złożenie oświadczenia, czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy społecznej lub ubiegają się o taką pomoc; w przypadku korzystania z pomocy społecznej – do przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter oraz wysokość przyznanych świadczeń;
- 10) przedłożenie dokumentów potwierdzających ewentualne ich obciążenia finansowe (ich wysokość, wysokość spłacanych rat).
Wezwanie powyższe, wraz z pouczeniem o treści art. 233 § 1 kk i stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania zostało skierowane do skarżącego w dniu 31 maja 2012 r., jednak jak wynika z adnotacji doręczyciela placówki pocztowej, przesyłki nie doręczono z powodu nieobecności adresata. Placówka pocztowa dwukrotnie bezskutecznie zawiadamiała skarżącego o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym (awizo z dnia [...] czerwca 2012 r. i awizo powtórne z dnia [...] czerwca 2012 r.), po czym w dniu [...] czerwca 2012 r. zwróciła nieodebraną przesyłkę Sądowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Prawo pomocy, stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst: Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270), może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie z art. 252 § 1 i 2 tej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W myśl art. 245 § 1–3 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego
W świetle treści art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie złożył żądanych dokumentów, niezbędnych do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a tym samym nie wykazał zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie przy pismach z dnia [...] i [...] maja 2012 r. nadesłane zostały przez skarżącego kserokopie: 1) zaświadczenia z dnia [...] marca 2012 r. o studiowaniu przez A. B. w Wyższej Szkole [...] im. [...] w L. na kierunku [...], 2) nieaktualnej informacji z dnia [...] grudnia 2011 r. o zadłużeniu wynikającym z nieopłacenia w terminie przez A. B. należności za usługi edukacyjne świadczone przez wymienioną uczelnię, 3) świadectwa ukończenia gimnazjum przez M. B. z dnia [...] czerwca 2004 r., 4) orzeczenia lekarza orzecznika [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. ustalające częściową niezdolność do pracy T. B., 5) wypisu z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy [...] nr akt [...], z którego wynika, że M. B. jest okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym – jednakże kserokopia tego wypisu nie została opatrzona datą, zatem nie można stwierdzić czy dokument ten jest aktualny, 6) nieaktualnej umowy pożyczki z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] zawartej pomiędzy [...] Kasą [...] w L. a M. B. na okres od [...] maja 2009 r. do [...] kwietnia 2012 r., jednakże kserokopie te nie stanowią prawidłowego wykonania zarządzenia Sądu z dnia 24 maja 2012 r., a i dokumenty te nie obrazują sytuacji materialnej skarżącego, i na ich podstawie nie można dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego.
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał więc, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego nie zostały zatem wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyznanie mu przez Sąd prawa pomocy, a to oznacza, że nie wykazano, by spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 powołanej wyżej ustawy.
Nadto wyjaśnić należy, że w świetle art. 73 § 3 powyższej ustawy, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej, pocztowa placówka oddawcza pozostawia powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Stosownie zaś do art. 73 § 4 powołanej ustawy doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu licząc – w myśl § 3 tegoż artykułu – od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Oznacza to, że warunkiem skuteczności doręczenia zastępczego jest uprzednie dwukrotne awizowanie doręczanej przesyłki.
Wobec powyższego, wezwanie skierowane do skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, uznać należy za doręczone w dniu 19 czerwca 2012 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 26 czerwca 2012 r. Pomimo tego do dnia podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia skarżący nie uzupełnił braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.