Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2007 roku nr [...] Minister Budownictwa, uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 roku nr [...] w części dotyczącej przyznania odszkodowania i w tym zakresie orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] grudnia 1977 roku nr [...], zaś utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 roku w części dotyczącej wywłaszczenia.
W uzasadnieniu orzeczenia organ naczelny wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Decyzją z dnia [...] grudnia 1977 roku nr [...] Prezydent Miasta G. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa części nieruchomości, oznaczonej jako parcela nr [...] o pow. [...] ha, położonej w G. przy [...]., stanowiącej własność T. L., P. L., H. B. i M. P. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia w części dotyczącej przyznanego odszkodowania wystąpił spadkobierca byłych współwłaścicieli J. B., wskazując, że brak udziału biegłych stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156§1 pkt 2 kpa.
Decyzją z dnia [...] maja 2007 roku Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] grudnia 1977 roku, podnosząc, że wysokość odszkodowania była znana właścicielom nieruchomości i nie zgłaszali oni żadnych wątpliwości w tym zakresie. Zaś samo naruszenie przepisu art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku nie miało żadnego wpływu na sposób załatwienia sprawy.
W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez J. B. organ odwoławczy wskazał, że ustalenie odszkodowania dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem w aspekcie zgodności z przepisami tej ustawy należało ocenić zaskarżoną decyzję. Organ wojewódzki odmówił stwierdzenie nieważności zarówno w części dotyczącej wywłaszczenia jak i odszkodowania. Odnosząc się do części odszkodowawczej organ odwoławczy stwierdził, że w dniu [...] września 1977 roku w Urzędzie Miasta G. odbyła się rozprawa administracyjna w sprawie ustalenia odszkodowania. W rozprawie udział wzięli m.in H. B., M. P. oraz P. L. Z protokołu rozprawy nie wynika, żeby wzięli w niej udział biegli rzeczoznawcy, czego nie neguje w swoim rozstrzygnięciu Wojewoda [...] wskazując, że nie ulega wątpliwości iż doszło do oczywistego naruszenia przepisu art. 22 ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 roku, dalej dodając, że nie każde nawet oczywiste naruszenie prawa może być uznane za rażące.
Zdaniem organu II instancji, uznanie przez Wojewodę [...], iż brak udziału biegłego w rozprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa nie znajduje uzasadnienia w świetle orzecznictwa sądowego (Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego). Zgodnie bowiem z art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości obowiązującej w dacie wydania decyzji, odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu rozprawy nie wynika, aby wysłuchano biegłych.
Natomiast odszkodowanie ustalono na podstawie operatów szacunkowych. Niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 22 ww. ustawy powoduje, iż decyzja wydana przez Prezydenta Miasta G. z dnia [...] grudnia 1977 roku w myśl art. 156 §1 pkt 2 kpa, jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa w zakresie ustalenia odszkodowania.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Budownictwa wniósł Prezydent Miasta G. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wnosząc o jej uchylenie oraz o wydanie wyroku odmawiającego stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia z dnia [...] grudnia 1977 roku. Zaskarżonej decyzji zarzucono: naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, naruszenie art. 7,8 i107 §3 kpa oraz błędną interpretację art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę może wydać wyrok oddalający skargę, uchylający zaskarżoną decyzję albo stwierdzający nieważność zaskarżonej decyzji. Nie ma natomiast uprawnień, o co wnosił skarżący,do orzekania merytorycznego.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydenta Miasta G. z dnia [...] grudnia 1977 r. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tegoż postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., a to oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym.
Z akt sprawy wynika, że kwestionowane orzeczenie z dnia [...] grudnia 1977 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, z późń. zm.). W tej sprawie przedmiotem analizy organów oraz oceny sądu było ustalenie czy w decyzji odszkodowanie zostało ustalone zgodnie z przepisami tej ustawy.
Zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji(w zależności od nowelizacji ustawy przepis dotyczący obecności biegłych na rozprawie nosił nr [...] lub [...]) odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Jak należy rozumieć ten przepis wskazuje uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2008 roku I OSK 1459/07, z który to poglądem sąd w składzie orzekającym w całości podziela. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że z przepisu art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku wynika przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Ustalenie odszkodowania i dokonanie wywłaszczenia bez przeprowadzenia rozprawy mogłoby ewentualnie podlegać ocenie pod katem wystąpienia przesłanek przewidzianych przepisem art. 156§1 pkt 2 kpa, natomiast inne naruszenie przepisów nie stanowi już rażącego naruszenia prawa.
W niniejszej sprawie została w dniu [...] sierpnia 1977 roku przeprowadzona rozprawa wywłaszczeniowa. Przed jej przeprowadzeniem H. B., M. P. i P. L. w dniu [...] lutego 1977 roku zaakceptowali ofertę [...] Dyrekcji [...] w G. kupna działki nr [...] o pow. [...] ha za cenę [...] zł dla [...], zaś za cenę [...] zł dla [...]. Powyższe alternatywne wyceny wynikają z operatu szacunkowego sporządzonego w dniu [...] 1976 roku przez biegłego J. M. Z powyższego wynika, że operat szacunkowy nie był przez współwłaścicieli nieruchomości kwestionowany. Fakt wnioskowania przez P. L. przyznania odszkodowania w wyższej stawce (dla [...]) nie leżał w kognicji biegłego, lecz organu wydającego decyzję wywłaszczeniowo- odszkodowawczą.Zatem nieobecność biegłego na rozprawie w dniu [...] sierpnia 1977 roku nie może być (w sytuacji braku dowodów na kwestionowanie przez współwłaścicieli kwoty odszkodowania wynikającej z opinii), oceniona w kategoriach rażącego naruszenia prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że Minister Budownictwa wydając w sprawie zaskarżoną decyzję naruszył przepisy art. 156 §1 pkt 2 kpa, art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości oraz art. 107§3 kpa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego decyzji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Budownictwa winien uwzględnić zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenę prawną skutków braku obecności na rozprawie wywłaszczeniowej biegłych.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.