Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1746/17 oddalił skargę J. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia kserokopii akt sprawy.
J. P. wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu z dnia 5 lipca 2018 r. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne wnioskodawcy i jego żony w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący zaznaczył, że jest osobą w podeszłym wieku (89 lat), bardzo schorowaną oraz że poza domem nie posiada żadnego majątku, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Nie posiada też papierów wartościowych i innych praw majątkowych, ani wierzytelności.
Skarżący wskazał, że uzyskiwany dochód przeznacza na utrzymanie oraz leczenie i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Podkreślił ponadto, że ponosił dotychczasowe koszty sądowe lecz stanowiło to ogromne obciążenie i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania kasacyjnego. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że wnioskodawca jest w stanie z uzyskiwanego dochodu wygospodarować środki na ich poniesienie.
W dniu 16 sierpnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw skarżącego od powyższego postanowienia. Skarżący zarzucił, że referendarz błędnie przyjął, iż jest on w stanie ponieść koszty sądowe w postępowaniu kasacyjnym, zwłaszcza w oparciu o fakt, iż dotychczas pokrywał wymagane opłaty oraz że jego sytuacja materialna nie uległa zmianie na niekorzyść od dnia wystąpienia z poprzednim wnioskiem.
W obszernym uzasadnieniu sprzeciwu skarżący ponownie opisał swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz wniósł o zmianę w/w postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej P.p.s.a., od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od postanowienia sąd, zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z dnia 27 lipca 2018 r. należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy).
W ocenie Sądu analiza złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz uzasadnienia sprzeciwu wskazuje, że złożony sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć należy, że skarżący wraz z żoną są osobami w podeszłym wieku, bardzo schorowanymi, utrzymującymi się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości [...] zł. Większa część uzyskiwanego dochodu przeznaczana jest na leczenie i utrzymanie (ubezpieczenie – [...] zł/rocznie, podatek za dom – [...] zł/rocznie, leki – [...] zł/miesięcznie, media – [...] zł/miesięcznie). Poza domem wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Nie posiada też papierów wartościowych i innych praw majątkowych, ani wierzytelności. Okoliczności powyższe - zdaniem Sądu - przemawiają za stwierdzeniem, że wnioskodawca nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponieść kosztów sądowych w sprawie. Należało zatem zmienić postanowienie referendarza sądowego i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 260 § 1 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.