Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 11 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1292/12

Uzasadnienie

1. I. Stan faktyczny
2. 1. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...], na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa o prawie do rekompensaty), odmówił potwierdzenia M. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. S. i M. T. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Podstawą odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty był brak spełnienia przesłanki zamieszkania na byłym terytorium RP w dniu wybuchu II wojny światowej.
3. 2. Po rozpatrzeniu odwołania M. T., Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Podstawą odmowy, jak wskazał Minister, było uznanie, że w dniu 1 września 1939 r. właściciele nieruchomości znajdowali się w W. Zdaniem organu decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia ma treść podania z dnia [...] lipca 1945 r. skierowanego przez J. S. i M. S. do Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. W dokumencie tym jednoznacznie zapisano, że obie osoby przeniosły się przed wojną do W. Dokument ten został potwierdzony odręcznymi podpisami przez B. W. oraz B. D. Również M. T. w oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2008 r. oświadczyła, że właściciele przedmiotowej nieruchomości zamieszkiwali w W. od roku [...] do roku [...] r. Organ nie dał wiary późniejszym oświadczeniom wnioskodawczyni, wskazującym na to, że J. S. i M. T. zamieszkiwali na stałe w W. Organ ponadto wskazał, że również dokument poświadczający zawarcie małżeństwa M. T. z dnia [...] kwietnia 1945 r. wskazuje miejsce zamieszkania przy ul. [...] w W. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki do potwierdzenia prawa do rekompensaty.
4. 3. M. T. wniosła skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa zarzucając naruszenie art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty polegające na błędnym przyjęciu, że dziadek skarżącej J. S. i matka M. T. nie zamieszkiwali w W. i nie opuścili go na skutek okoliczności związanych z wojną. Ponadto zarzucono naruszenie art. 25 Kodeksu cywilnego poprzez błędne przyjęcie, że zamiarem właścicieli było zamieszkiwanie w W., a nie w W. oraz art. 7 Kpa poprzez naruszenie słusznego interesu strony. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].
5. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
6. II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

1. Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

2. Dla sprawy podstawowe znaczenie ma okoliczność, że podstawą odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty było w szczególności zastosowanie art. 2 pkt 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. Przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt SK 11/12. w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (prawo do równej ochrony praw majątkowych w związku z zasadą proporcjonalności w ograniczaniu ochrony konstytucyjnych wolności i praw). Jednocześnie Trybunał orzekł, że ww. przepis we wskazanym zakresie utraci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, wyrok TK wszedł w życie w dniu jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, tj. 30 października 2012 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 1195). Trybunał uznał jednocześnie, że przepis ten traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

3. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zarysowało się stanowisko, że analizowana sytuacja (wyrok TK z klauzulą odroczenia) stawia przed sądem możliwość wyboru takiego środka i kierunku działania, który uwzględniając przedmiot niekonstytucyjnej regulacji, charakter jej niezgodności z konkretnym wzorcem konstytucyjnym (zasadami, wartościami), motywy, z powodu których Trybunał skorzystał z klauzuli odroczenia, a także okoliczności konkretnej sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu, najpełniej umożliwi osiągnięcie rezultatu najbliższego wykładni i stosowaniu prawa zgodnie z Konstytucją (R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, str. 67 i nast.). Innymi słowy utratę mocy obowiązującej przepisu należy odróżnić od sfery stosowania przepisu, który został uznany za niezgodny z Konstytucją. W związku z obaleniem domniemania zgodności z Konstytucją art. 2 pkt 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, konieczne jest ustalenie, czy zastosowanie tego przepisu w przedmiotowej sprawie da się pogodzić z ochroną wartości konstytucyjnie chronionych. Zastosowanie w przedmiotowej sprawie tego przepisu doprowadziłoby do wydania orzeczenia naruszającego w sposób oczywisty konstytucyjną zasadę prawo do równej ochrony praw majątkowych w związku z zasadą proporcjonalności w ograniczaniu ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Dlatego też należy, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, odmówić zastosowania tej niekonstytucyjnej normy w przedmiotowej sprawie.

4. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zainicjowanej wnioskiem o przyznanie prawa do rekompensaty organy administracji powinny przyjąć, że norma wynikająca z art. 2 pkt 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty nie wymaga, aby właściciel nieruchomości zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP. Skoro, jak powiedziano, ogłoszenie wyroku TK o sygn. akt SK 11/12 uzasadnia konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organy administracji.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.