Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1261/17, oddalił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ww. wyroku.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżąca przez pomyłkę zamiast wniosek o uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 października 2017 r. złożyła pismo zatytułowane "skarga kasacyjna". Wskazano także, że skarżąca nie miała wiedzy o tym, że przysługuje jej prawo do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, ani wiedzy o tym, że skarga kasacyjna może zostać sporządzona i wniesiona wyłącznie przez profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie skarżącej, należało ją pouczyć o tym, że powinna złożyć wniosek o uzasadnienie oraz o tym, że skarga kasacyjna musi być sporządzona i podpisana przez adwokata. Zdaniem skarżącej, dodatkowym argumentem za przywróceniem terminu jest to, że tut.
Sąd w postanowieniu o przyznaniu prawa pomocy z dnia 29 grudnia 2017 r. przyznał, że zasługuje ona na prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Skoro tak, to istniała podstawa do przyznania prawa pomocy adwokata z urzędu również wcześniej, w toku postępowania sądowego. Nie jest winą (nieporadnej) strony, że nie mając o tym wiedzy z prawa tego nie skorzystała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W świetle postanowień zawartych w art. 86 i 87 P.p.s.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
- 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu;
- 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu;
- 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin;
- 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu;
- 5) uchybienie terminowi powoduje powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego.
W ocenie Sądu, wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku został wniesiony z zachowaniem siedmiodniowego terminu, gdyż jak wynika z akt sprawy pełnomocnik skarżącej z urzędu zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnika skarżącej z urzędu odebrał w dniu [...] lutego 2018 r., w dniu [...] lutego 2018 r. przejrzał akta przedmiotowej sprawy, a w dniu [...] lutego 2018 r. (data stempla pocztowego) nadał przedmiotowy wniosek.
Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku należy wyjaśnić, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ani podeszły wiek ani stan zdrowia nie stanowią przesłanek wykluczających istnienie winy (zob. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 479/07, LEX nr 344095). Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu.
W przeciwnym razie strona powinna zadbać z wyprzedzeniem o swoją sprawę (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie wykazano braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.
Powołanie się przez skarżącą na brak wiedzy o przysługującym jej prawie do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie może zostać uznane za skuteczne. Z akt sądowych sprawy wynika bowiem, że skarżąca została pouczona w sposób właściwy o siedmiodniowym terminie na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Pouczenie takie znalazło się w odebranym osobiście przez skarżącą zawiadomieniu z dnia [...] września 2017 r. o rozprawie.
Skarżąca winna zatem dokonać innych, dodatkowych czynności, mających na celu uchronienie jej przed ujemnymi skutkami w postępowaniu sądowym, chociażby poprzez telefoniczne zwrócenie się do Wydziału Informacji Sądowej, czy sekretariatu
Wydziału I tutejszego Sądu w celu uzyskania stosownej informacji o wyniku rozprawy. Brak takiego działania po stronie skarżącej należy uznać brak należytej staranności w dbaniu o własne interesy.
Wskazać przy tym należy, że pouczenie doręczone skarżącej wraz z zawiadomieniem o rozprawie zostało sformułowane w sposób prawidłowy, jasny i wyczerpujący. Otóż w pkt 2 pouczenia podano, że sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, sąd nie doręcza stronom z urzędu z wyjątkiem strony działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręcza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego (art. 140 § 2 P.p.s.a).
Ponadto skarżąca pouczona została o tym, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Natomiast w pkt 3 pouczenia wyraźnie wskazano, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Z kolei w pkt 4 pouczenia wskazano, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie siedmiodniowego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi.
Tak sformułowane pouczenie zawarte w zawiadomieniu o rozprawie, wbrew twierdzeniom zażalenia, pozwala stronie zapoznać się z terminem i sposobem złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Pouczenie to realizuje również dyspozycję art. 6 P.p.s.a.
Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że brak wiedzy prawniczej nie stanowi nadzwyczajnej przyczyny, która mogłaby uzasadniać przywrócenie terminu, w sytuacji, gdy strona skarżąca została prawidłowo pouczona przez Sąd o swoich prawach i obowiązkach związanych ze skierowaniem sprawy na rozprawę oraz skutkach wydania orzeczenia w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 548/17, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten podziela Sąd rozpatrujący przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.
Dodatkowo zauważyć należy, że prawo pomocy przyznawane jest jedynie na wniosek strony. Skoro zatem skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowego, to Sąd nie mógł w zakresie prawa pomocy podjąć działania z urzędu.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.