Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozparzeniu odwołania B.B., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania B.B. zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 8 marca 2011 r. B.B. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła kserokopię orzeczenia o niepełnosprawności, z którego wynika, iż wnioskująca urodziła się [...] kwietnia 1957 r., została zaliczona do stopnia niepełnosprawności [...] (pkt I), jako symbol przyczyny niepełnosprawności wskazano [...] (pkt II), niepełnosprawność istnieje od 1978 r. (pkt III), ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 22 grudnia 2010 r. (pkt V).
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. odmówił przyznania zasiłku pielęgnacyjnego B.B. Przedmiotową decyzję organ I instancji uzasadnił tym, iż w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, jeżeli niepełnosprawność powstała do ukończenia 21 roku życia, a powyższe powinno wynikać z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika zaś, że u B.B. niepełnosprawność istnieje od roku 1978 (brak dokładnej daty jej powstania). Skoro więc wnioskująca urodziła się w dniu [...] kwietnia 1957 r., a organ nie dysponuje dokładną datą co do powstania niepełnosprawności, która musi istnieć do ukończenia 21 roku życia - brak jest zatem przesłanki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.
Na decyzję organu I instancji B.B. wniosła odwołanie. W odwołaniu wskazała, że jest osobą niepełnosprawną od 1978 roku, w tym roku miała 21 lat, lecz nie jest w stanie udowodnić miesiąca, w którym niepełnosprawność powstała, gdyż było to bardzo dawno temu. Ponadto podniosła, że decyzja organu jest dla niej krzywdząca, a przyznanie zasiłku ułatwiłoby jej zakup leków i leczenie.
Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...].
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że podstawą materialnoprawną wydanej decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Z ustawy tej wynika, że w stosunku do osób powyżej 16 lat, które legitymują się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (do których należy B.B.) - stosuje się przepisy art. 16 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z art. 16 ust. 1 zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z art. 16 ust. 3 wynika zaś, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.
Organ II instancji podniósł, że w oparciu o delegację ustawową z art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostało wydane Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, które w § 6 ust. 2 wymienia wymagane dokumenty, które winny być dołączone do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, a m.in. w pkt 2 ust. 2 tego przepisu wskazuje na obowiązek przedłożenia orzeczenia o [...] stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania tej niepełnosprawności. Stwierdzenie, iż "niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia" powinno być zawarte w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku. Zdaniem Kolegium, nie jest dopuszczalne, aby w postępowaniu toczącym się z wniosku B.B. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego organ ustalał datę powstania u wnioskującej niepełnosprawności, a w szczególności ustalał, czy niepełnosprawność u wnioskującej powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia.
W orzeczeniu o [...] stopniu niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2011 roku wystawionym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, nie stwierdzono aby niepełnosprawność Skarżącej powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia, a jedynie podano rok (1978) od, którego niepełnosprawność istnieje. Zgodnie z przepisami, mającymi zastosowanie w sprawie, to na osobie ubiegającej się o zasiłek spoczywa obowiązek przedłożenia orzeczenia, w którym ustalono, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. B.B., jako najlepiej zorientowana w okresach swojego leczenia i pobytach w szpitalach, winna przedłożyć organom orzekającym o niepełnosprawności stosowne dokumenty (zaświadczenia lekarskie, historie choroby, informacje o pobytach w szpitalu itp.) tak, aby organy orzekające mogły jak najściślej ustalić datę powstania tej niepełnosprawności.
Kolegium zwróciło uwagę, że zasiłek pielęgnacyjny nie jest świadczeniem, którego przyznanie odbywa się w ramach uznania administracyjnego. Organy mogą go przyznać tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia wszystkie wymogi określone w ustawie, a takich Skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2011 r. B.B., pismem z dnia 18 maja 2011 r., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, podtrzymując argumenty zaprezentowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo podniosła, że ma "dużego stopnia niedowidzenie oka prawego", i że jest to wada wrodzona. Na tą okoliczność skarżąca dołączyła zaświadczenia lekarskie. W piśmie z dnia 16 lipca 2011 r. oraz z dnia 20 sierpnia 2011 r. B.B. ponowiła swoją prośbę podkreślając, iż choroba oczu jest wadą wrodzoną.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] nie narusza prawa.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że B.B. jest osobą, która ukończyła 16 lat (urodziła się w kwietniu 1957 r.) i legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności. Zatem, słusznie organy uznały, że ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego powinno być rozpoznawane w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 16 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 3 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W myśl zaś § 6 ust. 1 i 2 w/w rozporządzenia postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, którego wzór określa załącznik nr 6 do rozporządzenia. Do wniosku należy dołączyć:
- 1) orzeczenie o niepełnosprawności albo
- 2) orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności, albo
- 3) orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 4) uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek pielęgnacyjny.
Z powyższych przepisów wynika, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, jest uzależnione od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności, po drugie niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia.
W niniejszej sprawie bezspornie został spełniony pierwszy warunek - Skarżąca jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia i legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było natomiast to, czy niepełnosprawność Skarżącej powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Słusznie Kolegium podniosło, że data powstania niepełnosprawności powinna być zawarta w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu (przez organy uprawnione do orzekania o niepełnosprawności), poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
Zatem, organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są - co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia - orzeczeniem wydanym przez uprawniony do tego organ. W rozpoznawanej sprawie przedłożone przez Skarżącą orzeczenie o [...] stopniu niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2011 r. zawierało stwierdzenie niepełnosprawności (rok 1978), zgodnie z którym niemożliwe było ustalenie daty powstania niepełnosprawności. Prawidłowo więc - zdaniem Sądu - organy obu instancji przyjęły, że nie został spełniony jeden z niezbędnych warunków ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. wskazanie w orzeczeniu właściwej jednostki, iż niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Jak zasadnie bowiem podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stwierdzenie w takim orzeczeniu braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, nie pozwala na przyznanie świadczenia.
Odnosząc się zaś do podniesionych (na etapie postępowania sądowadministracyjnego) przez Skarżącą okoliczności, związanych z jej wrodzoną chorobą wzroku - Sąd zauważa, iż nie mają one znaczenia w niniejszej sprawie. Skarżąca wywodzi, iż bezspornym jest, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, o czym świadczą przedłożone przez nią zaświadczenia lekarskie wskazujące na chorobę oczu – "zez zbieżny (wada wrodzona), dużego stopnia niedowidzenie prawego oka". Tymczasem orzeczenie o [...] stopniu niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2011 r. wydane zostało w związku z innym rodzajem schorzenia, o czym świadczy symbol przyczyny niepełnosprawności: [...] (pkt II orzeczenia). Oznaczenie [...] wskazuje na schorzenia związane z zaburzeniami głosu, mowy i choroby słuchu, zaś oznaczenie [...]– wskazuje na choroby układu oddechowego i krążenia (www.niepelnosprawni.gov.pl – strona internetowe Biura Pełnomocnika Rządu do spraw Niepełnosprawnych).
Ponadto Sąd zauważa, że orzeczenie o niepełnosprawności nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem. Ustawodawca wymaga bowiem, by w orzeczeniu właściwej jednostki - powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia.
Skarżąca twierdząc, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia, nie skorzystała z możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W., pomimo zawartego w tym orzeczeniu stosownego pouczenia.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.
- - ---------------------- 5