Uzasadnienie
Skarżący M. S. wnioskiem z dnia 27 maja 2014 r. wystąpił o ustanowienie adwokata z urzędu. W związku z tym, że wniosek zawarty został w piśmie procesowym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z dnia 28 maja 2014 r. wezwano skarżącego do nadesłania wypełnionego urzędowego formularza o przyznanie prawa pomocy. Wypełniony wniosek wpłynął do Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 26 czerwca 2014 r.
Wniosek powyższy rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt. I SA/Wa 1036/14.
W dniu 14 sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo stanowiące sprzeciw M. S. od przedmiotowego postanowienia z dnia 17 lipca 2014 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jedyny posiadany przez wnioskodawcę majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m². W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest bez środków do życia oraz że nie przysługuje mu emerytura, renta, ani zasiłek dla bezrobotnych. Oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym.
Wnosząc sprzeciw wnioskodawca ponownie wskazał, że nie posiada żadnego dochodu wyraził również swoja wątpliwość do kompetencji referendarza sądowego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie adwokata z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa", wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu na nowo.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 powołanej ustawy - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w powołanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa.
W myśl art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Stosownie zaś do art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Jak wyżej wskazano instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo.
W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał co prawda, że jest osobą bezrobotną i ubogą, zaznaczył, że nie pobiera renty, emerytury, ani zasiłku dla bezrobotnych oraz że nie posiada jakichkolwiek oszczędności. Zauważyć jednak należy, że z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że wnioskodawca jest uprawniony do świadczenia rentowego z Zakładu ubezpieczeń Społecznych. Okoliczność zaś, że skarżący nie pobiera należnego mu świadczenia jest wyborem osoby uprawnionej. Nie zmienia to jednak faktu, że uprawnienie takie posiada a kwota łącznego zgromadzonego dotychczas i nieodebranego przez niego świadczenia wynosi [...] zł.
W ocenie Sądu nie można zatem uznać, że M. S. jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Jak wyżej wskazano udzielenie prawa pomocy powinno mieć zaś zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Jak wynika zaś z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. M. S. uprawniony jest do odebrania przysługującego mu świadczenia rentowego. Sytuacji skarżącego – uprawnionego do odebrania świadczenia w tak znacznej wysokości - nie można zatem utożsamiać z sytuacją majątkową osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Zdaniem Sądu instytucja prawa pomocy nie może mieć zastosowania wobec osób, które – jak wnioskodawca - świadomie i celowo nie przyjmują przysługujących im świadczeń pieniężnych.
Przyznanie prawa pomocy w takiej sytuacji stanowiłoby w istocie niczym nieuzasadnione przeniesienie na budżet państwa negatywnych skutków decyzji skarżącego o niepodejmowaniu przysługującego mu świadczenia pieniężnego.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
Jednocześnie wskazać trzeba, że w sprawie nie orzekano w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 pkt 1 lit. a ppsa.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji