Uzasadnienie
MiZR wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za [...] r., wystąpili z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych.
W oświadczeniu o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach wykazali, że prowadzą czteroosobowe gospodarstwo domowe z kontynuującymi naukę dziećmi: uczącym się w liceum synem S R ([...]) oraz studiującą córką A R ([...] na U W). Majątek ich stanowi mieszkanie własnościowe spółdzielcze w N o pow. [...] kw. (obciążone hipoteką wpisaną na rzecz w B PKO w N tytułem zabezpieczenia kredytu), a także nieruchomość zabudowana w M o pow. [...] m kw. (obiekt letni, nieogrzewany, obciążony hipoteką w związku z zaciągniętym kredytem hipotecznym w [...] z którego do spłaty pozostało [...] zł).
Skarżący nie wykazali posiadania wartościowych rzeczy ruchomych, ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Jako źródło dochodów wykazali wynagrodzenie ze stosunku pracy M R w kwocie [...] zł netto (praca na ½ etatu), rentę Z R w kwocie [...] zł netto oraz dochody z wynajmu pokoi w sezonie letnim, tj. w [...] zł. Skarżący oświadczyli, że cały dochód z wynajmu pokoi przeznaczają na spłatę kredytu, zaciągniętego w[...], których miesięczne raty wynoszą odpowiednio [...] zł (kredyt inwestycyjny) i [...] zł (kredyt konsumpcyjny). Dochody z renty Z R przeznaczane są na leki i rehabilitację. W prowadzeniu gospodarstwa domowego pomagają skarżącym brat i matka Z R, mieszkający pod innymi adresami. Wydatki skarżących związane z koniecznym utrzymaniem to: czynsz w kwocie [..] zł, gaz w kwocie [...] zł, energia elektryczna w kwocie [...] zł, telefon w kwocie [...] zł, co daję łącznie kwotę [...] zł miesięcznie oraz wydatki na leczenie Z R w łącznej wysokości [...] zł za okres od [...] do [...] r. (średnio [...] zł miesięcznie).
Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Od powyższego postanowienia [...] wnieśli w terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu nie zgodzili się ze stanowiskiem referendarza, że nie wykazali kosztów wyżywienia, gdyż podali we wniosku, iż korzystają z pomocy finansowej matki [...] oraz jego brata (nieprowadzącymi z wnioskodawcami wspólnego gospodarstwa domowego). Wydatki te wynoszą ok. [...] zł miesięcznie na zakup odzieży, wyżywienia itp. Ponadto [....] wyjaśnili, iż ich córka otrzymuje stypendium naukowe w kwocie [...] miesięcznie, które w całości przeznacza na zakup pomocy naukowych oraz na dojazd na uczelnię. Odnośnie podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia kwestii ich zdolności kredytowej do zaciągania zobowiązań wyjaśnili, że uzyskali kredyt na rozbudowę i modernizację obiektu nad morzem na podstawie biznesplanu, przewidującego prowadzenie działalności gospodarczej i uzyskiwanie dochodów przez co najmniej 4 miesiące w roku.
Ze względu jednak na ciężki stan zdrowia [...] działalność ta prowadzona jest jedynie w miesiącach[...], zaś zyski w kwocie [...] zł są niewystarczające do pokrycia rat kredytowych. Podali, że zarobione pieniądze w sezonie [...] r. wystarczyły jedynie na pokrycie rat do lutego[...] r., dlatego też po raz kolejny (piąty) wystąpili do banku o prolongatę spłaty kredytu. Jednocześnie [...] dodali, że w związku z trudnościami wynikającymi w spłacie zobowiązań zmuszeni są sprzedać własnościowe mieszkanie spółdzielcze. W konkluzji pisma wnioskodawcy wskazali, że ich źródło dochodów jest niższe od wykazanego we wniosku o [...] zł miesięcznie, tj. kwotę potrącaną miesięcznie z wynagrodzenia [...] tytułem spłaty pożyczki w wysokości [...] zł, zaciągniętej z zakładowego funduszu socjalnego na spłatę bieżących opłat czynszowych i innych należności. Wnioskodawcy dodali, że nie są w stanie wygospodarować środków pieniężnych na wpis od skargi, tym bardziej, że zaskarżone zostanie pozostałe 5 decyzji za lata [...]
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ustalił, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej ustawy).
Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy).
Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Wnioskodawcy wykazali, że spełniają wyżej wymienione przesłanki przyznania prawa pomocy. Opisana przez nich we wniosku sytuacja materialna przekonuje o trudnościach finansowych wnioskodawców. Z nadesłanych dokumentów wynika, że ich miesięczne stałe dochody kształtują się na niskim poziomie. [...] uzyskują miesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł (po potrąceniu kwoty [...] zł tytułem udokumentowanej pożyczki zaciągniętej w zakładzie pracy) oraz z tytułu renty w kwocie [...] zł, co daje łącznie kwotę [...] zł na utrzymanie czteroosobowej rodziny (dwójka uczących się dzieci). Ich miesięczne wydatki na czynsz, energię, telefon oraz na zakup leków dla chorego na cukrzycę [...] kształtują się na poziomie ok. [...] co oznacza, że całość ww. dochodów przeznaczają na wskazane wydatki. Dlatego wnioskodawcy korzystają z pomocy finansowej rodziny (matki i brata skarżącego), które to środki przeznaczają na zakup odzieży oraz wyżywienia.
Według oświadczenia wnioskodawców zyski, jakie osiągają z tytułu prowadzonej w sezonie letnim działalności gospodarczej (wynajem pokoi w okresie[...]) w kwocie [...] (średnio rocznie [...] zł), nie wystarczają na pokrycie raty kredytowej w kwocie [...] zł miesięcznie, do uiszczania której zobowiązani są w związku z zaciągniętym kredytem hipotecznym (hipotek zwykła w kwocie [...] zł oraz kaucyjna w kwocie [...] zł) na remont i modernizację budynku letniskowego. W związku z istniejącymi trudnościami finansowymi w spłacie kredytu, wnioskodawcy po raz kolejny wystąpili do banku o prolongatę spłaty kredytu, który we [...] r. wynosił [...] zł. Oprócz wskazanych zobowiązań finansowych wnioskodawcy spłacają miesięcznie kredyt konsumpcyjny w kwocie [...] zł. Jak oświadczyli ich trudna sytuacja finansowa zmusza ich do sprzedaży własnościowego mieszkania spółdzielczego, obciążonego hipoteką na rzecz banku[...].
W tym stanie sprawy uznając, że wnioskodawcy wykazali niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy), należało przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić od kosztów sądowych.