Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 września 2014 r. o sygn. akt I SA/Sz 715/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę [....] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
Wraz z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie odpisu ww. wyroku, skarżący na urzędowym formularzu PPF złożył do Sądu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, z uwagi na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Skarżący wskazał, że od kilku lat choruje na choroby przewlekłe (depresja, nadciśnienie, astma, pourazowe zwyrodnieniowe choroby stawów). Uzyskiwane przez niego świadczenie rentowe jest zajęte na poczet alimentów, natomiast na ponoszone przez niego koszty utrzymania składają się wydatki z tytułu opłat za czynsz (ok. [...]zł), energię elektryczną ([...] zł), telefon ([....] zł), wyżywienie oraz leki.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że:
- – prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe;
- – mieszka w lokalu służbowym o powierzchni 49 m2;
- – nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani zasobów pieniężnych;
- – uzyskuje dochody z tytułu renty inwalidzkiej w kwocie [....] zł brutto miesięcznie, z czego ponad [....] zł zajmowanych jest przez komornika sądowego na poczet alimentów, tak że skarżący z wskazanego świadczenia otrzymuje obecnie kwotę [....] zł netto;
- – korzysta z okresowej pomocy z MOPR w kwocie ok. [...] zł miesięcznie;
- – w związku z prowadzoną działalnością majątek skarżącego oraz jego firmy, w tym widniejący w [....] niesprawny samochód osobowy, został zajęty przez komorników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
W rozpoznawanej sprawie dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek, skarżący [....] złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Rozpatrując wniosek skarżącego, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. e ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)
- - zwanej dalej "p.p.s.a.", nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym, że sprawa ze skargi [...] dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, mieści się ona w ramach ustawowego zwolnienia, i z tej przyczyny wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu.
Dalej wskazać należy, że stosownie do treści art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Wobec tego zasadne jest rozpatrzenie wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata w oparciu o regulację zawartą w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zwolnienie od kosztów jest instytucją nadzwyczajną, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które z powodu ubóstwa nie mogłyby wziąć udziału w postępowaniu sądowym. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, oraz osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Wskazać przy tym należy, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, zaś wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia stron, Sąd poddaje ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że ocena okoliczności wskazanych we wniosku w zestawieniu ich z dokumentami znajdującymi się w aktach administracyjnych sprawy, a w szczególności dotyczących sytuacji zdrowotnej [...] (niepełnosprawność, szereg chorób przewlekłych, konieczność stałego leczenia), osobistej (osoba samotna, korzystająca z pomocy MOPR-u) i majątkowej (niewysoki dochód z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne, brak majątku i oszczędności, znaczne zadłużenie wobec ZUS i innych podmiotów), pozwala na przyjęcie, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący nie jest bowiem w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia i wydatków profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
W świetle powyższego, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 p.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.