Uzasadnienie
J. W. zaskarżyła do sądu decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 3 kwietnia 2026 r. nr 717/2026 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.
Skarżąca wniosła na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. - p.p.s.a.) o "uwzględnienie przez Sąd wniosku o zawieszenie do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd postepowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ wobec skarżącej". Wniosek skarżąca uzasadniła niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody z uwagi na znaczną wysokość zobowiązania i narastające ewentualne odsetki za opóźnienie będące konsekwencją ustalenia obowiązku skarżącej do spłaty należności, co doprowadzi do drastycznego pogorszenia sytuacji materialnej i życiowej skarżącej oraz braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Postanowienie, o którym mowa w § 3, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (art. 63 § 5 p.p.s.a.).
Należy wyjaśnić, że wniosek o wstrzymanie egzekucji administracyjnej, czym w istocie jest wniosek skarżącej, nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed sądami administracyjnymi. Sąd ten nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru nad prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń, które mogą zostać wydane tylko w toku postępowania administracyjnego, a w tym wypadku postępowania egzekucyjnego w administracji. Rozstrzygnięcia w zakresie wstrzymania egzekucji należą do właściwości organów egzekucyjnych, których sąd nie może zastępować (por. postanowienia NSA: z 24 marca 2017 r. sygn. akt II FSK 434/17; z 15 grudnia 2017 r. sygn. akt II GZ 905/17 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Wstrzymać postępowanie egzekucyjne może tylko i wyłącznie organ na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2026 r. poz. 268); dalej: "u.p.e.a.".
Zgodnie bowiem z art. 23 § 1 u.p.e.a., nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. Organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ (art. 23 § 6 u.p.e.a.). Wniosek o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podlega zatem rozpoznaniu w postępowaniu egzekucyjnym przez organy właściwe do jego przeprowadzenia, a dopiero w dalszej kolejności takie orzeczenie może podlegać kontroli sądowej w zakresie wyznaczonym przepisami p.p.s.a.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania dotyczy tylko tych zaskarżonych aktów administracyjnych, które korzystają z przymiotu wykonalności. Tymczasem zaskarżona w sprawie decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu składek takiego przymiotu nie posiada. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy bowiem rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przymusowy zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Cechy tej co do zasady nie mają akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n., postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2006 r. sygn. akt II FZ 882/05).
Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd oddalił wniosek skarżącej na podstawie art. 61 § 5 p.p.s.a.