Uzasadnienie
Małżonkowie J. K. i B. K., reprezentowani przez doradcę podatkowego, pismem z dnia [...] r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisaną na wstępie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] r., Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odpis tego orzeczenia z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi Skarżących w dniu [...] r.
W dniu [...] r. do Sądu wpłynęło zażalenie J. K. i B. K. na powyższe postanowienie Sądu oraz wniosek o przyznanie Skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że jedyne źródło utrzymania Stron stanowią świadczenia emerytalne w łącznej wysokości [...] zł brutto, zaś prowadzone wobec nich postępowanie egzekucyjne (w związku z decyzjami objętymi skargami), jak również poniesione dotychczas koszty sądowe, pozostawiają Skarżącym do dyspozycji środki pieniężne pozwalające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że: tworzą oni dwuosobowe gospodarstwo domowe, ich majątek stanowi wyłącznie nieruchomość o powierzchni [...] m2, nie mają żadnych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.) ani przedmiotów wartościowych, na dochód rodziny składają się świadczenia emerytalne w łącznej kwocie [...] zł brutto (B. K. – [...] zł brutto, J. K. – [...] zł brutto).
W związku z tym, że oświadczenia Skarżących zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd wezwał Strony do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów.
Odpowiadając na wezwanie Sądu, pełnomocnik Skarżących przesłał pismo z dnia [...] r., w którym podał, że:
- 1) z uwagi na brak – poza świadczeniem emerytalnym – jakichkolwiek innych źródeł przychodów, składającym zeznanie podatkowe za rok [...] i [...] B. K. oraz J. K. jest organ rentowy, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych;
- 2) B. K. i J. K. nie posiadają żadnych rachunków bankowych;
- 3) wymiar podatku od nieruchomości na rok [...], z uwagi na brak decyzji, wynika z potwierdzenia wpłaty z dnia [...] r., tj. pierwszej z czterech rat za rok [...];
- 4) B. K. i J. K. nie korzystają ani w okresie ostatnich 6 miesięcy nie korzystali z pomocy społecznej;
- 5) miesięczne koszty koniecznego utrzymania małżonków stanowią łącznie ok. [...] zł i obejmują wydatki na: media (ok. [...] zł), lekarstwa (ok. [...] zł), podatki i opłaty (ok. [...] zł), wyżywienie (ok. [...] zł);
- 6) B. K. oświadcza, że obecnie nie jest właścicielem samochodu marki: [...] (nr rej. [...]) – zbycie nastąpiło w formie darowizny w dniu [...] r. oraz [...] (nr rej. [...]) – zbycie nastąpiło w dniu [...] r. w formie sprzedaży za kwotę [...] zł. B. K. jest natomiast współwłaścicielem samochodu marki [...] (nr rej. [...]) o wartości ok. [...] zł.
Do pisma załączono kserokopie:
- 1) odcinków pocztowych potwierdzenia wypłaty świadczenia emerytalnego B. K. oraz J. K. za miesiące od [...] do [...] r. wraz z kopiami decyzji z dnia [...] r. o waloryzacji emerytury małżonków, z których wynika, że przysługujące im świadczenia są zmniejszane - z powodu zajęcia wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej - o kwoty [...] zł (J. K.) i [...] zł (B. K.), zaś od [...] r. wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie - [...] zł (J. K.) i [...] zł (B. K.);
- 2) potwierdzenia wpłaty z dnia [...] r. należności z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł;
- 3) [...] tytułów wykonawczych: z dnia [...] r. nr [...] oraz z dnia [...] r. nr [...] i [...];
- 4) skierowanego do B. w [...] zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...] r., którym organ egzekucyjny zobowiązał bank do przekazania temu organowi z rachunku bankowego łącznie [...] zł (zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi);
- 5) skierowanego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem emerytalnym z dnia [...] r., którym organ egzekucyjny zobowiązał organ emerytalny do potrącenia ze świadczenia łącznie [...] zł (zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata [...] wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi);
- 6) dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków na: gaz, wodę, energię elektryczną, wywóz nieczystości, telefon i lekarstwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Natomiast istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej, uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Z kolei wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony, Sąd poddaje ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Kryteria tej oceny stanowią wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego.
Rozpoznając wniosek Skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, analizie i ocenie poddano oświadczenia Stron zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia i dokumenty przesłane w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] r. oraz zawarte w aktach administracyjnych. Sąd zważył przy tym, że Skarżący oprócz złożenia skargi na decyzję dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r., wnieśli skargę na decyzję w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok [...] (sprawa o sygn. akt I SA/Sz 195/13), a B. K. jest także stroną skarżącą w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za rok [...] (sprawa o sygn. akt I SA/Sz 164/13). Obecnie, w każdej z tych spraw, na Skarżących spoczywa obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej od zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (łącznie [...] zł).
Na tej podstawie Sąd uznał, że Skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla swojej rodziny. Jakkolwiek z akt sprawy wynika, że posiadają oni majątek w postaci nieruchomości o powierzchni [...] m2 (na zasadzie współwłasności majątkowej małżeńskiej), a ponadto B. K. jest współwłaścicielem pojazdu marki [...] (wartość szacunkowa auta ok. [...] zł), jednakże stałe dochody uzyskiwane przez Skarżących z tytułu świadczeń emerytalnych pomniejszane są o kwoty potrąceń w ramach prowadzonej egzekucji. Miesięcznie uzyskują zatem łącznie kwotę ok. [...] zł netto, która w całości przeznaczana jest na pokrycie bieżących potrzeb rodziny. Skarżący nie posiadają przy tym żadnych dodatkowych dochodów ani oszczędności.
W tym stanie sprawy, uznając, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku Skarżących, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.