Uzasadnienie
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. I SA/Rz 399/16, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, powodem nieuwzględnienia wniosku skarżącej spółki było stwierdzenie przez rozpoznającego wniosek, że jej ogólna sytuacja majątkowa, tj. wartość jej kapitału zakładowego, wynosząca 4 500 000 zł, wartość zgromadzonych środków trwałych - 2 400 000 zł, nie pozwala na przyjęcie, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, w której wpis wynosi 7 210 zł. Potencjalna bowiem wartość wszystkich tych kosztów znajduje pełne i wielokrotne pokrycie w majątku spółki.
Referendarz zauważył także, że skarżąca, podkreślająca swoją wyjątkowo złą sytuację majątkową, cały czas prowadzi działalność gospodarczą, nie wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, ani też nie uprawdopodobniła, prowadzenia wobec niej postepowań egzekucyjnych, na które się powołuje.
Niezależnie od powyższego, rozpoznający wniosek podkreślił również, że nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że skarżąca nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, to i tak jej wniosek nie zasługiwałby na uwzględnienie. Jako spółka prawa handlowego, prowadząca działalność znacznych rozmiarów, jest bowiem przedsiębiorcą, a więc podmiotem, który został powołany i funkcjonuje w obrocie gospodarczym, w celu pomnażania zysków swoich akcjonariuszy. Tak więc, w sytuacji trudności finansowych, to właśnie te podmioty, powinny jej dostarczyć brakujących środków. Brak jest zaś podstaw do szczególnego traktowania skarżącej, w stosunku do innych podmiotów gospodarczych, gdyż nie realizuje ona żadnych szczególnie doniosłych społecznie celów, które uzasadniałyby przyznanie jej wsparcia ze środków publicznych.
Składając sprzeciw od postanowienia referendarza skarżąca zarzuciła, że jej kondycja finansowa została oceniona nieprawidłowo, gdyż ze względu na prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne (na potwierdzenie których przedłożyła kserokopie odpowiednich dokumentów) musiała ograniczyć swoją działalność. Z tego względu nie może też zbywać składników swojego majątku, który został zajęty. Dodała również, że jej wynik finansowy – tj. strata wykazana w oświadczeniu, obrazuje jej rzeczywista sytuację.
Odnosząc się do argumentów zaskarżonego postanowienia o braku podstaw do szczególnego traktowania spółki, jako przedsiębiorcy, nastawionego na generowanie zysków, w sprzeciwie podkreślono, że akcjonariusz nie odpowiadają za interesy spółki. Jeżeli zaś chodzi o możliwość wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, to na obecną chwile konieczność taka nie zachodzi, gdyż wartość jej majątku przekracza ogólną wartość jej zobowiązań.
Jeżeli chodzi o korzystanie z usług zawodowego pełnomocnika, to w sprzeciwie stwierdzono, że nie może to świadczyć o możliwościach finansowych skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718,zwanej dalej P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Mając na uwadze treść wyżej przytoczonej regulacji oraz okoliczności wynikające ze złożonych przez skarżącą oświadczeń majątkowych stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak słusznie bowiem w nim stwierdzono, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie jest w stanie sfinansować kosztów sądowych w niniejszej sprawie, poza tym, cel jej powołania i funkcjonowania w obrocie gospodarczym stoi na przeszkodzie przyznaniu jej wsparcia ze środków publicznych.
Jeżeli chodzi o sytuacje materialną skarżącej, to nie sposób jest podzielić zawartej w sprzeciwie oceny, co do tego, że jest ona wyjątkowo trudna. Skarżąca jest bowiem podmiotem, którego kapitał zakładowy oraz wartość majątku przekracza wielokrotnie potencjalną wysokość kosztów sądowych, zwolnienia od których się domaga, poza tym, jak przyznała w sprzeciwie, pomimo prowadzenia wobec niej postepowań egzekucyjnych, wartość jej majątku ciągle przewyższa wartość wszystkich jej zobowiązań. W efekcie skarżąca nadal jest w stanie prowadzić działalność, chociaż jej zakres uległ ograniczeniu, zatrudniać pracowników oraz korzystać z usług zawodowego pełnomocnika. W tej sytuacji jej twierdzenia o niemożności opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nie znajdują uzasadnionych podstaw.
Zgodzić się też należy z poglądem wyrażonym w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że zarówno forma prawna i cele działania podmiotów korporacyjnych (osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej) uzasadniają ocenę ich wniosków o przyznanie prawa pomocy, poprzez pryzmat ich roli społecznej. W związku z tym należy skonstatować, że w przypadku wniosków spółek, posiadających status przedsiębiorców, brak jest podstaw do ich szczególnego traktowania, poprzez udzielanie im wsparcia ze środków publicznych. Koszty sądowe zaliczają się bowiem do zwykłych kosztów działalności tego typu podmiotów, stąd więc, w przypadku trudności z ich uiszczeniem, spółki prawa handlowego powinny zwrócić się o wsparcie przede wszystkim do swoich udziałowców bądź akcjonariuszy, z których woli funkcjonują w obrocie gospodarczym i którzy w sensie ekonomicznym, są ich właścicielami. Bez znaczenie jest zaś tutaj to, że akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółek akcyjnych wobec osób trzecich.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art.260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.