Uzasadnienie
WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 r. oddalił skargę X. Sp. z o.o. w [...] (dalej jako: "skarżąca" lub "spółka") na wskazaną w rubrum niniejszego orzeczenia interpretację indywidualną Burmistrza [...].
W dniu 22 lutego 2018 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 5 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącej spółki został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Odpis powyższego zarządzenia został skutecznie doręczony na wskazany przez pełnomocnika adres kancelarii adwokackiej w dniu 14 marca 2018 r. (druk zpo, k. 95 akt sąd.). Wyznaczony w nim termin upłynął bezskutecznie w dniu 21 marca 2018 r.
Wnioskiem z dnia 27 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił do Sądu o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W argumentacji wniosku pełnomocnik podniósł, że w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej do dnia 19 marca 2018 r. przebywał na urlopie zagranicznym, na Wyspach Zielonego Przylądka, a po powrocie do kraju uległ nagłej chorobie, która uniemożliwiła mu wywiązanie się w zakreślonym przez Sąd terminie z nałożonego na niego obowiązku procesowego. Pełnomocnik wskazał, że przeprowadzone w dniu 19 marca 2018 r. badanie lekarskie wykazało u niego ostre zatrucie pokarmowe. W związku z zaistniałą i potwierdzoną przez lekarza niezdolnością do pracy wskutek znacznego obniżenia sił, wpływających na niemożność podejmowania aktywności zawodowych oraz odwodnienia organizmu, pełnomocnik zobowiązany był do przebywania w domu oraz leżenia, a także zaniechania kontaktów z osobami trzecimi, wskutek zarażenia ich chorobą, której cech choroby tropikalnej nie można było wykluczyć.
Zwolnienie lekarskie zostało wystawione na okres od 19 do 23 marca 2018 r. W dniu 27 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił brak formalny skargi kasacyjnej poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wraz z odpisem tego wniosku. Uwzględniając powyższe, pełnomocnik stwierdził, że nie można mu zarzucić, że nie dochował należytej staranności w działaniu, a uchybienie terminu powstało bez jego winy na skutek nagłej i niemożliwej do przewidzenia choroby. Do wniosku załączył uzupełnienie skargi kasacyjnej, zwolnienie lekarskie z dnia 19 marca 2018 r., zaświadczenie z dnia 26 marca 2018 r. wystawione przez lekarza sądowego i dokumenty podróży.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).
Z powołanych powyżej przepisów wynika wprost, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od trzech przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od dokonania czynności, której nie dokonano w terminie, po trzecie: od uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu. Przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu należy zachować pewien kompromis polegający na tym, by z jednej strony mieć na uwadze obiektywny miernik staranności, której można i trzeba wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, z drugiej zaś strony, powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu.
W judykaturze podkreśla się, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż jej dopełnienie stało się niemożliwie z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu w danych warunkach największego wysiłku (por. wyrok NSA oz. z dnia 14 stycznia 2000 r., o sygn. akt I SA/Gd 794/99 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym postanowieniu dostępne są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Od strony postępowania, a w szczególności jej pełnomocnika, można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy przy tym oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł należytej staranności i racjonalnego postępowania przy wykonywaniu czynności.
Chodzi, bowiem o taką przeszkodę w dotrzymaniu terminu, która była niezależna od woli i wiedzy strony, a zatem przeszkodę nie do przezwyciężenia, eliminującą nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczającą w ogóle normalne działanie. Jeżeli zaś strona zastępowana jest przez pełnomocnika procesowego, to - jak słusznie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy oceniać na podstawie okoliczności odnoszących się do pełnomocnika.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżący spełnił warunek formalny, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Korespondencja zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącej spółki na wskazany w skardze adres kancelarii adwokackiej, za pośrednictwem osoby uprawnionej do odbioru przesyłek - adwokata X. X., w dniu 14 marca 2018 r. (druk zpo, k. 95 akt sąd.). Stąd też należy przyjąć, że w tym dniu pełnomocnik skarżącej dowiedział się o brakach skargi kasacyjnej.
Wobec tego należy przyjąć, że termin do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej upływał z dniem 21 marca 2018 r. Z akt sprawy bezspornie wynika, że pełnomocnik skarżącej nałożony na niego przez Sąd obowiązek procesowy wykonał w dniu 27 marca 2018 r. Jako przyczynę uchybienia terminu powyższej czynności procesowej pełnomocnik wskazał chorobę, która została potwierdzona zwolnieniem lekarskim, stwierdzającym niezdolność do pracy pełnomocnika w dniach od 19 do 23 marca 2018 r. Uwzględniając powyższe należy zatem przyjąć, że wniosek z dnia 27 marca 2018 r. (data prezentaty Sądu na wniosku, k. 97 akt sąd.) o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem ustawowego 7-dniowego terminu do dokonania tej czynności procesowej.
Niewątpliwie pełnomocnik skarżącej spółki spełnił również warunek, o którym mowa w art. 87 § 4 P.p.s.a., albowiem wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu usunął brak formalny skargi kasacyjnej poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wraz z odpisem tego wniosku.
Odnosząc się do merytorycznej przesłanki przywrócenia terminu - braku winy pełnomocnika skarżącej spółki w uchybieniu terminu, Sąd uznał, że ta przesłanka, w realiach badanej sprawy, nie została spełniona. Z normy zawartej w art. 87 § 2 P.p.s.a. wynika obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, a nie na ich udowodnienie. Wystarczy zatem wykazanie wysokiego stopnia prawdopodobieństwa. Ponadto trzeba też pamiętać, że choć instytucja przywrócenia terminu jest wyjątkiem od zasady przestrzegania terminów, nadmierny formalizm w jej stosowaniu byłby sprzeczny z konstytucyjnymi gwarancjami zapewnienia realnego dostępu do Sądu.
Zdaniem Sądu, argumentacja pełnomocnika skarżącej spółki zawarta we wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. W szczególności Sąd stwierdza, że za przywróceniem terminu do usunięcia braków formalnych skargi nie przemawiają przedłożone przez pełnomocnika zaświadczenia lekarskie. Odnosząc się do zaświadczenia z dnia 19 marca 2018 r., stwierdzającego niezdolność pełnomocnika do pracy w dniach od 19 do 23 marca 2018 r., Sąd zauważa, że nie zostało ono wystawione na druku ZUS, a jako diagnozę podano infekcję przewodu pokarmowego.
Z kolei z zaświadczenia z dnia 26 marca 2018 r. wystawionego przez lekarza sądowego wynika, że pełnomocnik skarżącej nie mógł się stawić w dniu 14 marca 2018 r. na wezwanie NSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Po 846/17, z powodu choroby - ostrej infekcji górnych dróg oddechowych, biegunki i wymiotów. Zestawiając treść przedłożonych zaświadczeń lekarskich Sąd zauważa, że wynikają z nich istotne rozbieżności, co do zdiagnozowanej u pełnomocnika choroby (infekcja przewodu pokarmowego i ostra infekcja górnych dróg oddechowych). Ponadto należy podnieść, że zaświadczenie z dnia 26 marca 2018 r. wskazuje, że pełnomocnik nie może stawić się w dniu 14 marca 2018 r. na wezwanie NSA z powodu choroby, podczas gdy z przedłożonego przez pełnomocnika planu podróży, karty pokładowej, jak i jego wyjaśnień zawartych we wniosku o przywrócenie terminu jednoznacznie wynika, że w dniu 14 marca 2018 r. przebywał on na urlopie na Wyspach Zielonego Przylądka. Co istotniejsze na gruncie niniejszej sprawy uzupełnienie braków formalnych nie wymagało osobistego stawiennictwa pełnomocnika skarżącej w żadnym sądzie administracyjnym.
Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że korespondencja sądowa była skierowana na adres kancelarii adwokackiej i została odebrana przez adwokata, a nałożony na pełnomocnika obowiązek procesowy sprowadzał się jedynie do złożenia wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, bądź oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Oczywistym zatem jest nie wymagał on w istocie wielkiego nakładu pracy, gdyż sprowadzał się do sporządzenia jednozdaniowego oświadczenia.
Podsumowując poczynione powyżej ustalenia, Sąd stwierdza, że jakkolwiek z zaświadczenia lekarskiego z dnia 19 marca 2018 r. wynika, że pełnomocnik spółki miał nakaz leżenia w łóżku i zakaz kontaktu z osobami trzecimi, to jednak całokształt okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazuje, że nic nie stało na przeszkodzie, aby pełnomocnik skarżącej, celem usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie posłużył się, czy też skorzystał z pomocy innej osoby (innego zawodowego pełnomocnika świadczącego usługi prawne w kancelarii adwokackiej, na adres której doręczono wezwanie) w dokonaniu żądanej przez Sąd czynności procesowej. Trudno bowiem przyjąć, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego i w realiach otaczającej rzeczywistości, że pełnomocnik skarżącej, nawet podczas choroby, pozbawiony był kontaktu (np. telefonicznego lub emailowego) z innymi osobami (pracownikami wspomnianej kancelarii adwokackiej), z pomocy których mógłby ewentualnie skorzystać.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, a zatem brak było podstaw, aby rozpoznać przedmiotowy wniosek zgodnie z jego oczekiwaniami. Zdaniem Sądu przy dołożeniu najwyższej staranności, której można i trzeba wymagać od zawodowego pełnomocnika, w niniejszej sprawie możliwe było usunięcie przeszkody utrudniającej, ale nie uniemożliwiającej usunięcie braków formalnych skargi, np. poprzez ustanowienie substytuta do działania.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.