Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 13 sierpnia 2026 r., sygn. akt I SA/Po 693/26

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z 11 lutego 2026 r., [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia R. W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. W. z 2 grudnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania.

Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. W. prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 22 października 2025 r., nr [...] obejmującego należności z tytułu kary porządkowej w kwocie 2.500,00 zł.

W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik zawiadomieniem z 23 października 2025 r., nr [...] zajął wierzytelności skarżącego z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A.

Skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

We wniosku wskazał, że zaktualizowała się przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że tytuł wykonawczy obarczony jest brakiem elementów przewidzianym w art. 27 § 1 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.; w skrócie: "u.p.e.a."), co przejawia się w zaniechaniu wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego - na podstawie przesłanek określonych w art. 59 § 1 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 5 i 6 u.p.e.a., a w następstwie tego rozstrzygnięcia o uchylenie czynności egzekucyjnych w myśl art. 60 § 1 w zw. z art. 59 § 4 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. W. postanowieniem z 2 grudnia 2025 r. odmówił skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Po przeanalizowaniu sprawy organ egzekucyjny stwierdził, że podnoszone przez skarżącego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ kwestionowany tytuł wykonawczy został sporządzony w dedykowanym do tego systemie teleinformatycznym, na obowiązującym formularzu, który jest zgodny ze wzorem tytułu wykonawczego określonym w cytowanym wyżej rozporządzeniu oraz zawierają obligatoryjne elementy tytułu wykonawczego wskazane w art. 27 § 1 u.p.e.a. Kwestie, które porusza skarżący dotyczą w większości tych części, które są stałym elementem formularza tytułu wykonawczego i które nie podlegają wypełnieniu przez wierzyciela, ponieważ nie ma możliwości ich edycji. Zdaniem organu nie ulega żadnej wątpliwości, że przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera w swej treści podstawę prawną, na podstawie której został wydany. Wierzyciel, w części [...] formularza, wskazał jednoznacznie na konkretny przepis prawa oraz określił podstawę prawną obowiązku.

Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji z 2 grudnia 2025 r.

1. – przywołanym na wstępie postanowieniem z 11 lutego 2026 r. - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe.

Odnosząc się do braku podstawy prawnej organ egzekucyjny wskazał, że przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera w swej treści podstawę prawną, na podstawie której został wydany. Wierzyciel, w części [...] formularza, wskazał jednoznacznie na konkretny przepis prawa oraz określił podstawę prawną obowiązku (numery orzeczenia, które organ egzekucyjny wskazał w treści postanowienia). Powyższe stwierdzenie organu egzekucyjnego jest prawidłowe ponieważ w rubryce [...] wskazano jako akt normatywny art. 262 § 1 i § 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111), w rubryce [...]. podstawę prawną "orzeczenie", w rubryce [...] identyfikację podstawy prawnej obowiązku: wskazano numer postanowienia [...], w rubryce [...] datę jego wydania 26 września 2025 r.

W ocenie organu wskazanie w tytule wykonawczym, że należności pieniężne są wymagalne i podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 ustawy czyni zadość wymaganiom formalnym wskazanym w art. 27 u.p.e.a. W rezultacie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie spełnienia wymogów formalnych wskazanych w treści art. 27 u.p.e.a. i braku przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., a w konsekwencji braku podstaw do uchylenia czynności egzekucyjnej na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 11 lutego 2026 r. skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691; w skrócie: "k.p.a.") - oba przepisy w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. - na skutek utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to obarczone jest naruszeniem w postaci bezzasadnej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ w sprawie zaistniała przesłanka umorzenia z art. 59 § 1 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 i 6 u.p.e.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wniósł o:

1. 1. przeprowadzenie dowodu z przykładowego dokumentu urzędowego w postaci tytułu wykonawczego z dnia 20-02-2026, nr [...], wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] w P. Inspektorat w P., inicjującego egzekucję administracyjną wobec R. sp. z o.o. na okoliczność ustalenia, że formularz urzędowy przeznaczony do sporządzania tytułów wykonawczych (na gruncie egzekucji administracyjnych) umożliwia stosowną edycję w zakresie konkretyzacji elementu "oraz na podstawie" (w realiach sprawy art. 27 § 1 pkt 3 i 6 u.p.e.a.);
2. 2. uchylenie w całości ww. postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 11 lutego 2026 r. oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego;
3. 3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, Sąd nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.

Przystępując do oceny zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego na wstępie tej części rozważań wyjaśnić należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1. 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
2. 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
3. 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
4. 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
5. a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
6. b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
7. 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
8. 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
9. 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

W myśl art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Należy także zaznaczyć, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W związku z tym należy wskazać, że organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne, jeśli uzyska informację z jakiegokolwiek źródła o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Z kolei elementy składowe tytułu wykonawczego wymienione są w art. 27 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, tytuł wykonawczy zawiera:

1. 1) oznaczenie wierzyciela;

1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 1682);

1. 2) dane zobowiązanego będącego:
2. a) osobą fizyczną:
3. – imię i nazwisko oraz adres jego miejsca zamieszkania,
4. – imię ojca i imię matki oraz datę urodzenia zobowiązanego, o ile są znane wierzycielowi,
5. – numer PESEL, NIP lub numer REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany wierzycielowi,
6. – numer, za pomocą którego zobowiązany został zidentyfikowany na potrzeby podatku w innym kraju,
7. b) osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną:
8. – nazwę i adres jego siedziby,
9. – NIP, numer REGON lub numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany wierzycielowi,
10. – numer, za pomocą którego zobowiązany został zidentyfikowany na potrzeby podatku w innym kraju;
11. 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;
12. 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;
13. 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;
14. 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
15. 7) datę wystawienia i numer tytułu wykonawczego;

7a) imię i nazwisko osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, a także jej stanowisko służbowe, jeżeli sposób opatrzenia tytułu wykonawczego podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1, umożliwia podanie tego stanowiska;

7b) podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela albo pieczęć, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5; 7c) datę podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela, a jeżeli tytuł wykonawczy został opatrzony pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5 - datę opatrzenia tą pieczęcią;

1. 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby;
2. 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu niepóźniej niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu;

9a) pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym;

1. 10) (uchylony);
2. 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;
3. 12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;
4. 13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;
5. 14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g oraz i.

W kontekście przesłanki z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz elementów tytułu wykonawczego wymienionych w art. 27 § pkt 3 i 6 u.p.e.a. organy prawidłowo uznały, że przedmiotowe tytuły wykonawcze posiadają wszystkie wymagania formalne tytułu wykonawczego, będącego dokumentem, na podstawie którego wszczyna się i prowadzi postępowanie egzekucyjne.

Odnosząc się do zarzutów skargi, przede wszystkim wskazać należy, że przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiony został w oparciu o wzór określony w Rozporządzeniu Ministra Finansów z 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 431). Z treści wzoru wynika, że w części [...] znajduje się rubryka [...] (Inna podstawa prawna), która poprzedzona jest zdaniem o treści: "Należności pieniężne są wymagalne i podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 ustawy oraz na podstawie".

Z objaśnień do tego formularza wynika, że w rubryce [...] wpisuje się podstawę prawną (inną niż art. 2 § 1 ustawy), z której wynika możliwość dochodzenia należności pieniężnej w trybie egzekucji administracyjnej.

Jak wynika z akt administracyjnych, sporny tytuł nie zawierają w części [...] rubryki nr [...]. Wystawca tytułu wykonawczego nie podaje przyczyn wygenerowania tytułu bez rubryki [...] w części [...] formularza, to nie ma to w tej sprawie istotnego znaczenia, skoro nie zaistniała potrzeba wskazania innej podstawy prawnej. Z punktu widzenia wierzyciela rubryka ta jest zbędna.

Nie zachodzi zatem sytuacja, w której tytuł wykonawczy zostałby wadliwie wypełniony lub nie zawierał określonego ustawą elementu. Za usprawiedliwione jednak uznać należy twierdzenie skarżącego, że sporny tytuł zawieraj niepełny ("urwany") zapis, tj. bez dalszej części po zwrocie "oraz na podstawie" (s. [...] skargi). Nie jest to jednak naruszenie przepisów postępowania, które posiada cechę "istotności" wpływu na wynik sprawy.

Za zbyt daleko idący uznać należy zarzut skarżącego, który twierdzi ponadto,że w treści spornego tytułu nie wskazano podstawy prawnej. W tym zakresie Sąd podziela ustalenia i ocenę organu II instancji, który zasadnie wyjaśnił, że przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera w swej treści podstawę prawną, na podstawie której zostały wydane. Wierzyciel w części [...] formularza wskazał jednoznacznie na konkretny przepis prawa oraz określił podstawę prawną obowiązku (numery orzeczenia, które organ egzekucyjny wskazał w treści postanowienia). W części [...], rubryce [...]. formularza wskazano jako akt normatywny art. 262 § 1 i § 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111), w rubryce [...] podstawę prawną "orzeczenie", w rubryce [...] identyfikację podstawy prawnej obowiązku: wskazano numer postanowienia [...], w rubryce [...]. datę jego wydania 26 września 2025 r.

Ponadto zasadnie organ uznał, iż wskazanie w tytule wykonawczym, że należności pieniężne są wymagalne i podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 ustawy czyni zadość wymaganiom formalnym wskazanym w treści art. 27 u.p.e.a.

Odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącego wskazać należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest orzekanie przez Sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), przy czym p.p.s.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ograniczonego jedynie do dowodu z dokumentu, uzależniając jednak możliwość jego przeprowadzenia od łącznego spełnienia przesłanek, o których stanowi powołany art. 106 § 3 p.p.s.a., tj.: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.

W rozpoznawanej sprawie nie powstały jednak, zdaniem Sądu, istotne wątpliwości, które powodowałyby konieczność przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącego w skardze dowodu z dokumentu. Sąd podkreśla, że z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem sądu. Brak przeprowadzenia dowodu (czy z urzędu, czy na wniosek) nie może być postrzegane jako naruszenia prawa procesowego, w rozumieniu wskazanego przepisu (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2023 r., II OSK 202/20, CBOSA).

W ocenie Sądu, treść uzasadnienia postanowienia obrazuje szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania postanowienia oraz wskazuje i wyjaśnia przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Dotyczy to rozstrzygnięć organów obu instancji, przy czym uzasadnienie rozstrzygnięcia organu odwoławczego zawiera także ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w zażaleniu.

Podsumowując, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy i treść zaskarżonego postanowienie, zarzuty naruszenia przepisów procesowych przez organ nie zasługują na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.