Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 10 lutego 2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ nadzoru) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. z 3 grudnia 2025 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec R. sp. z o.o. w P. (skarżącej). Postanowienia zostały wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Dyrektor [...] ZUS P. prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych 6 tytułów wykonawczych z 19 sierpnia 2025 r. i 19 września 2025 r.
Pismami z 5 września 2025 r. i 7 października 2025 r. spółka wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazała na przesłankę umorzenia z art. 59 § 1 pkt 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm.; dalej: u.p.e.a.), podnosząc, że tytuły wykonawcze (każdy poszczególny) obarczone są brakiem elementu przewidzianego w art. 27 § 1 pkt 5 tej ustawy, co przejawia się w zaniechaniu podania konkretnej podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej. W tytułach wykonawczych, w rubryce "Podstawa prawna pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej" wskazano wyłącznie na art. 115 u.p.e.a., bez dookreślenia, podczas gdy artykuł ten składa się z piętnastu paragrafów, a już tylko § 1 składa się z 11 punktów. Zdaniem spółki wskazanie wyłącznie na art. 115 jest niewystarczające, jako że zobowiązany, do którego kierowany jest tytuł wykonawczy o takiej właśnie ogólnej treści, zmuszony jest do rekonstrukcji przedmiotowego elementu we własnym zakresie.
Nadto, zdaniem spółki art. 115 u.p.e.a. dotyczy kolejności zaspokajania wierzytelności, a nie zaś - zgodnie z treścią stosownej rubryki tytułu wykonawczego - kwestii pierwszeństwa. Spółka nie umie ocenić, czy te kwestie prawne (kolejność a pierwszeństwo) są tożsame.
Dyrektor [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. postanowieniem z 3 grudnia 2025 r. na podstawie art. 59 § 1 pkt 3, art. 59 § 4 u.p.e.a. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
W zażaleniu spółka zarzuciła brak prawidłowego wyjaśnienia kwestii podniesionej we wniosku o umorzenie postępowania, że organ egzekucyjny zbagatelizował uchybienie formalne poprzez stwierdzenie, że wierzyciel nie miał obowiązku wypełnienia stosowej rubryki tytułu wykonawczego, gdyż prawo pierwszeństwa zaspokojenia należnościom z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie przysługuje.
Organ nadzoru, wskazanym na wstępie postanowieniem z 10 lutego 2026 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Ocenił, że tytuły wykonawcze zostały sporządzone prawidłowo. Następnie wymienił elementy składowe tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 u.p.e.a.) i zastrzegł, że wszystkie elementy, jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy (o ile występują w danym stanie faktycznym) zostały wyliczone w art. 27 u.p.e.a. W myśl § 1 pkt 5 omawianego artykułu, tytuł wykonawczy zawiera wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. W części [...] przedmiotowych tytułów wykonawczych wskazano art. 115 u.p.e.a., który reguluje kolejność zaspokajania należności co do zasady, w ocenie organu wyższego stopnia jest wystarczające.
W skardze na postanowienie organu nadzoru skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. na skutek utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, w sytuacji gdy w sprawie zaistniała przesłanka umorzenia z art. 59 § 1 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a.
Uzasadniając skargę spółka powtórzyła swoje stanowisko, że w przedmiotowych tytułach wykonawczych w ich rubrykach [...], wierzyciel wskazał przepis art. 115 u.p.e.a., naruszając wymóg z art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a., bowiem podał w przedmiotowej rubryce regulację, która w ogóle nie dotyczy pierwszeństwa w zakresie dochodzenia należności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podział wyegzekwowanej od dłużnika sumy następuje wyłącznie według kolejności zaspokajania określonej w art. 115 § 1 u.p.e.a., gdzie ustawodawca należności wierzycieli podzielił chronologicznie na kilka kategorii na podstawie kryterium przedmiotowego. Znajdująca wyraz w art. 115 § 1 u.p.e.a. zasada uprzywilejowania wynikającego z ustawy polega na tym, że zaspokojenie należności zaliczonych przez ustawodawcę do bliższej kategorii nastąpi przed należnościami umieszczonymi w dalszej kategorii, tak więc jeżeli suma objęta podziałem nie wystarczy na zaspokojenie wszystkich wierzycieli, zasada ta wyłączy zaspokojenie wierzycieli, których należności znajdują się w dalszej kolejności.
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawierać powinien wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. Celem obowiązku wskazania podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jest wskazanie organowi egzekucyjnemu prowadzącemu postępowanie egzekucyjne, że kolejność zaspokojenia należności z kwoty uzyskanej z egzekucji jest inna niż ta wynikająca z ustawy egzekucyjnej, a więc z art. 115 § 1 u.p.e.a.. Podstawa prawna pierwszeństwa zaspokojenia należności, informuje organ egzekucyjny, że przed wszystkimi innymi należnościami podatkowymi i niepodatkowymi, jego wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia. Celem art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. jest, by wierzyciel wskazał podstawę prawną pierwszeństwa zaspokojenia, lecz nie chodzi tu o wskazanie któregoś z punktów art. 115 § 1 u.p.e.a., ponieważ przepisy tam zawarte określają podstawową - ustawową kolejność zaspokojenia.
Zasadą, w sytuacji gdy nie zachodzi tego rodzaju pierwszeństwo jest pozostawienie psutej rubryki nakazującej wskazać podstawę prawną pierwszeństwa zaspokojenia. Stwierdzić jednak należy, że w przypadku należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie można mówić o prawie pierwszeństwa zaspokojenia. Prawo to powinno wynikać z przepisu prawa, wyraźnie odnoszącego się do tych należności. Przepisy zawarte w art. 115 u.p.e.a. nie ustanawiają jednak prawa pierwszeństwa lecz określają kolejność zaspokojenia poszczególnych należności z kwoty uzyskanej w wyniku egzekucji. W art. 115 § 1 pkt 4 u.p.e.a., bez przyznania należnością z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne szczególnego uprzywilejowania, określono jako czwarte w kolejności zaspokojenia należności.
W konsekwencji uznać więc należy, że wierzyciel nie miał obowiązku wypełnienia w pola [...] cz. [...] formularza tytułu wykonawczego, gdyż prawo pierwszeństwa zaspokojenia należnością z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie przysługuje. Wskazanie natomiast ogólnie przepisu art. 115 u.p.e.a., może służyć jedynie jako informacja o tym, że należność nie korzysta z pierwszeństwa, ponieważ tego rodzaju pierwszeństwo musi wynikać z innego przepisu. Tym samym wskazanie w spornych tytułach wykonawczych art. 115 u.p.e.a. nie może być uznane za naruszające art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Zaskarżone postanowienie oparte o takie same wnioski nie naruszało prawa.
Z opisanych tu przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 poz. 143).