Uzasadnienie
Inspektor Sanitarny ([...]) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r" poz. 1691, dalej k.p.a.) w zw. z art. 17 § 1, art. 18 pkt 2, art. 33 § 2 pkt 1, pkt 2 lit. c, pkt 3, pkt 4, pkt 6 lit c oraz art. 34 § 2 pkt 1 i 2 b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm., dalej u.p.e.a.) w związku z zażaleniem Pani B. J. (matki małoletniej M. J.) na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w O. znak [...] z 10.12.2025 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowił uchylić zaskarżone postanowienie w całości i:
- - uznał w części zarzut nieistnienia obowiązku, tj. w zakresie obowiązku podania małoletniej M. J. pierwszej dawki szczepienia podstawowego przeciw WZW typu B i oddalił zarzut nieistnienia obowiązku w pozostałym zakresie;
- - uznał w części zarzut brak wymagalności z innych przyczyn, tj. w zakresie obowiązku podania małoletniej M. J. pierwszej dawki szczepienia podstawowego przeciw WZW typu B i oddalił zarzut braku wymagalności z innych przyczyn w pozostałym zakresie;
- - oddalił w całości zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, zarzut błędnego określenia zobowiązanego oraz zarzut niedoręczenia wymaganego przepisami upomnienia.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że 17.11.2025 r. Wojewoda [...] skierował do PPIS w O. pismo przekazujące zarzuty wniesione przez B. J. w związku z brakiem realizacji obowiązku poddania małoletniej M. J. obowiązkowym szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym. Powyższe zarzuty oparto na następujących podstawach:
"art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., poprzez przyjęcie istnienia obowiązku w sytuacji, w której organ tego nie ustalił";
"art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa";
"art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi, poprzez brak wymagalności z innych przyczyn";
"art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny";
"art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niespełnienie przez wydany tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji";
"art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., poprzez błędne określenie zobowiązanego i wadliwe skierowanie podstępowania egzekucyjnego w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa";
"art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., poprzez niedoręczenie upomnienia wymaganego przepisami prawa".
Postanowieniem z 10.12.2025 r" znak [...] PPIS w O. postanowił uznać częściowo zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego.
Po rozpatrzeniu sprawy Inspektor Sanitarny stwierdził, że argumenty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie, jednakże zaskarżone postanowienie winno być uchylone z innych przyczyn.
Po rozpatrzeniu zarzutów wniesionych przez zobowiązaną Inspektor Sanitarny uznał je za zasadne jedynie w części.
Strona wniosła zarzuty zgodnie z wyżej przytoczoną treścią, w tym m.in. zarzut braku wymagalności oraz nieistnienia obowiązku.
W dniu wydawania postanowienia (10.12.2025 r.) przez PPIS w O. zarzut braku wymagalności był zasadny, gdyż 08.12.2025 r. zobowiązana złożyła do akt sprawy zaświadczenie lekarza POZ z 03.11.2025 r. o odroczeniu obowiązku szczepień na okres 2 miesięcy, tj. do 3.01.2026 r. W związku z powyższym, PPIS w O. uwzględnił zarzut braku wymagalności.
Jednakże, w trakcie trwania postępowania zażaleniowego nastąpiła zmiana stanu faktycznego sprawy. Po pierwsze zobowiązana zaszczepiła córkę I dawką szczepienia podstawowego szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, a więc wykonała obowiązek w tym zakresie. Po drugie, upłynął termin ww. odroczenia obowiązku szczepień, a lekarz POZ podtrzymał swoje stanowisko, że zgłasza rodziców małoletniej jako osoby uchylające się od szczepień (pismo z 13.01.2026 r.).
Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i dwuinstancyjności, organ odwoławczy rozpoznając przedmiotową sprawę jest zobowiązany wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny z daty wydawania swojego postanowienia. Ze względu na zmianę stanu faktycznego konieczne było uwzględnienie zarzutów we wskazanym w sentencji zakresie. Powyższe zarzuty zostały uznane, ponieważ zmienił się stan faktyczny sprawy między instancjami.
Natomiast argumenty przedstawione przez stronę w zażaleniu są bezzasadne.
Strona twierdzi, że w sprawie nie ustalono faktu uchylania się od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że obowiązek ten nie został wykonany w terminach wynikających z obowiązujących przepisów prawa, mimo uprzedniego wezwania zobowiązanej do jego realizacji. B. J. była wielokrotnie zgłaszana przez NZOZ [...] (ul. [...], [...] G.), jako osoba uchylająca się od szczepień - 09.01.2023 r., 11.12.2023 r" 08.01.2024 r., 10.04.2024 r" 07.10.2025 r., 13.01.2026 r.
Z akt sprawy wynika, że zobowiązana została prawidłowo poinformowana o ciążącym na niej obowiązku, a także o konsekwencjach jego niewykonania, w szczególności poprzez doręczenie upomnienia. Małoletnia M. J. została odroczona od szczepień od 07.02.2024 r. do 21.02.2024 r" 28.08.2025 r. do 30.09.2025 r" 03.11.2025 r. do 03.01.2026 r.
Od stycznia 2023 r. do stycznia 2026 r. abstrahując od ww. czasu odroczeń strona miała wystarczającą możliwość poddania córki szczepieniom. Odroczenia miały charakter krótkotrwały i wynikały z przechodzonych przez dziecko w danym momencie infekcji, po ustaniu których zobowiązana powinna stawić się z dzieckiem na wizytę szczepienną. Pomimo tego zobowiązana nie doprowadziła do wykonania obowiązku ani nie wykazała istnienia obiektywnych, prawnie relewantnych przeszkód uniemożliwiających jego realizację.
W pozostałym zakresie Inspektor Sanitarny nie podzielił zarzutów zobowiązanej z 06.11.2025 r. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a, art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. zostały uznane za bezzasadne.
Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 3 oraz art 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Inspektor Sanitarny wskazuje, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.) zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Katalog możliwych podstaw zarzutów wskazuje art. 33 § 2 ww. ustawy i wymienia podstawy zarzutów w sposób enumeratywny, co oznacza, że zarzuty oparte mogą zostać jedynie na wprost przewidzianych tam przesłankach. Rozpatrzenie sprawy odbywać się ma wyłącznie w odniesieniu do zarzutu złożonego przez zobowiązanego (w zakresie złożonego zarzutu i w jego granicach), nie zaś jak co do zasady odbywa się to w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym w granicach całej sprawy.
Inaczej rzecz ujmując, złożenie przez zobowiązanego zarzutu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, na jednej z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.), legitymuje wierzyciela do rozpatrzenia tego zarzutu, aczkolwiek wierzyciel czyni to wyłącznie w odniesieniu do tej podstawy, która dookreślona została w złożonym przez zobowiązanego środku zaskarżenia (wyrok WSA w Poznaniu z 2 lutego 2023 r" I SA/Po 874/22).
Przepis art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.), który uległ istotnym zmianom na skutek nowelizacji ustawy obowiązującej od 30 lipca 2020 r., reguluje wprost okoliczności, które mogą stanowić podstawę wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Ustawowy katalog ma charakter wyliczenia enumeratywnego, a więc zamkniętego, co tym samym ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w ww. art. 33 § 2. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie, a rozpatrzenie sprawy odbywać się ma wyłącznie w odniesieniu do zarzutu złożonego przez zobowiązanego (w zakresie złożonego zarzutu i w jego granicach), nie zaś jak co do zasady odbywa się to w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, w granicach całej sprawy (vide wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 lutego 2023 r" I SA/Po 874/22; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 maja 2023 r., II SA/Po 161/23).
Obecnie podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może stanowić:
- 1) nieistnienie obowiązku;
- 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
- - orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
- - dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
- - przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
- 3) błąd co do zobowiązanego;
- 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
- 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
- 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
- - odroczenia terminu wykonania obowiązku,
- - rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
- - wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Organ nie jest właściwy do rozpoznawania merytorycznie kwestii, które w obecnie obowiązującym stanie prawnym nie mogą stanowić podstawy zarzutów egzekucyjnych.
Okoliczności, które mogą stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego zawarte są w art. 59 § 1 ustawy z dnia 11 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r" poz. 132 ze zm.).
Zatem na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 okoliczność naruszenia przez organ egzekucyjny art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, podnoszona przez stronę w przedmiotowej sprawie, może zostać zgłoszona do organu egzekucyjnego i stanowić podstawę do złożenia wniosku o umorzenie postępowania.
Organ I instancji prawidłowo nie uczynił tak sformułowanego zarzutu przedmiotem swojego postępowania, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż nie mieści się on w katalogu możliwych podstaw zarzutów.
PPIS w O. poprawnie wskazał podstawę prawną prowadzenia egzekucji administracyjnej w wystawionych na zobowiązanych tytułach wykonawczych, tj. "art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r., poz. 1675) oraz § 3 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 § 3 ust. 2 rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. (Dz. U. z 2025 r" poz. 782)".
Inspektor Sanitarny wskazał, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym wprost z przepisów prawa.
Na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r., poz. 1675) "Osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym". Art. 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, że "Osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1 (...)". Zgodnie z art. 17 ust. 9a. szczepienia obowiązkowe przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepienia określonym dla danego szczepienia w przepisach wydanych na podstawie ust. 10.
Wydane na mocy delegacji ustawowej z art. 17 ust. 10 omawianej ustawy, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782) doprecyzowuje obowiązek szczepień, ustalając schemat obowiązkowych szczepień u dzieci i młodzieży, który obejmuje liczby dawek i terminy ich podawania z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia.
Obowiązek wykonania ww. szczepień istniał i był wymagalny w dacie wszczynania postępowania egzekucyjnego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782), bowiem lekarz zgłosił rodziców jako osoby uchylające się od szczepień. Termin wykonania obowiązku został przekroczony przez rodziców, którzy do dnia wydania niniejszego postanowienia nie wykonali go, za wyjątkiem szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B - I dawka szczepienia podstawowego.
Każde szczepienie ma swój własny harmonogram realizacji tj. liczbę dawek, wiek dziecka oraz termin wykonania, który obecnie określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782). W związku z powyższym szczepienia ochronne winny być realizowane w terminach określonych w obowiązującym schemacie, chyba że lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne uzna inaczej. Odporność na choroby zakaźne często nie jest zależna od pojedynczej dawki szczepionki, ale od kilku dawek rozłożonych w czasie tak, aby mógł zaistnieć ciąg procesów immunologicznych w organizmie człowieka. Choroby podlegające obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymagają szczepień wielokrotnie powtarzających się w ciągu pierwszych 19 lat życia. Od tego zależy skuteczność nabytej dzięki szczepionkom odporności na groźne czynniki chorobotwórcze, wobec których stwierdzono zagrożenie zdrowia i życia nie tylko pojedynczej osoby, ale całej populacji.
Gdyby organy inspekcji sanitarnej w egzekwowaniu obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym miały czekać aż do ukończenia przez dziecko 19 roku życia, to cel zapobieżenia rozwoju chorób zakaźnych nie byłby osiągnięty.
13.01.2026 r. B. J. zgłosiła się do POZ, celem zaszczepienia małoletniej córki przeciw WZW typu B - I dawka szczepienia podstawowego. Matka zapewniła, że będzie kontynuować szczepienia, a przy kolejnym szczepieniu zostanie ustalony schemat uzupełnienia pozostałych szczepień.
Z pisma NZOZ "[...]" w G. z 13.01.2026 r. wynika, że lekarz M. S.-P. nadal zgłasza zobowiązaną jako osobę uchylającą się od szczepień. Należy pamiętać, że Państwowa Inspekcja Sanitarna w kwestiach medycznych opiera się na stanowisku lekarza i nie jest organem właściwym do kontrolowania lekarza pod względem medycznym. Organy inspekcji sanitarnej w sprawach o charakterze medycznym nie posiadają własnych kompetencji do samodzielnej oceny stanu zdrowia, dlatego rozstrzygnięcia w tym zakresie opierają na opinii lekarza posiadającego odpowiednią wiedzę specjalistyczną. Taka opinia stanowi materiał dowodowy pozwalający organowi na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy.
Skoro zatem szczepienie przeciw WZW typu B w zakresie I dawki szczepienia podstawowego zostało wykonane, to tym samym należało uznać za zasadny zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku w tym zakresie.
Odnosząc się do kwestii wykluczenia przez lekarza przeciwskazań w celu wykonania szczepień ochronnych w gabinecie lekarza POZ, należy zauważyć, że lekarskie badanie kwalifikacyjne jest integralną częścią szczepienia i dokonywane jest bezpośrednio po stawieniu się osoby zobowiązanej, po czym w przypadku braku przeciwwskazań podawana jest szczepionka. Badanie kwalifikacyjne składa się z badania podmiotowego (wywiad) i przedmiotowego (badanie fizykalne) i na tej podstawie lekarz ocenia stan zdrowia dziecka. Dużą rolę stanowi wywiad i to na jego podstawie lekarz zgodnie ze swoją wiedzą medyczną wyklucza większość przeciwskazań, a nie na podstawie badań szczegółowych.
Inspektor Sanitarny wskazuje, że w orzecznictwie jednolicie wskazywano, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. W przypadku obowiązkowych szczepień, obowiązek ich wykonania wynika wprost z ww. ustawy, a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku. Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) określa formalnie uznane przeciwwskazania do szczepienia, jednak nie obejmuje wszystkich możliwych, rzadkich lub ukrytych schorzeń. Lekarz kwalifikujący stosuje ChPL jako wytyczne, uzupełniając je oceną stanu zdrowia dziecka w badaniu kwalifikacyjnym.
Tym samym zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku wymagalności obowiązku w stosunku do pozostałych szczepień, tj. przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B - II i III dawka szczepienia podstawowego, błonicy, tężcowi i krztuścowi - I, II, III, IV dawka szczepienia podstawowego, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae - I, II, III dawka szczepienia podstawowego, odrze, śwince i różyczce - szczepienia przypominające, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu - poliomyelitis - I, II, III dawka szczepienia podstawowego, Haemophilus influenzae typu B - I, II, III, IV dawka szczepienia podstawowego jako bezzasadny należało oddalić.
Zarzut z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., tj. określenia obowiązku niezgodnie z treścią przepisu prawa należało uznać za bezzasadny. Treść obowiązku została bowiem określona w tytule wykonawczym w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, tj. poprzez jednoznaczne wskazanie rodzaju obowiązku, jego zakresu oraz podstawy prawnej wynikającej z przepisów powszechnie obowiązujących.
Brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do określenia obowiązku w sposób niezgodny z treścią normy prawnej, z której obowiązek ten wynika, bowiem cześć BI tytułu wykonawczego prawidłowo wskazuje podstawę prawną obowiązku, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b oraz art. 17 ust 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a także § 3 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Przepisy te ustanawiają powszechny obowiązek poddawania osób małoletnich obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Natomiast część [...] przedmiotowego tytułu wykonawczego nie przedstawia nowego obowiązku, lecz stanowi jego doprecyzowanie poprzez wskazanie konkretnych szczepień wynikających z obowiązujących przepisów prawa wskazanych w części [...]. Wymienienie poszczególnych chorób w treści obowiązku służy jego jednoznacznemu określeniu i nie wymaga ich odrębnego przywołania w podstawie prawnej.
Za bezzasadny należało uznać także zarzut z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., dotyczący błędnego określenia zobowiązanego. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że zobowiązany został prawidłowo oznaczony, a postępowanie egzekucyjne zostało skierowane do podmiotu, na którym zgodnie z przepisami prawa ciążył obowiązek podlegający egzekucji. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że doszło do wadliwego ustalenia podmiotu zobowiązanego. Zarzut strony dotyczący niedopuszczalnego dublowania negatywnych konsekwencji poprzez prowadzenie dwóch odrębnych postępowań egzekucyjnych wobec matki i ojca małoletniego dziecka jest bezzasadny. Obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym ma charakter publicznoprawny i z mocy prawa ciąży na każdym z rodziców posiadających władzę rodzicielską samodzielnie.
Nie potwierdził się również zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że wymagane przepisami prawa doręczenia zostały dokonane w sposób prawidłowy, z zachowaniem trybu i terminów przewidzianych w obowiązujących przepisach.
Upomnienie znak [...] z 12.06.2024 r. adresowane na B. J. odebrał 14.06.2024 r. dorosły domownik - S. J.. Tym samym upomnienie zostało doręczone zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego, które mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. zgodnie z art. 43 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a.
Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym nie stanowi ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności w rozumieniu przepisów Konstytucji RP, ponieważ obowiązek ten został ustanowiony bezpośrednio w ustawie i służy ochronie zdrowia publicznego. W konsekwencji brak jest podstaw do uchylenia się od szczepień ochronnych z powołaniem się na naruszenie zasady wyłączności ustawy.
W skardze podniesiono zarzut naruszenia
- - art. 59 § 1 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezasadne przyjęcie, że obowiązek był wymagalny
- - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa
- - art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a także § 9 ust 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez przyjęcie, że odroczenie dotyczy tylko jednej dawki szczepionki (a nie wszystkich szczepień)
- - art. 33 § 2 pkt 1 i 6 c u.p.e.a.
- - dokonanie błędnej wykładni pojęcia "uchylania się" (szczepienia dokonano 13 stycznia i 3 marca 2026 r., ustalono harmonogram kolejnych szczepień).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargę jako niezasadną należało oddalić.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 P.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Przede wszystkim stwierdzić należy, że wbrew stanowisku strony skarżącej w przedmiotowej sprawie ustalono jednoznacznie fakt uchylania się od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Obowiązek ten nie został bowiem wykonany w terminach wynikających z obowiązujących przepisów prawa, mimo uprzedniego wezwania zobowiązanej do jego realizacji.
Jak słusznie wskazał organ B. J. była wielokrotnie zgłaszana przez NZOZ [...] (ul. [...], [...] G.), jako osoba uchylająca się od szczepień - 09.01.2023 r., 11.12.2023 r., 08.01.2024 r., 10.04.2025 r., 07.10.2025 r., 13.01.2026 r. (k. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] akt adm.).
Małoletnia M. J. została odroczona od szczepień od 07.02.2024 r. do 21.02.2024 r., 28.08.2025 r. do 30.09.2025 r., 03.11.2025 r. do 03.01.2026 r. – k. [...], [...], [...] akt adm.
Skarżąca była wzywana do stawienia się z dzieckiem w celu ustalenia terminarza szczepień pismem z dnia 12.01.2023 r. (k. [...] akt adm.), upomnieniem z 12.06.2024 r. (k. [...]), upomnieniem z 29.11.2023 r. (k. [...]).
Powyższe odroczenia nie miały charakteru definitywnego i wynikały z aktualnych infekcji dziecka. Poza ich terminami nie było obiektywnych przyczyn do niepoddawania dziecka obowiązkowym szczepieniom.
Co do konkretnych zarzutów wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.) zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Katalog możliwych podstaw zarzutów wskazuje art. 33 § 2 ww. ustawy i wymienia podstawy zarzutów w sposób enumeratywny. Tylko zarzuty można podnosić w danym postępowaniu egzekucyjnym i tylko one podlegają badaniu przez właściwe organy egzekucyjne.
Jako podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej można wskazać:
- 1) nieistnienie obowiązku;
- 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
- - orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
- - dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
- - przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
- 3) błąd co do zobowiązanego;
- 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
- 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
- 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
- - odroczenia terminu wykonania obowiązku,
- - rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
- - wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
W skardze podniesiono zarzut - art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezasadne przyjęcie, że obowiązek był wymagalny.
Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.
Jest to jednak podstawa do ewentualnego wnioskowania o umorzenie postępowania, a nie podstawa potencjalnych zarzutów składanych w trybie art. 33 ustawy.
Organ nie odnosił się zatem zasadnie do tych kwestii w toku prowadzonego postępowania.
We wniesionych zarzutach (k. [...] akt adm.) podniesiono m. in. naruszenie "art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niespełnienie przez wydany tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji".
Kwestia ta mogła być ewentualnie zgłoszona w ramach odrębnego wniosku o umorzenie postępowania, a nie w ramach zarzutów egzekucyjnych.
Co do ogólnego zarzutu dotyczącego kwestii wymagalności obowiązku poddanego egzekucji wskazać należy, że organy zasadnie przyjęły tezę, że był on wymagalny i wynikał wprost z obowiązujących przepisów prawa.
W wystawionym w dniu 03.07.2025 r. tytule wykonawczym (k. [...] akt adm.) wskazano jako podstawę prawną art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r., poz. 1675) oraz § 3 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 § 3 ust. 2 rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 782).
Podkreślić przy tym należy, że (jak słusznie stwierdziły organy) obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym wprost z przepisów prawa. Nie musi być on zatem konkretyzowany poprzez wydanie odrębnej decyzji administracyjnej, podlegającej następnie ewentualnemu przymusowemu wykonaniu w drodze postępowania egzekucyjnego.
Wskazać należy w tym miejscu, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r., poz. 1675) "Osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym".
Z kolei art. 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, że "Osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1 (...)".
Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 9a. szczepienia obowiązkowe przeprowadza się zgodnie ze schematem szczepienia określonym dla danego szczepienia w przepisach wydanych na podstawie ust. 10.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782) doprecyzowuje obowiązek szczepień, ustalając schemat obowiązkowych szczepień u dzieci i młodzieży, który obejmuje liczby dawek i terminy ich podawania z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia.
Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowy obowiązek miał podstawy prawne (w postaci przepisów o charakterze ustawy i rozporządzenia).
Obowiązek wykonania ww. szczepień istniał i był wymagalny w dacie wszczynania postępowania egzekucyjnego (14.07.2025 r. – k. [...] akt adm.) zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782).
W tej dacie należało uwzględnić to, że uprawniony lekarz zgłosił rodziców jako osoby uchylające się od szczepień.
Wskazać należy w tym miejscu – za organem, że każde szczepienie ma swój własny harmonogram realizacji tj. liczbę dawek, wiek dziecka oraz termin wykonania, który obecnie określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782).
13.01.2026 r. B. J. zgłosiła się do POZ, celem zaszczepienia małoletniej córki przeciw WZW typu B - I dawka szczepienia podstawowego.
Z pisma NZOZ "[...]" w G. z 13.01.2026 r. wynika jednak, że lekarz M. S.-P. nadal zgłasza zobowiązaną jako osobę uchylającą się od szczepień. Państwowa Inspekcja Sanitarna w kwestiach medycznych nie jest organem właściwym do kontrolowania lekarza pod względem medycznym.
Skoro szczepienie przeciw WZW typu B w zakresie I dawki szczepienia podstawowego zostało wykonane, to tym samym należało uznać za zasadny zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku w tym zakresie.
Organ II instancji trafnie wobec uznał zarzut dotyczący wykonania tego obowiązku za zasadny (co uwzględniono w treści sentencji postanowienia z dnia 3 lutego 2026 r.).
Niezasadne okazały się zarzuty w kwestii wykluczenia przez lekarza przeciwskazań w celu wykonania szczepień ochronnych w gabinecie lekarza POZ. Badania tego rodzaju wykonuje uprawniony lekarz specjalista. Badanie kwalifikacyjne składa się z badania podmiotowego (wywiad) i przedmiotowego (badanie fizykalne) i na tej podstawie lekarz ocenia stan zdrowia dziecka. Takie lekarskie badanie nie musi wykluczać wszystkie potencjalne przeciwwskazania. Opera się na danych uzyskanych od rodziców dziecka i w trakcie samego badania danej osoby.
W ocenie Sądu organ zasadnie uznał wobec tego, że zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku wymagalności obowiązku w stosunku do pozostałych szczepień, tj. przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B - II i III dawka szczepienia podstawowego, błonicy, tężcowi i krztuścowi - I, II, III, IV dawka szczepienia podstawowego, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae - I, II, III dawka szczepienia podstawowego, odrze, śwince i różyczce - szczepienia przypominające, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu - poliomyelitis - I, II, III dawka szczepienia podstawowego, Haemophilus influenzae typu B - I, II, III, IV dawka szczepienia podstawowego był bezzasadny - i jako taki podlegał oddaleniu.
W ocenie Sądu niezasadny był ponadto zarzut z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. (określenie obowiązku niezgodnie z treścią przepisu prawa) – k. [...] akt adm.
Treść obowiązku została bowiem określona w tytule wykonawczym w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa (poprzez jednoznaczne wskazanie rodzaju obowiązku, jego zakresu oraz podstawy prawnej wynikającej z przepisów powszechnie obowiązujących - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b oraz art. 17 ust 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a także § 3 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Część [...] przedmiotowego tytułu wykonawczego stanowi doprecyzowanie obowiązku szczepień poprzez wskazanie konkretnych szczepień wynikających z obowiązujących przepisów prawa wskazanych w części [...] – k. [...] akt adm.
Niezasadny był również zarzut z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., dotyczący błędnego określenia zobowiązanego.
Zobowiązana – skarżąca była bowiem podmiotem, na którym ciążył ustawowy obowiązek poddania swojego dziecka przymusowym szczepieniom ochronnym. Każdy rodzić sprawujący władzę rodzicielską nad danym dzieckiem może być samodzielnym podmiotem uznanym za podmiot zobowiązany do poddania dziecka szczepieniom. Prowadzenie dwóch rożnych postępowań egzekucyjnych wobec każdego z rodziców nie oznacza egzekwowania tego samego obowiązku, albowiem na każdym z rodziców ciąży obowiązek o odmiennym indywidualnym charakterze.
Niezasadny był zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. nie ma bowiem podstaw do zakwestionowania prawidłowego tryby doręczeń dokonywanych w przedmiotowej sprawie.
Upomnienie znak [...] z 12.06.2024 r. adresowane na B. J. odebrał 14.06.2024 r. dorosły domownik - S. J. (w trybie art. 43 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a.).
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, albowiem przy analizowaniu obowiązku poddania małoletniej szczepieniom organ uwzględnił okres odroczenia wykonania tego obowiązku z powodów zdrowotnych.
Nie naruszono również art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a także § 9 ust 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez przyjęcie, że odroczenie dotyczy tylko jednej dawki szczepionki (a nie wszystkich szczepień). Odroczenia dotyczyły tylko wskazanych okresów czasowych. Nie wpływały one natomiast na zakres egzekwowanego obowiązku.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.