Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 15 stycznia 2026 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania D. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 15 października 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania indywidualnego wyróżnika dla pojazdu.
Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Skarżący wnioskiem z 19 września 2026 r. wniósł o rejestrację samochodu specjalnego/pogrzebowego marki [...], o numerze VIN [...], uprzednio zarejestrowanego pod numerem [...] oraz o nadanie indywidualnego wyróżnika rejestracyjnego [...].
Pismem z 29 września 2025 r. organ I instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że nie jest możliwe wydanie wyróżnika [...]. Organ I instancji wskazał, że słowo to samo w sobie nie jest obraźliwe, czy niezgodne z zasadami współżycia społecznego, ale mając na względzie rodzaj i przeznaczenie pojazdu, może ono godzić w zasady współżycia społecznego, dając negatywny wydźwięk, tym samym godząc w zasadę nadawania wyróżnika indywidualnego pojazdu. Skarżącego poinformowano także, że jeżeli nie wskaże nowego wyróżnika indywidualnego, to Prezydent odmówi wydania dotychczas wskazanego wyróżnika i dokona rejestracji na zwykły numer rejestracyjny, zgodnie z przyjętymi zasadami.
Następnie 7 października 2026 r. skarżący poinformował m.in., że pojazd nie będzie służyć do celów pogrzebowych.
Skarżący 15 października 02025 r. uzupełnił braki wniosku, tj. dostarczył fakturę FS [...] z 21.08.2025 r., dowód rejestracyjny [...] i tablice rejestracyjne [...]
Prezydent decyzją z 15 października 2025 r. orzekł:
w pkt 1 o rejestracji pojazdu pod numerem rejestracyjnym [...], w pkt 2 o odmowie nadania wnioskowanego wyróżnika pojazdu [...], który z uwagi na przeznaczenie pojazdu - POGRZEBOWY, może godzić w zasady współżycia społecznego, dając negatywny wydźwięk.
Strona złożyła odwołanie, podnosząc, że odmowa nadania wyróżnika indywidualnego [...] została oparta na subiektywnej i arbitralnej ocenie Prezydenta, niemającej wystarczającego oparcia w przepisach prawa ani w obiektywnych kryteriach. Zdaniem skarżącego pojazd pogrzebowy, choć związany funkcjonalnie z pochówkiem, nie stanowi symbolu religijnego, lecz jest pojazdem specjalnym o określonych wymaganiach technicznych i sanitarnych. W ocenie skarżącego sam fakt posiadania takiego przeznaczenia nie uzasadnia interpretowania wnioskowanego wyróżnika wyłącznie w kontekście branży pogrzebowej ani przypisywania mu negatywnego wydźwięku.
Ponadto skarżący wskazał, że wnioskowany wyróżnik nie jest wulgarny ani obraźliwy, a odmowa została oparta jedynie na przypuszczeniu, że jego użycie w połączeniu z wyglądem pojazdu może wywoływać negatywne skojarzenia, co nie stanowi wystarczającej podstawy do ograniczenia jego uprawnień. Skarżący powołał się na konstytucyjną wolność sumienia, wyznania i ekspresji, argumentując, że odmowa nadania wyróżnika prowadzi do nieproporcjonalnego wykluczenia z przestrzeni publicznej poglądów lub form ekspresji odmiennych od większościowych.
Pismem z 26 listopada 2025 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko, wskazując, że wyróżnik [...] jest jego pseudonimem i formę indywidualnej ekspresji. Nie jest wulgarny ani obraźliwy. Nie ma związku z przeznaczeniem pojazdu oraz nie narusza zasad współżycia społecznego ani uczuć religijnych. Zdaniem skarżącego, decyzja została oparta na arbitralnych, hipotetycznych założeniach, bez wykazania rzeczywistego naruszenia dóbr osobistych lub interesu publicznego.
SKO decyzją z 15 stycznia 2026 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji wskazał, że w pełni podziela stanowisko Prezydenta Miasta P., który dokonał oceny wnioskowanego wyróżnika w sposób mieszczący się w granicach przyznanego mu uznania administracyjnego. Ocena ta została oparta na obiektywnym znaczeniu semantycznym pojęcia [...], powszechnie i w sposób oczywisty utożsamianego w kręgu kulturowym i religijnym funkcjonującym nie tylko w kraju z uosobieniem zła i wrogości wobec człowieka. Pojęcie "[...]" posiada w kulturze europejskiej oraz w tradycjach religijnych i językowych ugruntowane, jednoznacznie negatywne znaczenie. W powszechnym rozumieniu nie budzącym żadnych wątpliwości termin ten odnosi się do postaci uosabiającej zło, wrogość wobec człowieka oraz destrukcję porządku moralnego.
SKO, że wyróżnik [...] nie tylko nie może być nadany do pojazdów pogrzebowych, ale jest również niezgodny z zasadami współżycia społecznego nawet w stosunku do zwykłych pojazdów.
Organ II instancji wskazał, że rolą organów administracji publicznej zajmujących się sprawami związanymi z ruchem drogowym jest dbanie o bezpieczeństwo, życie i zdrowie wszystkich jego uczestników.
Zdaniem SKO, pozostawienie pojazdu z taką rejestracją w pobliżu kościołów, synagog, meczetów mogłoby w sposób nawet niezamierzony prowadzić nie tylko do obrazy uczuć religijnych wielu wyznań, ale stanowić również prowokację do nieprzewidywalnych agresywnych zachowań. Okoliczność, że ktoś jest znany w jakimś środowisku pod takim przezwiskiem, czy pseudonimem także nie może przemawiać, za nadaniem przedmiotowego wyznacznika. Ktoś może mieć również pseudonim hitlerowskiego zbrodniarza wojennego i w żaden sposób nie uzasadniania to nadania takiego wyróżnika.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję skarżący zarzucił naruszenie:
- 1) § 32 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz. U. poz. 1709 z późn. zm.; w skrócie: "Rozporządzenie MI") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wyróżnik [...] zawiera treści niezgodne z zasadami współżycia społecznego, mimo że nie stanowi wulgaryzmu ani treści obraźliwej,
- 2) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; w skrócie: "k.p.a.") poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, ograniczenie się do wykładni słownikowej oraz dokonanie dowolnej oceny,
- 3) art. 31 ust. 3 oraz art. 54 ust. 1 Konstytucji R. P. z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; w skrócie: "Konstytucja RP") poprzez nieproporcjonalne ograniczenie wolności ekspresji,
- 4) art. 32 Konstytucji RP poprzez przyjęcie rozszerzającej wykładni przepisów ograniczających prawa jednostki.
Skarżący wniósł o:
- 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,
- 2. uchylenie decyzji organu I instancji, ewentualnie o:
- 3. uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi
I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że organ ograniczył się do słownikowego znaczenia słowa, nie przeprowadził pogłębionej analizy semantycznej ani kulturowej. Nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy użyciem wyróżnika a potencjalnym naruszeniem bezpieczeństwa ruchu drogowego. Organ zobowiązany był do wykazania, dlaczego odmowa była konieczna oraz proporcjonalna. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie nie wykazano, że odmowa nadania wyróżnika indywidulanego była oparta na realnym zagrożeniu i obiektywnych kryteriach.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Skarżący złożył pismo procesowe 28 lipca 2026 r., w którym podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że organ naruszył zasadę bezstronności światopoglądowej oraz wolność ekspresji. Zdaniem skarżącego organ naruszył konstytucyjną zasadę wolności śwatopoglądowej. Zarzuca sprzeczność ustaleń z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz przekroczeń granic uznania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów procesowych zwartych w skardze oraz w piśmie procesowym.
W ocenie Sądu materiał zebrany w sprawie i ustalony na ich podstawie stan faktyczny jest bezsporny. Nie ma bowiem sporu, że skarżący złożył wniosek o rejestrację pojazdu i nadanie wyróżnika indywidualnego "[...]" dla samochodu specjalnego pogrzebowego. Organ uwzględnił oświadczenie skarżącego, że samochód nie będzie wykorzystywany do świadczenia usług pogrzebowych. Te ustalenia w świetle obowiązującego prawa są dostateczne do rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też Sąd nie podziela zarzutów skargi co braku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.
Zgodnie z § 32 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz.U. z 2024 r. poz. 1709) wyróżnik indywidualny pojazdu określa właściciel, z tym że zgodnie z ust. 3 powołanego paragrafu wyróżnik indywidualny powinien być wyrazem, skrótem lub określeniem, które nie zawierają w swoim znaczeniu w języku krajowym albo obcym treści obraźliwych lub niezgodnych z zasadami współżycia społecznego.
Na tle powołanego przepisu zaistniał spór dotyczący oceny, czy wnioskowany wyróżnik indywidualny w swoim znaczeniu narusza zasady współżycia społecznego, jak uznały organy obu instancji, a z czym nie zgadza się skarżący.
Zasady współżycia społecznego to klauzula generalna, która nie posiada definicji w żadnym przepisie prawa ani przykładowego katalogu. Przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, że są to ogólnie wyznawane wartości, przyjęte obyczaje, reguły moralne w danej cywilizacji, które są wskazówkami, jak postępować pod względem etycznym, moralnym. Nasza tożsamość (czy się to komuś podoba, czy nie) ugruntowana jest na cywilizacji zachodniej, opartej na trzech filarach: greckiej filozofii, prawie rzymskim i etyce chrześcijańskiej. Cywilizacja jest formą więzi międzyludzkich opartych na podobnych określonych wartościach, dzięki którym indywidualne jednostki mogą funkcjonować w społeczeństwie. Bez tych wartości, reguł żadne społeczeństwo nie byłoby w stanie przetrwać. Dlatego też dobre prawo winno uwzględniać przyjęte w danej cywilizacji wartości. Niekiedy prawo wprost odsyła do zasad współżycia społecznego.
W prawie administracyjnym z uwagi na zasadę legalizmu stosowanie klauzul generalnych jest rzadkie, stosuje się je w przypadkach przez prawo przewidziane. Takim przypadkiem jest przepis stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji.
W przypadku, gdy przepis prawa odsyła do klauzuli generalnej, organ musi ocenić sprawę indywidualnie, uwzględniając wszystkie aspekty konkretnej sprawy, opierając się na powszechnie obowiązujących wartościach etycznych, moralnych.
W niniejszej sprawie organ takiej oceny dokonał i w ramach obowiązującego prawa odmówił nadania indywidualnego wyróżnika dla pojazdu specjalnego pogrzebowego "[...]". Należy zauważyć, że organ II instancji ogólnie uznał, że nadanie numeru rejestracyjnego ze słowem "[...]" jakiemukolwiek pojazdowi naruszałoby zasady współżycia społecznego, co w opinii Sądu wykracza poza ustalony stan faktyczny. Przy ocenie klauzul generalnych należy brać pod uwagę wyłącznie okoliczności rozpoznawanej sprawy. Jednak w tym przypadku wyrażona ocena przez organ odwoławczy nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy.
Sąd podziela stanowisko organu, że zaproponowany wyróżnik indywidualny dla pojazdu przeznaczonego do przewozu zwłok ze słowem "[...]", po polsku "[...]", naruszałby zasady współżycia społecznego.
Oczywiście nie jest to słowo obraźliwe co do zasady, zgodzić się należy również, ze skarżącym, że jest też słowem wieloznacznym (Słownik języka polskiego PWN podaje pięć znaczeń tego słowa). Jednak dla oceny, czy nadanie wnioskowanego wyróżnika indywidualnego będzie naruszać zasady współżycia społecznego istotne jest podstawowe znaczenie tego słowa w powiązaniu z rodzajem pojazdu, któremu numer rejestracyjny ma być nadany. Podstawowym znaczeniem tego słowa jest uosobienia zła, zła wpływającego na życie człowieka, zwłaszcza w obliczu śmierci, niszczącego człowieka. Dlatego też Sąd podziela opinię organu, że samochód specjalny przeznaczony do przewozu zwłok (tak zarejestrowany), nawet w sytuacji, gdy właściciel oświadcza, że nie będzie wykorzystywał go do świadczenia usług pogrzebowych, z indywidualnym wyróżnikiem ze słowem "[...]", narusza zasady współżycia społecznego, takie jak powaga śmierci, żałoby, szacunek do zmarłych.
Bez wątpienia ta kwestia może być przez poszczególne osoby oceniana różnie, zależy to od wrażliwości osób oceniających, ich światopoglądu. Jednak jak wyżej zauważono klauzula zasad współżycia społecznego musi odnosić się do ogólnych zasad etycznych opartych na dziedzictwie i kulturze europejskiej. Tym samym nie do zaakceptowania jest zarzut naruszenia art. 25 ust. 2 oraz art. 54 ust. 1 Konstytucji RP, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia praw jednostki, narusza prawo do wolności i swobody wyznania, dyskryminuje pewne grupy społeczne, m.in. [...].
[...] – kult zła, przemocy, atak na tradycyjne wartości nie jest w naszej cywilizacji ruchem akceptowanym, bez wątpienia jest odbierany negatywnie. W związku z tym dokonując oceny sytuacji pod kątem zasad współżycia społecznego, nie można uwzględniać systemu wartości wyznawców szatana.
Sąd zgadza się ze skarżącym, że [...] jest krajem pluralistycznym, w którym mieszkają osoby o różnych poglądach i wyznaniach. Organ, wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył żadnych praw jednostki wynikających z Konstytucji RP. Wbrew zarzutom skargi nie dokonał oceny sprawy przez pryzmat przekonań, wartości jakiekolwiek grupy wyznaniowej, ale wziął pod uwagę wartości etyczne naszej cywilizacji.
Zaskarżona decyzja nie narusza swobody wyznania, światopoglądu skarżącego, nie ingeruje w życie prywatne, w którym ma prawo do wyrażania poglądów, emocji, ekspresji, posiadania pseudonimu w swoim środowisku. Jednak Państwo poprzez swoje organy ma obowiązek stania na straży określonych wartości przyjętych przez większość społeczeństwa i nie każda inicjatywa jednostki musi być przez Państwo w imię wolności akceptowana.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.